Domates Yetiştiriciliği

Domates, ülkemizde hem açıkta hem örtü altında en geniş alanlarda yetiştirilen sebzelerden biridir. Ilıman iklim ister, sıcağı sever ve dona karşı hassastır. Verimli, iyi drene olan ve organik maddece zengin topraklarda yüksek verim verir.

Ekim zamanı ve tohum

Tohumlar genellikle ısıtmalı yastık ya da fide üretim seralarında çimlendirilir; açıkta üretimde fide dikimi don tehlikesi geçtikten sonra ilkbaharda (Nisan-Mayıs) yapılır. Üretimde aynı alanda domates ve aynı familyadan biber, patlıcan üst üste ekilmemeli, 3-5 yıllık münavebe (ekim nöbeti) baklagil veya tahıllarla uygulanmalıdır.

Domates genellikle tohumdan üretilen fidelerle yetiştirilir. Tohumlar fide üretim ortamında çimlendirilip belirli büyüklüğe ulaşan sağlıklı fideler tarlaya ya da seraya şaşırtılır.

Gübreleme

Taze ahır gübresi hastalıkların artmasına yol açtığından tarlaya verilecek çiftlik gübresi iyice yanmış olmalıdır. Dekara 4-5 ton yanmış çiftlik gübresi verilebilir. Kimyasal gübreler mutlaka toprak analizi sonucuna göre uygulanmalıdır.

Sulama ve hasat

Domates düzenli ve dengeli sulama ister. Sulama topraktaki nemi dengede tutacak şekilde periyodik yapılmalı; aşırı kuru ve aşırı nemli koşullardan kaçınılmalıdır. Düzensiz sulama meyvelerde çatlama ve çiçek burnu çürüklüğüne yol açar.

Çeşit ve yetiştirme şekline göre dikimden yaklaşık 2-3 ay sonra meyveler olgunlaşmaya başlar; hasat, meyveler istenen olgunluk ve renge ulaştığında elle ve birden çok el (devre) hâlinde yapılır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

Erken yanıklık (Alternaria): Yapraklarda iç içe halkalı, kahverengi-koyu lekeler oluşur; lekeler büyüyerek yaprakların sararıp kurumasına ve dökülmesine yol açar.
Geç yanıklık (Mildiyö): Yaprak ve gövdede su emmiş gibi koyu kahverengi lekeler görülür; nemli havada alt yüzeyde beyazımsı küf tabakası gelişir, meyvelerde sert kahverengi çürüklük oluşur.
Fusarium solgunluğu: Bitki damarlarının tıkanması sonucu yapraklar alttan başlayarak sararır ve solar; gövde kesitinde kahverengi renk değişimi görülür, bitki gelişemeyip kurur.

Zararlılar

Domates güvesi (Tuta absoluta): Larvalar yaprak içinde galeri açarak şeffaf kabarcıklı lekeler oluşturur; meyvelere girerek galeriler açar. Mücadele yapılmadığında zararlı yoğunluğuna göre yüzde 30-100 oranında zarar verebilir.
Beyazsinek: Yaprakların alt yüzünde toplanıp bitki özsuyunu emer; yapraklarda sararma, güç kaybı ve salgıladığı tatlımsı madde üzerinde gelişen kara is mantarı görülür.
Yaprak biti (Afit): Taze sürgün ve yaprak altında koloniler hâlinde bulunup özsu emer; yapraklarda kıvrılma, büzüşme ve gelişme geriliğine neden olur, virüs hastalıklarını taşır.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları yalnızca tanıtım amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle ve etiket talimatına uygun dozda yapılmalıdır. Teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.