Kereviz yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Kereviz Hastalıkları
Septorya Yaprak Leke Hastalığı
Septoria apiicola
Belirti: Belirtiler önce yaşlı yapraklarda ve yaprak saplarında başlar. Yaprak üzerinde çok küçük, yuvarlak, kenarları belirgin kahverengi lekeler oluşur. Lekeler büyüyerek 3 mm çapına ulaşır ve merkezleri açık kahverengine döner; bu merkezlerin üzerinde siyah veya koyu kahverengi küçük noktacıklar (piknit) görülür. Zamanla lekeler birleşip yaprağı tümüyle kaplayarak kurutur, sapları zayıflatır.
Etmen / koşul: Yağışlı ve nemli mevsimlerde hastalık şiddeti belirgin artar. Hastalık tohumla ve bitki artıklarıyla taşınır.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohum kullanılmalı, ekim nöbeti (münavebe) uygulanmalıdır. Hastalıklı bitkiler ile hasat artıkları tarladan toplanıp imha edilmeli, sık dikimden kaçınılarak havalandırma sağlanmalıdır.
Cercospora Yaprak Yanıklığı (Erken Yanıklık)
Cercospora apii
Belirti: Yapraklarda başlangıçta sarımsı, soluk yeşil lekeler belirir; bu lekeler büyüyerek gri-kahverengi, düzensiz, ortası soluk yanık görünümlü alanlara dönüşür. Nemli havalarda lekelerin yüzeyinde kül-gri tüylü bir küf tabakası oluşur. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar yanmış gibi kurur, yaprak sapları da lekelenerek bitkinin gelişimi durur.
Etmen / koşul: Yüksek nem ve ılık sıcaklıklarda (sıcak, nemli yaz dönemi) hızla yayılır. Etmen tohumla ve bitki artıklarında kışlar.
Önlem: Sağlıklı tohum ve fide kullanılmalı, münavebe yapılmalıdır. Hasat artıkları derin sürümle gömülmeli veya imha edilmeli, bitkiler arası mesafe açık tutularak yaprakların kuru kalması sağlanmalıdır.
Külleme
Erysiphe heraclei
Belirti: Yaprakların özellikle üst yüzeyinde, yaprak sapları ve gövdede beyaz, un serpilmiş gibi pudramsı bir örtü oluşur. Zamanla bu örtü yaprağı kaplar, altındaki doku sararır ve kurur. Şiddetli durumda bitki bodur kalır, yapraklar deforme olur ve kalite düşer.
Etmen / koşul: Sıcak ve kurak havalarda, gece nemi yüksek dönemlerde gelişir. Aşırı azotlu gübreleme hastalığı artırır.
Önlem: Dengeli gübreleme yapılmalı, aşırı azottan kaçınılmalıdır. Sık dikimden kaçınılarak hava akımı sağlanmalı, hastalıklı bitki artıkları temizlenmelidir.
Beyaz Çürüklük (Sclerotinia)
Sclerotinia sclerotiorum
Belirti: Kök boğazı, sap ve yaprak saplarında sulu, yumuşak çürüme görülür. Çürüyen kısımlar üzerinde pamuk gibi beyaz, kabarık bir küf tabakası gelişir. Bu küf içinde zamanla fare dışkısına benzeyen sert, siyah yapılar (sklerot) oluşur. Hastalıklı bitki sararıp solar ve devrilerek kurur; depoda da çürümeye neden olur.
Etmen / koşul: Serin ve nemli koşullarda, sık dikim ve fazla sulamada yaygınlaşır. Etmen toprakta sklerotlarla uzun yıllar canlı kalır.
Önlem: Konukçu olmayan bitkilerle uzun süreli münavebe yapılmalı, drenaj iyileştirilmeli ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Hastalıklı bitkiler sklerotlarıyla birlikte tarladan uzaklaştırılıp imha edilmelidir.
Fusarium Solgunluğu (Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü)
Fusarium oxysporum
Belirti: Bitkilerde önce alt yapraklardan başlayan sararma ve solgunluk görülür; solgunluk genellikle gün ortasında belirginleşir. Kök ve kök boğazı kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi-esmer renk değişimi dikkat çeker. Yumrularda esmer çürüklük ve içte kahverengileşme olur, bitki giderek bodurlaşıp kurur.
Etmen / koşul: Toprak sıcaklığının yüksek olduğu dönemlerde ve toprak kaynaklı bulaşıklığın yüksek olduğu tarlalarda şiddetlenir. Etmen toprakta uzun süre canlı kalır.
Önlem: Temiz fide ve dayanıklı çeşitler kullanılmalı, uzun süreli münavebe uygulanmalıdır. Bulaşık tarla aletleri temizlenmeli, hastalıklı bitkiler kökleriyle sökülüp imha edilmelidir.
Kereviz Zararlıları
Kereviz Sineği (Yaprak Galeri Sineği)
Euleia heraclei
Zarar şekli: Larvalar yaprak dokusunun içine girerek epidermis altında beslenir ve yaprakta kabarcık şeklinde, açık kahverengi-şeffaf galeriler (oyuklar) açar. Galerili kısımlar zamanla kahverengileşip kurur, yaprak lekeli ve yanık görünüm alır. Şiddetli zararda yapraklar büyük ölçüde kuruyarak yumru gelişimi olumsuz etkilenir.
Koşul: İlkbahar ve yaz aylarında erginler aktiftir; ılık dönemde birden fazla döl verir.
Önlem: Zarar görmüş yapraklar toplanıp imha edilmeli, hasat sonrası bitki artıkları temizlenmelidir. Münavebe uygulanmalı ve erginleri izlemek için sarı yapışkan tuzaklar kullanılmalıdır.
Yaprakbiti
Myzus persicae
Zarar şekli: Genellikle yaprakların alt yüzünde ve taze sürgünlerde küme halinde bulunur, bitki özsuyunu emerek beslenir. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, büzülür ve sararır; bitki gelişimi yavaşlar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah küf gelişerek yaprakları kirletir. Ayrıca virüs hastalıklarını taşıyarak dolaylı zarar yapar.
Koşul: Ilık ve kurak havalarda hızla çoğalır, kısa sürede çok sayıda döl verir.
Önlem: Tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, dengeli gübreleme yapılmalıdır. Doğal düşmanları (gelin böceği, uğur böceği) korunmalı, bulaşık bitki artıkları imha edilmelidir.
Bozkurt (Toprak Kurdu)
Agrotis segetum
Zarar şekli: Gri-kahverengi, kıvrık duran larvalar gündüz toprak altında saklanır, geceleri toprak yüzeyine çıkar. Genç fideleri kök boğazından keserek devirir; sabah tarlada kesilmiş, devrilmiş fideler görülür. Bu nedenle sıralarda boşluklar ve seyrelme oluşur, fide kayıpları yüksek olabilir.
Koşul: İlkbaharda fide döneminde zararı en yüksektir; yabancı otlu ve organik maddece zengin topraklarda yoğunlaşır.
Önlem: Dikim öncesi toprak işlenerek larvalar yüzeye çıkarılmalı, tarla yabancı otlardan temizlenmelidir. Sonbahar derin sürümü ile kışlayan larvalar azaltılmalı, münavebe uygulanmalıdır.
Tel Kurdu
Agriotes lineatus
Zarar şekli: Sarımsı-kahverengi, sert ve uzun (tel benzeri) larvalar toprak altında köklerde ve yumrularda beslenir. Yumrularda dar, derine inen delikler ve oyuklar açarak kaliteyi düşürür; köklerde beslenme nedeniyle bitki sararır, gelişme geriler. Zarar gören fideler solar ve ölebilir.
Koşul: Nemli, organik maddece zengin ve uzun süre çayır/mera kalmış topraklarda yoğundur. Larva birkaç yıl toprakta yaşar.
Önlem: Sık ve derin toprak işlemesiyle larvalar açığa çıkarılmalı, münavebe uygulanmalıdır. Tarladaki yabancı otlar ve önceki ürün artıkları temizlenmeli, çayır bozumu sonrası nadas tutulmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Kereviz septorya yaprak leke hastalığı belirtileri nelerdir?
Belirtiler önce yaşlı yapraklarda ve yaprak saplarında başlar. Yaprak üzerinde çok küçük, yuvarlak, kenarları belirgin kahverengi lekeler oluşur. Lekeler büyüyerek 3 mm çapına ulaşır ve merkezleri açık kahverengine döner; bu merkezlerin üzerinde siyah veya koyu kahverengi küçük noktacıklar (piknit) görülür. Zamanla lekeler birleşip yaprağı tümüyle kaplayarak kurutur, sapları zayıflatır.
Yapraklarda başlangıçta sarımsı, soluk yeşil lekeler belirir; bu lekeler büyüyerek gri-kahverengi, düzensiz, ortası soluk yanık görünümlü alanlara dönüşür. Nemli havalarda lekelerin yüzeyinde kül-gri tüylü bir küf tabakası oluşur. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar yanmış gibi kurur, yaprak sapları da lekelenerek bitkinin gelişimi durur.
Kereviz külleme belirtileri nelerdir?
Yaprakların özellikle üst yüzeyinde, yaprak sapları ve gövdede beyaz, un serpilmiş gibi pudramsı bir örtü oluşur. Zamanla bu örtü yaprağı kaplar, altındaki doku sararır ve kurur. Şiddetli durumda bitki bodur kalır, yapraklar deforme olur ve kalite düşer.
Kereviz kereviz sineği (yaprak galeri sineği) zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar yaprak dokusunun içine girerek epidermis altında beslenir ve yaprakta kabarcık şeklinde, açık kahverengi-şeffaf galeriler (oyuklar) açar. Galerili kısımlar zamanla kahverengileşip kurur, yaprak lekeli ve yanık görünüm alır. Şiddetli zararda yapraklar büyük ölçüde kuruyarak yumru gelişimi olumsuz etkilenir.
Kereviz yaprakbiti zararı nasıl anlaşılır?
Genellikle yaprakların alt yüzünde ve taze sürgünlerde küme halinde bulunur, bitki özsuyunu emerek beslenir. Emgi sonucu yapraklar kıvrılır, büzülür ve sararır; bitki gelişimi yavaşlar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah küf gelişerek yaprakları kirletir. Ayrıca virüs hastalıklarını taşıyarak dolaylı zarar yapar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü, Sebze Hastalıkları ve Zararlıları Rehberi (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
