Ayva yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Ayva Hastalıkları
Ayva Karalekesi (Yaprak Lekesi)
Diplocarpon mespili
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde önce küçük, kırmızımsı kahverengi noktalar belirir; bu lekeler zamanla büyüyerek koyu kahverengi, siyaha yakın yuvarlak lekelere dönüşür. Lekelerin ortasında küçük siyah noktacıklar (etmenin üreme yapıları) görülür. Şiddetli bulaşmada yapraklar sararıp erken dökülür, ağaç vaktinden önce yapraksız kalır. Meyvelerde de benzer koyu lekeler ve çatlaklar oluşur, meyve şeklini bozar.
Etmen / koşul: Serin ve yağışlı geçen ilkbahar ile yüksek nem koşullarında hızla yayılır. Sık ve havalanması zayıf bahçelerde, sürekli ıslak kalan yapraklarda hastalık şiddeti artar.
Önlem: Yere dökülen hastalıklı yaprakların toplanıp imha edilmesi, ağaçların seyrek dikimi ve budama ile taç içinin havalanmasının sağlanması önemlidir. Dayanıklı çeşit tercih edilmeli, aşırı sulama ve gübrelemeden kaçınılmalıdır.
Ayva Monilyası (Çiçek ve Sürgün Yanıklığı)
Monilinia linhartiana
Belirti: İlkbaharda çiçekler aniden kahverengileşip kurur ve dalda asılı kalır. Genç sürgünlerin uçları yukarıdan aşağıya doğru kahverengileşerek yanmış gibi solar ve geriye doğru kurur. Yapraklarda kahverengi yanıklıklar görülür. Genç meyveler kahverengileşip buruşur, mumyalaşarak dal üzerinde kalır ve sonraki yıl bulaşma kaynağı olur.
Etmen / koşul: Çiçeklenme döneminde serin, nemli ve yağışlı hava koşulları enfeksiyonu artırır. Etmen kışı kuruyan mumya meyveler ve enfekteli dallarda geçirir.
Önlem: Dal üzerinde kalan mumyalaşmış meyveler ve kuruyan sürgünler budanarak toplanmalı ve imha edilmelidir. Bahçe temizliği ve hava sirkülasyonunu artıracak budama hastalığı azaltır.
Ateş Yanıklığı
Erwinia amylovora
Belirti: Çiçekler aniden kararıp solar; sürgün ve dal uçları yukarıdan aşağıya doğru kahverengi-siyah renk alarak yanmış görünür ve çoğu zaman uç kısım çoban değneği gibi kıvrılır. Yapraklar kararır ancak dökülmeyip dalda asılı kalır. Enfekteli dokulardan nemli havada süt rengi bakteriyel akıntı sızar. Kabukta çökük, koyu renkli kanserler oluşur.
Etmen / koşul: Çiçeklenme dönemindeki ılık (15-30 derece) ve nemli/yağışlı hava bakterinin hızla çoğalmasına yol açar. Dolu, rüzgar ve böcekler yayılmayı kolaylaştırır.
Önlem: Hastalıklı dallar enfeksiyon sınırının en az 30-40 cm altından kesilip yakılarak imha edilmeli, budama aletleri her kesimde dezenfekte edilmelidir. Aşırı azotlu gübreleme ve fazla sürgün gelişimi önlenmeli, dayanıklı çeşitler tercih edilmelidir.
Armut-Ayva Pası (Memeli Pas)
Gymnosporangium sabinae
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde parlak turuncu-kırmızı, yuvarlak lekeler oluşur. Lekelerin yaprağın alt yüzüne karşılık gelen kısmında zamanla kabarık, memecik benzeri çıkıntılar gelişir. Şiddetli bulaşmada yapraklar erken dökülür, meyve ve sürgünlerde de şişkinlikler görülebilir.
Etmen / koşul: Ara konukçu olan ardıç (Juniperus) ağaçlarının yakında bulunması zorunludur; ilkbahar yağışları ve nem bulaşmayı artırır.
Önlem: Bahçe çevresindeki ardıç ağaçlarının uzaklaştırılması en etkili kültürel önlemdir. Hastalıklı yapraklar toplanıp imha edilmeli, ağaç içi havalandırması sağlanmalıdır.
Ayva Zararlıları
Elma İçkurdu
Cydia pomonella
Zarar şekli: Kelebeğin bıraktığı larvalar meyvenin içine girerek galeriler açar; giriş deliği çevresinde kahverengi, un gibi dışkı (talaş) birikintisi görülür. Kurtlanan meyveler erken sararıp olgunlaşır ve dökülür. Meyve kesildiğinde çekirdek evine kadar ulaşan galeriler ve içinde pembemsi-beyaz larva bulunur.
Koşul: Sıcak ve kurak yaz koşullarında yılda iki-üç döl verir; ilk uçuş genellikle ilkbaharda çiçeklenme sonrası başlar.
Önlem: Dökülen kurtlu meyveler düzenli toplanıp imha edilmeli, gövdelere oluklu mukavva tuzak bantları sarılarak kışlayan larvalar yakalanmalıdır. Eşeysel çekici (feromon) tuzaklarla zararlı izlenmeli, bahçe yabancı otlardan temiz tutulmalıdır.
Kırmızı Örümcek (Avrupa Kırmızı Örümceği)
Panonychus ulmi
Zarar şekli: Çok küçük akarlar yaprağın alt yüzünde beslenir; emgi sonucu yapraklar önce soluklaşıp donuk gri-bronz bir renk alır. Yoğun popülasyonda yapraklar kurşuni-kahverengileşir, kurur ve dökülür. Bitki gelişimi yavaşlar, meyve iriliği ve kalitesi düşer.
Koşul: Sıcak ve kurak, tozlu koşullarda hızla çoğalır; yaz aylarında popülasyon hızla artar.
Önlem: Bahçede tozlanmayı azaltmak, doğal düşmanları (avcı akarlar) koruyacak şekilde gereksiz ilaçlamadan kaçınmak ve dengeli sulama yararlıdır. Kışlayan yumurtalara karşı budama ve bahçe temizliği önerilir.
Yeşil Elma Yaprakbiti
Aphis pomi
Zarar şekli: Yeşil renkli yaprakbitleri taze sürgün uçlarında ve genç yaprakların alt yüzünde koloniler halinde toplanır. Emgi nedeniyle yapraklar kıvrılır, büzüşür ve gelişme durur. Salgıladıkları tatlımsı madde (ballı şebnem) üzerinde siyah fumajin mantarı gelişerek yaprak ve sürgünleri karartır; karıncalar koloniye eşlik eder.
Koşul: İlkbahar ve serin yaz aylarındaki taze sürgün gelişimi dönemlerinde hızla çoğalır.
Önlem: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınarak yumuşak sürgün gelişimi sınırlandırılmalı, uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalıdır. Yoğun bulaşık sürgünler budanarak uzaklaştırılabilir.
San Jose Kabuklubiti
Quadraspidiotus perniciosus
Zarar şekli: Dal, gövde ve meyve üzerinde kül grisi-koyu, ortası kabarık küçük yuvarlak kabuklar (1-2 mm) halinde yerleşir. Beslendikleri yerlerde meyve kabuğunda kırmızı-mor renkli haleler oluşur. Yoğun bulaşmada dallar zayıflar, kurur; meyveler lekeli ve pazar değeri düşük olur.
Koşul: Sıcak iklim ve ihmal edilmiş, budanmamış sık bahçelerde yılda birkaç döl vererek hızla yayılır.
Önlem: Bulaşık ve kuruyan dallar budanıp imha edilmeli, kış budaması ile ağaç seyreltilerek havalanma sağlanmalıdır. Temiz fidan kullanımı ve doğal düşmanların korunması önemlidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Yaprakların üst yüzeyinde önce küçük, kırmızımsı kahverengi noktalar belirir; bu lekeler zamanla büyüyerek koyu kahverengi, siyaha yakın yuvarlak lekelere dönüşür. Lekelerin ortasında küçük siyah noktacıklar (etmenin üreme yapıları) görülür. Şiddetli bulaşmada yapraklar sararıp erken dökülür, ağaç vaktinden önce yapraksız kalır. Meyvelerde de benzer koyu lekeler ve çatlaklar oluşur, meyve şeklini bozar.
Ayva ayva monilyası (çiçek ve sürgün yanıklığı) belirtileri nelerdir?
İlkbaharda çiçekler aniden kahverengileşip kurur ve dalda asılı kalır. Genç sürgünlerin uçları yukarıdan aşağıya doğru kahverengileşerek yanmış gibi solar ve geriye doğru kurur. Yapraklarda kahverengi yanıklıklar görülür. Genç meyveler kahverengileşip buruşur, mumyalaşarak dal üzerinde kalır ve sonraki yıl bulaşma kaynağı olur.
Ayva ateş yanıklığı belirtileri nelerdir?
Çiçekler aniden kararıp solar; sürgün ve dal uçları yukarıdan aşağıya doğru kahverengi-siyah renk alarak yanmış görünür ve çoğu zaman uç kısım çoban değneği gibi kıvrılır. Yapraklar kararır ancak dökülmeyip dalda asılı kalır. Enfekteli dokulardan nemli havada süt rengi bakteriyel akıntı sızar. Kabukta çökük, koyu renkli kanserler oluşur.
Ayva elma i̇çkurdu zararı nasıl anlaşılır?
Kelebeğin bıraktığı larvalar meyvenin içine girerek galeriler açar; giriş deliği çevresinde kahverengi, un gibi dışkı (talaş) birikintisi görülür. Kurtlanan meyveler erken sararıp olgunlaşır ve dökülür. Meyve kesildiğinde çekirdek evine kadar ulaşan galeriler ve içinde pembemsi-beyaz larva bulunur.
Ayva kırmızı örümcek (avrupa kırmızı örümceği) zararı nasıl anlaşılır?
Çok küçük akarlar yaprağın alt yüzünde beslenir; emgi sonucu yapraklar önce soluklaşıp donuk gri-bronz bir renk alır. Yoğun popülasyonda yapraklar kurşuni-kahverengileşir, kurur ve dökülür. Bitki gelişimi yavaşlar, meyve iriliği ve kalitesi düşer.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (TAGEM) - Elma, Armut ve Ayva Entegre Mücadele Teknik Talimatı (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
