Menü
Barbunya, baklagiller familyasından fasulye türünün (Phaseolus vulgaris) alacalı kırmızı benekli desene sahip bir çeşididir ve Türkiye'de hem taze hem de kuru olarak tüketilir. Yerli bir üründür; Anadolu mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olan zeytinyağlı barbunya, barbunya pilakisi ve etli barbunya gibi yemeklerin temelini oluşturur. Yüksek bitkisel protein, lif, demir ve folat içeriğiyle beslenmede önemli bir yer tutar. Türkiye'de fasulye üretiminin bir parçası olarak yetiştirilen barbunya, hem çiftçi için gelir kaynağı hem de tüketici için ekonomik bir protein alternatifidir. Bakla halinde taze tüketilebildiği gibi olgunlaşıp kuruduktan sonra tane olarak da saklanır. Bu çift kullanım, barbunyayı pazarda yıl boyu talep gören bir ürün haline getirir. Kuru baklagiller içinde nohut ve mercimekten sonra fasulye grubunun önemli üyesi olan barbunya, özellikle Orta ve İç Anadolu ile geçit bölgelerinde üreticinin münavebe planında yer bulur. Anavatanı Amerika kıtası olmakla birlikte yüzyıllardır Anadolu topraklarında yetiştirilen köklü bir kültür bitkisidir.
Barbunya Türkiye'de yetişen yerli bir üründür ve fasulye tarımının yapıldığı birçok bölgede üretilir. Taze barbunya özellikle sulanabilir tarım alanlarının bulunduğu geçit ve iç bölgelerde; kuru barbunya ise İç Anadolu ve çevresindeki illerde öne çıkar. Fasulye genelinde olduğu gibi barbunya için de yeterli sıcaklık, sulama imkânı ve derin, tınlı toprakların bulunduğu alanlar tercih edilir. Nevşehir, Niğde, Konya gibi İç Anadolu illeri ile Karadeniz'in taze sebze üretimi yapılan kıyı ve iç kesimleri, Ege ve Marmara'nın sulanabilir ovaları barbunya yetiştiriciliğine uygun bölgeler arasındadır. Barbunya sıcak seven bir bitki olduğundan don riskinin geçtiği ilkbahar sonunda ekilir ve yaz boyunca gelişir. Bölge seçiminde belirleyici olan başlıca etkenler sulama suyunun varlığı, gece gündüz sıcaklık dengesi ve pazar yakınlığıdır. Taze tüketime yönelik üretimde şehir pazarlarına yakınlık önem taşırken, kuru tane üretiminde depolama ve kuru iklim koşulları avantaj sağlar.
Barbunya verimi; çeşide, sulama düzenine, toprak yapısına ve bakım koşullarına göre belirgin şekilde değişir. Türkiye'de fasulye grubu içinde değerlendirilen barbunyada, sulu koşullarda ve iyi bakımla kuru tane veriminin dekar başına yaklaşık 200 ile 350 kilogram aralığında olabildiği, taze bakla üretiminde ise dekara veriminin daha yüksek seyrettiği ifade edilir. Bu değerler kesin rakam değil, koşullara bağlı yaklaşık aralıklardır; parseldeki gerçek verim ekim sıklığı, gübreleme, hastalık ve zararlı kontrolü ile hasat zamanına göre farklılaşır. Güncel ve il bazlı üretim ile verim rakamları için TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri ile TAGEM'in fasulye yetiştiriciliği kaynaklarına başvurulması doğru olur. Verimi artırmada düzenli sulama, dengeli gübreleme ve uygun çeşit seçimi belirleyicidir. Baklagil olması nedeniyle barbunya toprağa azot bağlayarak münavebede kendinden sonraki ürüne katkı sağlar; bu da onu çiftçi için sürdürülebilir bir seçenek yapar.
Barbunya Türkiye'de ağırlıklı olarak iç tüketime yönelik üretilen bir üründür. Taze barbunya yaz aylarında hallerde ve semt pazarlarında bolca yer bulurken, kuru barbunya yıl boyu bakkal, market ve toptancı kanalıyla satılır. Kuru baklagiller Türk mutfağının temel gıdalarından olduğundan barbunyaya talep istikrarlıdır. Ekonomik açıdan barbunya, üretici için taze ve kuru olarak iki farklı satış imkânı sunması bakımından değerlidir. Türkiye kuru fasulye grubunda zaman zaman ithalata da başvurabilen bir ülke konumundadır; iç üretimin talebi karşılamadığı dönemlerde kuru fasulye ithal edilebilmektedir. Barbunyanın ihracat ve ithalat hacmine ilişkin güncel ve kesin veriler için Ticaret Bakanlığı ile TÜİK dış ticaret istatistikleri esas alınmalıdır. Uydurma rakam vermek yerine, barbunyanın temel olarak iç pazara yönelik, mevsimsel fiyat dalgalanmalarına açık ve protein kaynağı olarak stratejik değeri olan bir ürün olduğunu belirtmek doğru olur. Fiyatlar hasat mevsimi, arz miktarı ve girdi maliyetlerine göre yıl içinde değişkenlik gösterir.
Barbunya, fasulye türünün (Phaseolus vulgaris) bir çeşididir; yani botanik olarak fasulyedir. Onu diğer fasulyelerden ayıran, tanesi ve baklası üzerindeki alacalı kırmızı benekli desenidir. Beyaz fasulyeye göre daha iri taneli, kendine özgü aromalı ve hem taze hem kuru tüketime uygundur. Kısacası her barbunya bir fasulyedir ama her fasulye barbunya değildir.
Barbunya sıcak seven bir bitki olduğu için ilkbaharda don tehlikesinin tamamen geçmesinin ardından, genellikle nisan sonundan haziran başına kadar olan dönemde ekilir. Taze bakla hasadı ekimden yaklaşık iki üç ay sonra, tane henüz körpe ve baklalar dolgunken yapılır. Kuru tane için ise baklalar tamamen olgunlaşıp kuruyana kadar tarlada bekletilir; bu da yaz sonu ile sonbahar başına denk gelir.
Taze barbunya, tanesi henüz olgunlaşmadan bakla halinde toplanır ve kısa sürede tüketilmesi gerekir; zeytinyağlı yemeklerde tercih edilir. Kuru barbunya ise baklada tam olgunlaşıp kuruduktan sonra tane olarak ayıklanır, uzun süre saklanabilir ve etli yemek, pilaki gibi tariflerde kullanılır. Kuru tane suda ıslatıldıktan sonra pişirilir. İkisi de aynı bitkiden elde edilir, fark hasat zamanı ve kullanım şeklidir.
Barbunya derin, geçirgen, tınlı ve organik maddece zengin toprakları sever; su tutan ağır killi topraklarda kök çürüklüğü riski artar. İklim olarak ılıman ve sıcak koşullar ister, dona karşı hassastır. Gelişme döneminde düzenli suya ihtiyaç duyduğu için sulanabilir alanlarda daha iyi verim verir. Aşırı sıcak ve kuraklıkta çiçek dökümü yaşanabilir, bu nedenle sulama düzeninin iyi ayarlanması önemlidir.
Evet. Barbunya bir baklagil bitkisi olduğu için köklerindeki nodüllerde yaşayan bakterilerle havadaki azotu toprağa bağlar. Bu sayede toprağın azot içeriğini zenginleştirir ve kendinden sonra ekilecek ürün için doğal bir gübreleme etkisi yaratır. Bu özelliği, barbunyayı münavebe yani ürün nöbetleşmesi planlarında değerli bir bitki yapar. Tahıl gibi topraktan çok besin çeken ürünlerin ardından barbunya ekmek, toprağın dinlenmesine katkı sağlar.
Kaynak: TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel barbunya ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Barbunya Barbunya Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
