Elma Yetiştiriciliği

Elma, ülkemizin hemen her bölgesinde yetiştirilen, ekonomik değeri yüksek bir yumuşak çekirdekli meyve türüdür. Bu rehber; elmada dikim zamanı, sulama, gübreleme, budama ve hasat gibi temel yetiştiricilik adımlarını ve sahada en sık karşılaşılan hastalık ile zararlıları Tarım ve Orman Bakanlığı kaynağına dayanarak tanıtmaktadır.

Ekim zamanı ve tohum

Dikim, ağaçların dinlenme dönemine denk gelen sonbahar veya ilkbahar aylarında yapılır; kışı sert geçen bölgelerde ilkbahar dikimi tercih edilir. Dikimde mutlaka dikim budaması yapılmalı, aşı noktası toprak yüzeyinden en az 10 cm yukarıda kalmalı ve derin dikimden kaçınılmalıdır.

Dikim mesafelerine göre değişmekle birlikte dekara yaklaşık 15-25 elma fidanı dikilir. Sağlıklı arazide, uygun anaç ve çeşitle elde edilmiş sertifikalı fidan kullanılması önerilir.

Gübreleme

Verilecek gübre miktarının toprak ve yaprak analizleri ile belirlenmesi en doğrusudur. Fidan dikilmeden önce temel gübreleme yapılmalı, sonraki yıllarda analiz sonucuna göre gübrelenmelidir. İlkbaharda tomurcuklar patlamadan önce ağaç başına 100-250 gr amonyum sülfat ya da amonyum nitrat, sonbaharda kışa girerken 10 cm derinliğe ağaç başına 150-350 gr DAP uygulaması önerilir. Azotlu gübreler verim ve kaliteyi artırır; fosfor iyi çiçek bağlamayı sağlar.

Sulama ve hasat

Elma ağaçları saçak kök sistemine sahip olduğu için diğer meyvelere göre daha fazla su ister ve yüksek nemden hoşlanır. En önemli sulama yazın yapılan sulamadır; yağış durumuna göre mayıs ayında başlanıp yaz boyunca sürdürülür. Sulama zamanının iyi belirlenmesi önemlidir ve en uygun yöntem damla sulama sistemidir.

Hasat zamanı çeşide göre ağustos ayının ikinci yarısından ekim ayı sonuna kadar değişir. Meyveler ağaç olumunda toplanır; ağaçtaki olgunlaşma aynı anda gerçekleşmediği için hasat genellikle iki veya üç defada yapılır. İnce kabuklu ve nazik bir meyve olduğundan hasatta ezik ve yara oluşmamasına özen gösterilmelidir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

Ateş Yanıklığı (Erwinia amylovora): İlk belirtiler çiçek ve çiçek demetlerinde görülür; hastalıklı çiçekler solar, kahverengi ya da siyah renk alır. Nemli havalarda hastalıklı kısımlardan krem rengi sütümsü bir akıntı çıkar. Taze sürgünler hastalandığında kahverengi-siyah renge döner ve uçları çengel gibi kıvrılır.
Elma Kara Lekesi (Venturia inaequalis): Yaprağın alt ve üst yüzünde başlangıçta yağlımsı, zamanla zeytin rengi sonra kahverengi kadifemsi lekeler oluşur; ağır hastalıklı yapraklar sararıp erken dökülür. Meyvedeki lekeler yeşilimtırak iken kahverengiye döner, meyve şekli bozulur. Sürgünde uyuz veya sıraca denilen yaralar görülür.
Elma Küllemesi (Podosphaera leucotricha): Yaprak, çiçek, sürgün ve meyvelerde beyaz unsu bir tabaka oluşur. Hastalıklı sürgünler kısa ve cılızdır, şiddetli durumda kurur. Genç yapraklar dar ve mızrak gibi uzar, içe doğru kıvrılır, zamanla kahverengileşip erken dökülür; oluşan meyveler küçük ve şekilsiz kalır.

Zararlılar

Elma İçkurdu (Cydia pomonella): Larvalar meyveleri delerek içlerinde galeriler açar, etli kısmı ve çekirdek evini yiyerek pislik bırakır. Zarar gören meyveler erken dökülür ve pazar değerini kaybeder. Elmanın yanı sıra armut, ayva, ceviz, erik, kayısı ve şeftalide de zarar yapar.
Elma Pamuklubiti (Eriosoma lanigerum): Zararlının üzerinde beyaz pamuksu bir salgı bulunur. Bitkinin özsuyunu emerek beslenir; naklettiği toksik maddeler dal ve gövdede urların, ağaçta şekil bozukluklarının, zayıflamanın ve verim düşüşünün oluşmasına neden olur.
Kırmızıörümcekler / Akarlar: Çıplak gözle zor görülen bu zararlılar yaprakların özsuyunu emer ve zehirli madde salgılar; şiddetli zarar gören yapraklar kurşun veya gümüş rengini alır. Yoğun zararda ağaçlar yanmış gibi görünür, yassı akarlar tomurcukları zayıflatarak meyve tutumunu engeller.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları yalnızca tanıtım amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle ve etiket talimatına uygun dozda yapılmalıdır. Teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.

Elma hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →