Menü
Enginar (Cynara scolymus), ılık iklim seven, çiçek başları ve etli braktelerinden yararlanılan çok yıllık bir sebzedir. Türkiye'de en yoğun olarak Ege, Doğu Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir. Bu rehber; enginarın dikim zamanı, gübreleme, sulama, hasat dönemi ile sık görülen hastalık ve zararlılarını resmi kaynağa dayanarak özetler.
Sahil kuşağında tarlaya dikim ağustos sonu veya eylül ayında yapılır. Dikim ve ekim zamanı çeşit ve bölgeye göre değişir; Ege ve Akdeniz'de sonbahar dönemi, Marmara ve iç bölgelerde ise hasadın bahara denk geldiği çeşitlerle ilkbahar tercih edilir. Her bitkiye yaklaşık 1 metrekare alan kalacak şekilde sıra arası ve sıra üzeri 1-1,25 m bırakılır.
Dikim için dekara yaklaşık 1000 adet üretim materyali (fide veya dip sürgünü) kullanılır. Tohumla üretimde 1 gram enginarda çeşide göre 15-25 adet tohum bulunur; tohumlar 5-7 mm uzunlukta, kahverengimsi ve parlaktır. Çimlenme 20-30 derecede karanlık koşullarda 12-14 günde tamamlanır.
Enginar topraktan fazla besin maddesi kaldıran bir sebzedir; her yıl dekara 1-2 ton yanmış çiftlik gübresi önerilir. Kimyasal gübrelemede genel olarak dekara 15 kg azot (N), 8-10 kg fosfor (P2O5) ve 15 kg potasyum (K2O) verilir. Azotlu gübre üçe bölünerek; bir kısmı vegetatif uyanmanın başında, bir kısmı ilk başlar görülünce, son kısmı ikinci uygulamadan 15-20 gün sonra verilir.
Gelişme ve büyüme döneminde su ihtiyacı artar; bu dönem kış aylarına rastladığından yağış genellikle yeterli olur. Yağışın yetersiz kaldığı durumlarda kaliteli ve yüksek verim için sulama yapılır; susuzlukta başlar küçülür, kalite düşer ve çabuk sertleşir. Yaz sonunda dinlenen bitkileri uyandırmak için bölgeye göre temmuz, ağustos veya eylül aylarında uyandırma sulaması yapılır. Kök sistemi suya karşı duyarlı olduğundan fazla sulamadan ve çürümelerden kaçınılmalıdır.
Hasat, başlar çeşit özelliğine göre 2/3 iriliğini aldığı, etli braktelerin henüz açılmaya başladığı dönemde yapılır; baş genellikle bir iki yaprağıyla birlikte kesilir. Bir sürgünde bir ana baş ve çeşide göre iki ile altı arası yan baş oluşur. Hasat gecikirse brakteler açılır, selülozlaşıp sertleşerek yeme kalitesini kaybeder. Akdeniz bölgesinde hasat dönemi ocak-nisan aylarına denk gelir.
Enginar hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Sahil kuşağında tarlaya dikim ağustos sonu veya eylül ayında yapılır. Dikim ve ekim zamanı çeşit ve bölgeye göre değişir; Ege ve Akdeniz'de sonbahar dönemi, Marmara ve iç bölgelerde ise hasadın bahara denk geldiği çeşitlerle ilkbahar tercih edilir. Her bitkiye yaklaşık 1 metrekare alan kalacak şekilde sıra arası ve sıra üzeri 1-1,25 m bırakılır.
Enginar topraktan fazla besin maddesi kaldıran bir sebzedir; her yıl dekara 1-2 ton yanmış çiftlik gübresi önerilir. Kimyasal gübrelemede genel olarak dekara 15 kg azot (N), 8-10 kg fosfor (P2O5) ve 15 kg potasyum (K2O) verilir. Azotlu gübre üçe bölünerek; bir kısmı vegetatif uyanmanın başında, bir kısmı ilk başlar görülünce, son kısmı ikinci uygulamadan 15-20 gün sonra verilir.
Gelişme ve büyüme döneminde su ihtiyacı artar; bu dönem kış aylarına rastladığından yağış genellikle yeterli olur. Yağışın yetersiz kaldığı durumlarda kaliteli ve yüksek verim için sulama yapılır; susuzlukta başlar küçülür, kalite düşer ve çabuk sertleşir. Yaz sonunda dinlenen bitkileri uyandırmak için bölgeye göre temmuz, ağustos veya eylül aylarında uyandırma sulaması yapılır. Kök sistemi suya karşı duyarlı olduğundan fazla sulamadan ve çürümelerden kaçınılmalıdır.
Hasat, başlar çeşit özelliğine göre 2/3 iriliğini aldığı, etli braktelerin henüz açılmaya başladığı dönemde yapılır; baş genellikle bir iki yaprağıyla birlikte kesilir. Bir sürgünde bir ana baş ve çeşide göre iki ile altı arası yan baş oluşur. Hasat gecikirse brakteler açılır, selülozlaşıp sertleşerek yeme kalitesini kaybeder. Akdeniz bölgesinde hasat dönemi ocak-nisan aylarına denk gelir.
Enginar yetiştiriciliğinde başlıca Kök çürüklüğü (Rhizoctonia solani), Gri küf (Botrytis cinerea), Külleme, Sarı mozaik virüsü, Kıvırcık bodurluk virüsü görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
