Enginar yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Enginar Hastalıkları
Kök Çürüklüğü
Rhizoctonia solani
Belirti: Özellikle yeni kurulan bahçelerde ve fide döneminde görülür. Kök boğazında çürümeler ve kahverengi çökük lezyonlar oluşur. Etkilenen bitkilerde kökler zayıflar, su ve besin alımı bozulur; bitki sararır, gelişimi durur ve ağır durumlarda devrilerek kurur.
Etmen / koşul: Ağır bünyeli, su tutma kapasitesi yüksek ve drenajı zayıf topraklarda kök bölgesinde nem birikmesiyle gelişir.
Önlem: Temiz fide ve temiz toprak kullanılmalı, toprak drenajı iyileştirilmeli ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Hastalıklı bitkiler bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Gri Küf (Kurşuni Küf)
Botrytis cinerea
Belirti: Nemli ve yağışlı havalarda yaprak, sap ve başlarda kahverengi yumuşak çürümeler görülür. Çürüyen dokuların üzeri kül renginde, kurşuni gri tozlu bir küf tabakasıyla kaplanır. İlerleyen dönemde başlar pazar değerini yitirir.
Etmen / koşul: Serin, nemli ve yağışlı hava koşulları ile yüksek hava nemi hastalığın gelişmesini hızlandırır.
Önlem: Sık dikimden kaçınılmalı, bahçede havalandırma sağlanmalı; bitki artıkları ve çürüyen başlar toplanıp uzaklaştırılarak imha edilmelidir.
Mildiyö
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde önce soluk yeşil ardından sararan köşeli lekeler oluşur. Bu lekelerin yaprak alt yüzeyine denk gelen kısmında gri-mor renkli küf tabakası gelişir. İleri dönemde lekeler birleşir, yapraklar kahverengileşip kurur.
Etmen / koşul: Serin, nemli ve yağışlı havalar ile uzun süreli yaprak ıslaklığı hastalığı teşvik eder.
Önlem: Bitkiler arasında hava akımı sağlanmalı, sık dikimden kaçınılmalı ve hastalıklı yapraklar uzaklaştırılmalıdır.
Külleme
Belirti: Yaprakların yüzeyinde un serpilmiş gibi beyaz, tozlu bir örtü oluşur. Bulaşma ilerledikçe yapraklar sararır, deforme olur ve erken kuruyabilir. Bitki gelişimi ve verim olumsuz etkilenir.
Etmen / koşul: Ilık ve yüksek nemli hava koşullarında ortaya çıkar.
Önlem: Havalandırmayı artıracak şekilde dikim sıklığı ayarlanmalı, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı ve bulaşık bitki artıkları temizlenmelidir.
Sarı Mozaik Virüsü
Belirti: Yapraklarda açık sarı ile koyu yeşil arası mozaik desenli lekelenmeler görülür. Yapraklar benekli ve alacalı bir görünüm alır; bitkide bodurlaşma ve verim düşüşü oluşabilir.
Etmen / koşul: Yaprak bitleri gibi emici böceklerle ve bulaşık bitki materyaliyle taşınır.
Önlem: Temiz ve sağlıklı fide kullanılmalı, hastalığı taşıyan yaprak bitleri ile mücadele edilmeli ve hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmelidir.
Kıvırcık Bodurluk Virüsü
Belirti: Yapraklarda kıvrılma, buruşma ve şekil bozuklukları görülür. Bitki normal boyuna ulaşamaz, boğum araları kısalır ve genel bir bodurluk (cücelik) ortaya çıkar; baş oluşumu ve verim azalır.
Etmen / koşul: Emici böcek vektörleri ve bulaşık üretim materyali ile yayılır.
Önlem: Temiz fide kullanılmalı, vektör böceklerle mücadele edilmeli ve belirti gösteren bitkiler bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Enginar Zararlıları
Yaprak Bitleri
Zarar şekli: Sürgün uçlarında, taze yapraklarda ve yaprak altlarında küçük, yumuşak vücutlu böcek kolonileri halinde bulunur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları ballı madde üzerinde kara fumajin (is) mantarı gelişir; ayrıca virüs hastalıklarını taşırlar.
Koşul: Ilık havalarda ve taze sürgünlerin bol olduğu dönemlerde popülasyonları hızla artar.
Önlem: Bahçe ve çevresindeki yabancı otlar temizlenmeli, doğal düşmanlar korunmalı ve bulaşık bitki artıkları uzaklaştırılmalıdır.
Enginar Kelebeği
Zarar şekli: Kelebeğin larvaları gövde, sürgün ve kök boğazı içine girerek galeriler açar. Beslendikleri sürgünlerde solgunluk, kuruma ve kırılmalar görülür; baş oluşumu zayıflar. Açtıkları deliklerin çevresinde dışkı ve talaş benzeri kalıntılar bulunabilir.
Önlem: Bulaşık ve kuruyan sürgünler kesilip imha edilmeli, hasat sonrası bitki artıkları bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Enginar Yaprak Galeri Kurdu
Zarar şekli: Larvalar yaprak dokusu içinde beslenerek kıvrımlı, açık renkli tüneller (galeriler) açar. Yaprak yüzeyinde beyazımsı, haritamsı izler oluşur; zarar arttıkça yaprakların fotosentez kapasitesi düşer ve yapraklar kurur.
Önlem: Galeri bulunan bulaşık yapraklar toplanıp imha edilmeli ve bahçe temizliğine özen gösterilmelidir.
Salyangoz
Zarar şekli: Yaprak ve başlarda düzensiz kenarlı, irili ufaklı yenik delikler açar. Beslendikleri yüzeylerde parlak, gümüşi salgı (sümük) izleri görülür. Özellikle gece ve nemli koşullarda taze dokularda belirgin zarar oluşur.
Koşul: Serin, nemli ve gölgeli koşullarda, bitki artıkları ve yabancı ot altında barınarak aktif olurlar.
Önlem: Bahçedeki yabancı otlar ve bitki artıkları temizlenmeli, barınma yerleri ortadan kaldırılmalı ve nemli alanlarda drenaj sağlanmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Enginar kök çürüklüğü belirtileri nelerdir?
Özellikle yeni kurulan bahçelerde ve fide döneminde görülür. Kök boğazında çürümeler ve kahverengi çökük lezyonlar oluşur. Etkilenen bitkilerde kökler zayıflar, su ve besin alımı bozulur; bitki sararır, gelişimi durur ve ağır durumlarda devrilerek kurur.
Nemli ve yağışlı havalarda yaprak, sap ve başlarda kahverengi yumuşak çürümeler görülür. Çürüyen dokuların üzeri kül renginde, kurşuni gri tozlu bir küf tabakasıyla kaplanır. İlerleyen dönemde başlar pazar değerini yitirir.
Enginar mildiyö belirtileri nelerdir?
Yaprakların üst yüzeyinde önce soluk yeşil ardından sararan köşeli lekeler oluşur. Bu lekelerin yaprak alt yüzeyine denk gelen kısmında gri-mor renkli küf tabakası gelişir. İleri dönemde lekeler birleşir, yapraklar kahverengileşip kurur.
Enginar yaprak bitleri zararı nasıl anlaşılır?
Sürgün uçlarında, taze yapraklarda ve yaprak altlarında küçük, yumuşak vücutlu böcek kolonileri halinde bulunur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları ballı madde üzerinde kara fumajin (is) mantarı gelişir; ayrıca virüs hastalıklarını taşırlar.
Enginar enginar kelebeği zararı nasıl anlaşılır?
Kelebeğin larvaları gövde, sürgün ve kök boğazı içine girerek galeriler açar. Beslendikleri sürgünlerde solgunluk, kuruma ve kırılmalar görülür; baş oluşumu zayıflar. Açtıkları deliklerin çevresinde dışkı ve talaş benzeri kalıntılar bulunabilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Antalya İl Müdürlüğü - Enginar ve Kuşkonmaz Yetiştiriciliği Ders Notları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
