Börülce yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Börülce Hastalıkları
Fusarium Solgunluğu
Fusarium oxysporum
Belirti: Bitkilerde önce alt yapraklarda sararma ve solgunluk görülür, gün içinde pörsüyen bitki sabah toparlanabilir. İlerleyen dönemde solgunluk kalıcı olur, gövde enine kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengileşme dikkat çeker. Bitki bodur kalır ve zamanla kurur.
Etmen / koşul: Etmen toprakta ve bitki artıklarında yıllarca canlı kalır, kökten bulaşır.
Önlem: Münavebe uygulanmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmeli, hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılıp imha edilmeli ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü
Belirti: Fide ve genç bitkilerde kök boğazında kahverengi-siyah çürüklük ve incelme görülür, bitki kolayca devrilir. Kökler çürür, su ve besin alımı bozulduğu için bitki sararıp gelişmeden kalır. Tarlada lekeler hâlinde ölü veya cılız bitkiler ortaya çıkar.
Etmen / koşul: Fazla nem, kötü drenaj ve sıkışmış topraklarda zarar artar.
Önlem: Drenajı iyi topraklar seçilmeli, fazla sulamadan kaçınılmalı, münavebe yapılmalı ve hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmelidir.
Pas Hastalığı
Belirti: Yaprakların özellikle alt yüzeyinde kabarcık şeklinde kahverengi-pas renginde küçük lekeler (püstüller) oluşur. Bu lekeler elle dokunulduğunda toz gibi sporlar dağılır. Bulaşma yoğun olduğunda yapraklar sararıp erken dökülür, verim düşer.
Etmen / koşul: Nemli ve ılıman havalar ile sık dikim hastalığın yayılmasını kolaylaştırır.
Önlem: Dayanıklı çeşit kullanılmalı, sık ekimden kaçınılmalı, hastalıklı yaprak ve bitki artıkları temizlenmeli, hava sirkülasyonunu artıracak sıra aralıkları bırakılmalıdır.
Mozaik Virüsü Hastalığı
Belirti: Yapraklarda açık-koyu yeşil alacalanma (mozaik desen), buruşma ve şekil bozukluğu görülür. Bitki bodurlaşır, gelişme geriler ve bakla bağlama azalır. Genç yapraklarda kıvrılma ve damar açılması dikkat çeker.
Etmen / koşul: Virüs yaprak bitleri ve bulaşık tohumla taşınır.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohum kullanılmalı, yaprak biti gibi taşıyıcılarla mücadele edilmeli, hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmeli ve yabancı ot temizliği yapılmalıdır.
Börülce Zararlıları
Börülce (Bakla) Yaprak Biti
Aphis craccivora
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında, yaprak altlarında ve çiçek saplarında küme hâlinde toplanan küçük koyu renkli böcekler görülür. Bitki özsuyunu emdikleri için yapraklar kıvrılır, sararır ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is küfü oluşur, ayrıca virüs hastalıklarını da taşırlar.
Koşul: Sıcak ve kurak hava koşullarında hızla çoğalarak koloni oluşturur.
Önlem: Tarla yabancı otlardan temizlenmeli, dengeli gübreleme yapılmalı ve faydalı böceklerin korunması için erken dönem kontroller artırılmalıdır.
Börülce Tohum Böceği
Callosobruchus maculatus
Zarar şekli: Daha çok depoda zarar yapar; tohumların üzerinde yuvarlak çıkış delikleri ve içi boşalmış taneler görülür. Larvalar tane içini yiyerek galeriler açar, tohumun çimlenme gücü ve besin değeri düşer. Bulaşık tohumlarda toz hâline gelmiş artıklar ve canlı erginler fark edilir.
Koşul: Bulaşma tarlada başlayıp sıcak ve nemli depo koşullarında hızla yayılır.
Önlem: Temiz ve sağlam tohum kullanılmalı, depolar boşaltıldığında temizlenmeli, tohum serin ve kuru ortamda saklanmalı, bulaşık taneler ayıklanıp imha edilmelidir.
Kök-ur Nematodu
Meloidogyne spp.
Zarar şekli: Köklerde küçük-büyük şişkinlikler (ur, gal) oluşur, bu yapılar bitkinin su ve besin almasını engeller. Toprak üstünde bitki sararır, bodur kalır, sıcak saatlerde solgunluk görülür. Tarlada genellikle ocaklar hâlinde zayıf gelişen bitkiler dikkat çeker.
Koşul: Sıcak ve hafif bünyeli topraklarda zarar oranı yükselir.
Önlem: Münavebe uygulanmalı, bulaşık tarlalarda dayanıklı bitkilere geçilmeli, toprak işleme aletleri temizlenmeli ve hastalıklı bitki kökleri tarladan uzaklaştırılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Börülce fusarium solgunluğu belirtileri nelerdir?
Bitkilerde önce alt yapraklarda sararma ve solgunluk görülür, gün içinde pörsüyen bitki sabah toparlanabilir. İlerleyen dönemde solgunluk kalıcı olur, gövde enine kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengileşme dikkat çeker. Bitki bodur kalır ve zamanla kurur.
Börülce kök ve kök boğazı çürüklüğü belirtileri nelerdir?
Fide ve genç bitkilerde kök boğazında kahverengi-siyah çürüklük ve incelme görülür, bitki kolayca devrilir. Kökler çürür, su ve besin alımı bozulduğu için bitki sararıp gelişmeden kalır. Tarlada lekeler hâlinde ölü veya cılız bitkiler ortaya çıkar.
Börülce pas hastalığı belirtileri nelerdir?
Yaprakların özellikle alt yüzeyinde kabarcık şeklinde kahverengi-pas renginde küçük lekeler (püstüller) oluşur. Bu lekeler elle dokunulduğunda toz gibi sporlar dağılır. Bulaşma yoğun olduğunda yapraklar sararıp erken dökülür, verim düşer.
Börülce börülce (bakla) yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında, yaprak altlarında ve çiçek saplarında küme hâlinde toplanan küçük koyu renkli böcekler görülür. Bitki özsuyunu emdikleri için yapraklar kıvrılır, sararır ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is küfü oluşur, ayrıca virüs hastalıklarını da taşırlar.
Börülce börülce tohum böceği zararı nasıl anlaşılır?
Daha çok depoda zarar yapar; tohumların üzerinde yuvarlak çıkış delikleri ve içi boşalmış taneler görülür. Larvalar tane içini yiyerek galeriler açar, tohumun çimlenme gücü ve besin değeri düşer. Bulaşık tohumlarda toz hâline gelmiş artıklar ve canlı erginler fark edilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü - Yemeklik Baklagil Üretici Bilgi Köşesi / Zirai Mücadele Rehberi (ZMMAE) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
