Menü
Börülce (Vigna unguiculata), baklagiller familyasından, sıcak iklim seven tek yıllık bir bitkidir. Türkiye tarımında hem taze sebze (taze börülce, göz börülcesi) hem de kuru dane baklagil olarak değerlendirilen çok yönlü bir üründür. Kökeni Afrika olan börülce, ülkemizde uzun yıllardır özellikle Ege, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde yetiştirilir. Baklagil olması nedeniyle kökündeki azot bağlayıcı bakterilerle toprağı zenginleştirir ve ekim nöbetinde önemli bir yere sahiptir; bu özelliğiyle sürdürülebilir tarım açısından değerlidir. Mutfağımızda taze taneleri zeytinyağlı yemeklerde ve salatalarda, kuru daneleri ise etli yemek ve pilakilerde kullanılır. Protein, lif, demir ve folat bakımından zengin olması onu beslenme açısından değerli kılar. Sıcağa ve kuraklığa göreceli dayanıklı yapısı, düşük girdiyle üretim imkânı sunar. Böylece hem küçük aile işletmeleri hem de ticari üretim için elverişli, ekonomik ve besleyici bir baklagil olarak Türkiye tarımında kendine sağlam bir yer edinmiştir.
Börülce, sıcaklık isteği yüksek bir bitki olduğu için Türkiye'de öncelikle ılıman ve sıcak iklim kuşağında yetiştirilir. Ege Bölgesi (Aydın, İzmir, Manisa, Denizli), Akdeniz Bölgesi (Antalya, Adana, Mersin, Hatay) ve Marmara'nın güney kesimleri (Balıkesir, Bursa, Çanakkale) başlıca üretim alanlarıdır. Bu bölgelerin uzun ve sıcak yaz dönemi, börülcenin çimlenme ve çiçeklenme için ihtiyaç duyduğu yüksek sıcaklığı karşılar; don riski olmayan uzun vejetasyon süresi taze ve kuru üretim için elverişlidir. Börülce, tınlı, iyi drene olan, hafif ve orta bünyeli toprakları sever; taban suyu yüksek, ağır killi ve çorak topraklarda verimi düşer. Baklagil olarak nispeten fakir topraklarda da yetişebilmesi, Ege ve Akdeniz'in kıyı ovalarında ve iç kesimlerinde yaygın olarak ekilmesini sağlar. Ayrıca sıcak geçen yıllarda İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun bazı bölgelerinde de ikinci ürün olarak değerlendirilebilir.
Börülcede verim; kuru dane mi yoksa taze tüketim için mi üretildiğine, çeşide, iklime, sulama ve bakım koşullarına göre önemli ölçüde değişir. Kuru dane börülcede dekara verim yaklaşık 100 ile 250 kg arasında değişebilirken, sulu ve iyi bakım koşullarında bu değerin üzerine çıkılabilir. Taze börülcede (bakla olarak hasat) dekara verim çeşit ve sulamaya bağlı olarak daha yüksek olabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında ekim zamanı (toprak sıcaklığının yeterli olması), çeşit seçimi, sulama düzeni, toprak verimliliği ve drenaj, yabancı ot mücadelesi ile hastalık ve zararlılarla (özellikle fasulye/börülce zararlıları ve mantari hastalıklar) mücadele yer alır. Sıcağa dayanıklı olsa da çiçeklenme döneminde aşırı sıcak ve su stresi tane bağlamayı düşürür. Baklagil olduğu için aşırı azotlu gübreleme yerine dengeli fosfor ve potasyum ile uygun bakteri aşılaması verimi olumlu etkiler. Kesin rakamlar için yerel tarım il/ilçe müdürlükleri ve TAGEM verileri esas alınmalıdır.
Börülce, Türkiye'de büyük ölçüde iç tüketime yönelik üretilen bir baklagildir. Taze börülce yaz aylarında hal ve pazarlarda mevsimlik sebze olarak tüketiciyle buluşurken, kuru börülce yıl boyu bakkal, market ve kuruyemiş-bakliyat satış noktalarında bulunur. Nohut, kuru fasulye ve mercimek gibi baklagillere kıyasla ekim alanı ve ticaret hacmi daha sınırlıdır; bu nedenle börülce çoğunlukla yerel ve bölgesel pazarlarda değer bulur. İhracat ve ithalatta börülce, genel bakliyat ticareti içinde küçük bir paya sahiptir ve çoğu zaman diğer kuru baklagillerle birlikte istatistiklerde yer alır. Ekonomik önemi, özellikle Ege ve Akdeniz'de küçük ve orta ölçekli üreticiler için ek gelir sağlaması, ekim nöbetinde toprağı iyileştirmesi ve düşük girdiyle üretilebilmesinden kaynaklanır. Besleyici değeri yüksek, uygun fiyatlı bir bitkisel protein kaynağı olması iç talebi destekler. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtları takip edilmelidir.
Börülce (Vigna unguiculata) ile fasulye (Phaseolus vulgaris) farklı botanik türlerdir. Börülce sıcağa ve kuraklığa daha dayanıklıdır, taneleri genellikle üzerinde göz denilen koyu bir lekeyle bilinir. Fasulyeye göre daha sıcak iklim ister ve fakir topraklara daha toleranslıdır. İkisi de baklagil olup taze ve kuru olarak tüketilebilir.
Börülce sıcak seven bir bitki olduğu için toprak sıcaklığının yeterince ısındığı ilkbahar sonu ve yaz başında, don riski geçtikten sonra ekilir. Bölgeye göre genellikle nisan sonundan haziran sonuna kadar ekim yapılabilir; sıcak bölgelerde ikinci ürün olarak da değerlendirilebilir. Toprağın 15-18 santigrat derecenin üzerine ısınması sağlıklı çimlenme için önemlidir.
Taze börülce, baklalar henüz yeşil ve taneler yumuşakken hasat edilir; zeytinyağlı yemek ve salatalarda kullanılır. Kuru börülce ise baklalar tam olgunlaşıp kuruduktan sonra danelerin ayrılmasıyla elde edilir ve uzun süre saklanabilir; etli yemek ve pilakilerde tüketilir. Aynı bitkinin farklı olum dönemlerinde hasat edilmesiyle elde edilirler.
Evet. Börülce bir baklagil olduğu için kök bölgesinde bulunan rhizobium bakterileriyle ortak yaşayarak havanın azotunu toprağa bağlar. Bu özelliği sayesinde toprağın azot bakımından zenginleşmesine katkı sağlar ve ekim nöbetinde kendinden sonra ekilecek ürünler için elverişli bir zemin hazırlar. Bu nedenle sürdürülebilir tarımda değerli bir üründür.
Börülce bitkisel protein, diyet lifi, karmaşık karbonhidrat ile demir, folat, potasyum ve çeşitli B grubu vitaminleri bakımından zengin bir baklagildir. Düşük yağ içeriği ve doyurucu yapısıyla dengeli beslenmede önemli bir yere sahiptir. Uygun fiyatlı ve besleyici bir protein kaynağı olarak özellikle bitkisel ağırlıklı beslenmede tercih edilir.
Börülce, ekimden yaklaşık 2-3 ay sonra hasat edilebilir. Hasat süresi, çeşide ve iklim koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Börülce, iyi drene olmuş, hafif asidik veya nötr toprakları tercih eder. Sıcak iklimleri sever ve don tehlikesinden uzak bölgelerde daha iyi yetişir.
Börülce, toprağının nemini korumak için düzenli sulama gerektirir. Sulama sıklığı, iklim koşullarına ve toprak tipine bağlı olarak değişir.
Börülce, taze ve kuru olarak tüketilen farklı çeşitlere sahiptir. Türkiye'de en yaygın olan çeşitler; taze börülce ve kuru börülce olarak adlandırılan türlerdir.
Börülce, mantar hastalıkları ve yaprak bitleri gibi zararlılarla karşılaşabilir. Özellikle külleme ve yaprak lekesi hastalıkları dikkat edilmesi gereken durumlardır.
Börülce bitkileri, sağlıklı bir gelişim için düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerektiğinde budama yapılmalıdır. Özellikle hastalıklı veya zayıf yapraklar temizlenmelidir.
Taze börülce, buzdolabında nemli bir bezle sarılarak saklanabilir. Kuru börülce ise serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır.
Börülce, hem serada hem de açık alanda yetiştirilebilir. Ancak, açık alanda doğal tozlaşma gerçekleşirken serada bu durum sınırlı olabilir.
Börülce, farklı bitkilerle rotasyon yaparak ekilmelidir. Baklagil ailesinden olduğu için, diğer bitkilerin ardından ekilmesi toprak verimliliğini artırır.
Börülce verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. Uygun koşullarda yetiştirildiğinde yüksek verim alınabilir.
Börülce, organik tarım yöntemleriyle, kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmadan yetiştirilebilir. Organik malç ve doğal gübreler tercih edilmelidir.
Börülce hasat edildikten sonra, taze olarak tüketilebilir veya kurutulabilir. Kurutma işlemi iyi havalandırılan bir alanda yapılmalıdır.
Börülce, genellikle arılar gibi tozlayıcılar tarafından tozlaşır. Açık alanda yetiştirildiğinde tozlaşma süreci daha verimli gerçekleşir.
Börülce, soğuk havalara karşı hassastır ve don olaylarından etkilenebilir. Bu nedenle, don riski olmayan bölgelerde yetiştirilmesi önerilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel börülce ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Börülce Börülce Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
