Çilek Yetiştiriciliği

Çilek, otsu yapıda fakat çok yıllık bir bitki olup ülkemizde geniş alanlarda yetiştirilen, ekonomik değeri yüksek bir meyvedir. Bu rehber, çileğin dikim zamanı, fide miktarı, gübreleme, sulama ve hasat aşamalarını resmi kaynaklara dayanarak özetler. Ayrıca yetiştiricilikte sık karşılaşılan hastalık ve zararlıları belirtileriyle birlikte tanıtır.

Ekim zamanı ve tohum

Çilekte birden çok dikim zamanı vardır. Kış dikimi 15 Ekim - 15 Kasım, yaz dikimi 15 Temmuz - 15 Ağustos, sonbahar dikimi Eylül-Ekim ve ilkbahar dikimi Nisan ayında yapılır. Akdeniz Bölgesinde en yaygın olanı kış dikimidir. Dikim genellikle 25-30 cm sıra arası ve sıra üzeri mesafe ile yapılır.

Çilek tohumla değil fide (fidan) ile dikilir. Kış dikiminde dekara yaklaşık 8.000 adet, yaz dikiminde ise yaklaşık 6.200 adet fide dikilir. Fideler kök boğazı toprak yüzeyiyle aynı hizada olacak şekilde, ne çok derin ne de çok yüzeysel dikilmelidir.

Gübreleme

Dikim öncesi toprak hazırlığında dekara 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi ile 30-35 kg kompoze gübre verilir. Çiçeklenmeden sonra ayda bir dekara 20 kg amonyum sülfat olacak şekilde, sezon boyunca toplam 100-120 kg amonyum sülfat uygulanır. Gübre miktarının toprak ve yaprak analiz sonuçlarına göre belirlenmesi önerilir. (Değerler amonyum sülfat ve kompoze gübre üzerinden verilmiştir; saf azot/fosfor kg/da değeri kaynakta net belirtilmemiştir.)

Sulama ve hasat

Çilekte yağmurlama, karık ve damla sulama yöntemleri kullanılır. Kontrollü olması ve su tasarrufu sağlaması nedeniyle en ideal yöntem damla sulamadır. Özellikle çiçek ve meyve döneminde damla sulama tercih edilir.

Yakın pazara gönderilecek meyveler tam olgunlaştığında, uzak pazara gönderilecek meyveler ise dörtte üç (3/4) oranında kızardığında hasat edilir. Hasat sırasında meyveye fazla dokunmadan, sapından koparılarak toplanır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

Kurşuni küf (Botrytis cinerea): Çiçek, meyve ve meyve saplarında gri-kahverengi yumuşak çürüklük ve üzerinde gri renkli küf tabakası oluşur. Nemli ve serin koşullarda hızla yayılır, meyveleri pazar değeri olmayacak şekilde çürütür.
Meyve çürüklüğü: Olgunlaşan meyvelerde toprakla temas eden kısımlardan başlayan çürümeler görülür; meyveler yumuşar, sulanır ve dökülür.
Yaprak leke hastalığı: Yapraklarda önce küçük kahverengi-morumsu lekeler oluşur; lekeler büyüyerek birleşir, yaprakların kuruyup işlevini kaybetmesine yol açar.
Külleme: Yaprak, çiçek ve meyve yüzeyinde un gibi beyaz toz tabakası görülür; yapraklar yukarıya doğru kıvrılır, meyveler gelişmez ve şeklini kaybeder.

Zararlılar

Kırmızı örümcek: Yaprakların alt yüzeyinde beslenerek bitki öz suyunu emer; yapraklarda sararma, paslanma ve noktalanma ile birlikte ince ağ örgüsü oluşur, şiddetli zararda yapraklar kurur.
Yaprak bitleri: Taze sürgün ve yaprakların öz suyunu emerek beslenir; yapraklarda kıvrılma, gelişme geriliği ve salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde kara is oluşumu görülür. Ayrıca virüs taşıyabilirler.
Dana burnu: Toprak altında galeriler açarak kök ve kök boğazını kemirir; zarar gören fideler aniden solar, sararır ve kurur.
Nematodlar: Köklerde zedelenme ve şişkinliklere neden olur; bitki cılız kalır, gelişmesi yavaşlar ve verim düşer.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları yalnızca tanıtım amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle ve etiket talimatına uygun dozda yapılmalıdır. Teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.