Bamya Hastalıkları ve Zararlıları

Bamya yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.

Bamya Hastalıkları

Külleme

Leveillula taurica

Belirti: Yaprakların önce ayrı ayrı yuvarlakça küçük lekecikler şeklinde görülür, zamanla bu lekecikler birleşerek yaprak sapını, yaprak ayasını ve gövdeyi kaplar. Lekeler başlangıçta beyaz iken mevsim ilerledikçe kül rengine döner. Hastalık ilerledikçe yapraklar pörsür, aşağı doğru sarkar ve kurumalar meydana gelerek önemli ürün kayıpları oluşur.

Etmen / koşul: Sıcak ve nem değişimlerinin yaşandığı dönemlerde, özellikle havalandırması yetersiz sera ve sık dikilmiş tarlalarda hızla gelişir.

Önlem: Hastalıklı bitki artıkları toplanıp yakılmalı veya derine gömülmeli, bitkiler arası hava dolaşımını sağlamak için sık dikimden kaçınılmalı ve düzenli havalandırma yapılmalıdır.

Fide Kök Çürüklüğü (Çökerten)

Pythium spp., Rhizoctonia spp., Fusarium spp., Alternaria spp.

Belirti: Hastalık fide döneminde ve hatta tohum çıkışından önce görülür. Fidelerin toprakla temas eden kök boğazından itibaren incelerek devrildiği, yan yattığı gözlenir. Çıkış öncesi ve sonrası ölümler sonucu fidelikte ocaklar halinde boşluklar oluşur. Koşullar uygun olmadığında hastalık fidelerin tamamen tahrip olmasına yol açar.

Etmen / koşul: Aşırı sulanmış, havasız, sık ekim yapılmış ve drenajı zayıf, soğuk ve nemli fidelik ortamlarında etkili olur.

Önlem: Tohum ekimi sık yapılmamalı, hastalıklı fideler ayıklanıp uzaklaştırılmalı, fidelikler sık sık havalandırılmalı ve fazla sulamadan kaçınılmalıdır; zarar gören harç toprağı boşaltılıp temiz toprakla yenilenmelidir.

Kök Boğazı Çürüklüğü

Belirti: Bitkinin toprak yüzeyine yakın kök boğazı kısmında kahverengi-koyu renkli çürüme ve yumuşama görülür. Çürüyen bölgede ince kalan gövde bitkiyi taşıyamaz hale gelir, üst aksamda solgunluk, sararma ve geriden kuruma başlar; ilerleyen dönemde bitki tamamen devrilip ölür.

Etmen / koşul: Aşırı ve düzensiz sulama, su tutan ağır topraklar ve yüksek nem koşullarında mantari etmenlerin gelişmesiyle yaygınlaşır.

Önlem: Tava ve sırta dikimle kök boğazının ıslak kalması önlenmeli, aşırı sulamadan kaçınılmalı, münavebe uygulanmalı ve hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmelidir.

Bamya Zararlıları

Beyazsinek

Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum

Zarar şekli: Yaprağın alt yüzünde 1 mm boyunda beyaz renkli erginler ve hareketsiz larvalar toplu halde bulunur; bitkiye dokunulduğunda beyaz bir bulut halinde uçuşurlar. Larva ve erginlerin özsu emmesi sonucu yapraklarda sararma olur. Salgıladıkları tatlı madde üzerinde siyah bir mantar tabakası (fumajin) oluşarak özümlemeyi engeller; bitki zayıflar, verim ve kalite düşer. Ayrıca virüs hastalıkları taşırlar.

Koşul: Sıcak ve nemli ortamlarda, özellikle iyi havalanmayan seralarda yılda 9-15 döl vererek hızla çoğalır; kışı tarla çevresindeki yabancı otlarda geçirir.

Önlem: Hasat sonrası tarla ve çevresindeki yabancı otlar temizlenmeli, aşırı sulama ve gübrelemeden kaçınılmalı, sera giriş ve havalandırma yerleri ince tül ile kaplanıp yeterli havalandırma sağlanmalıdır.

Yaprak Biti

Zarar şekli: Taze sürgün, yaprak ve yaprak altlarında toplu koloniler halinde bulunurlar. Bitki özsuyunu emerek beslenmeleri sonucu yapraklar kıvrılır, buruşur ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlı madde yaprakları kaplar, üzerinde siyah fumajin tabakası gelişir ve bitki kirli bir görünüm alır. Ayrıca beslenirken virüs hastalıklarını sağlam bitkilere taşırlar.

Koşul: Ilıman ve kurak geçen ilkbahar-yaz dönemlerinde hızla çoğalır, bölgelere göre yılda 10-16 döl verirler.

Önlem: Tarla içi ve kenarındaki yabancı otlarla mücadele edilmeli, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, doğal düşmanları (uğur böceği gibi) korunmalı ve bulaşık bitki artıkları uzaklaştırılmalıdır.

Kırmızıörümcek (İki Noktalı Kırmızıörümcek)

Tetranychus urticae, Tetranychus cinnabarinus

Zarar şekli: Gözle zor fark edilen 0,5-0,7 mm boyundaki erginler yaprağın alt yüzünde ördükleri ince ipek ağlar arasında larva, nimf ve yumurtalarla birlikte bulunur. Özsu emmesi sonucu yapraklar önce sararır, üzerinde sarı-kahverengi noktacıklar belirir, ilerleyen dönemde yapraklar kıvrılır ve dökülür. Yoğun zararda verim büyük oranda düşer ve virüs hastalıklarının yayılmasına neden olur.

Koşul: Sıcak ve kurak hava koşullarında hızla çoğalır; ılık geçen bölgelerde kışın da yaşamını sürdürür ve yılda 10-12 döl verir.

Önlem: Temiz fide kullanılmalı, hasat sonrası bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, ot çapasına önem verilmeli, gereğinden fazla azotlu gübre kullanılmamalı ve toprak işlemesiyle kışlayan bireyler toprağa gömülmelidir.

Bozkurt

Agrotis spp.

Zarar şekli: Toprak renginde, kıvrık duran larvalar gündüzleri toprağın içinde veya bitki diplerinde gizlenir, geceleri faaliyete geçer. Genç fideleri toprak yüzeyine yakın kök boğazından keserek devirirler; sabah tarlada kesilip yatmış, devrilmiş fideler ve ocaklar halinde boşluklar görülür. Bu durum fide kaybına ve tarlada seyrelmeye yol açar.

Koşul: Kışı olgun larva halinde toprakta geçirir, ilkbaharda havaların ısınmasıyla faaliyete geçer; yılda 2-4 döl verir.

Önlem: Tarla yabancı otlardan temizlenmeli, sonbahar ve ilkbaharda derin toprak işlemesiyle larvalar açığa çıkarılmalı, fide dipleri kontrol edilerek larvalar toplanıp imha edilmelidir.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.

Sık Sorulan Sorular

Bamya külleme belirtileri nelerdir?

Yaprakların önce ayrı ayrı yuvarlakça küçük lekecikler şeklinde görülür, zamanla bu lekecikler birleşerek yaprak sapını, yaprak ayasını ve gövdeyi kaplar. Lekeler başlangıçta beyaz iken mevsim ilerledikçe kül rengine döner. Hastalık ilerledikçe yapraklar pörsür, aşağı doğru sarkar ve kurumalar meydana gelerek önemli ürün kayıpları oluşur.

Bamya fide kök çürüklüğü (çökerten) belirtileri nelerdir?

Hastalık fide döneminde ve hatta tohum çıkışından önce görülür. Fidelerin toprakla temas eden kök boğazından itibaren incelerek devrildiği, yan yattığı gözlenir. Çıkış öncesi ve sonrası ölümler sonucu fidelikte ocaklar halinde boşluklar oluşur. Koşullar uygun olmadığında hastalık fidelerin tamamen tahrip olmasına yol açar.

Bamya kök boğazı çürüklüğü belirtileri nelerdir?

Bitkinin toprak yüzeyine yakın kök boğazı kısmında kahverengi-koyu renkli çürüme ve yumuşama görülür. Çürüyen bölgede ince kalan gövde bitkiyi taşıyamaz hale gelir, üst aksamda solgunluk, sararma ve geriden kuruma başlar; ilerleyen dönemde bitki tamamen devrilip ölür.

Bamya beyazsinek zararı nasıl anlaşılır?

Yaprağın alt yüzünde 1 mm boyunda beyaz renkli erginler ve hareketsiz larvalar toplu halde bulunur; bitkiye dokunulduğunda beyaz bir bulut halinde uçuşurlar. Larva ve erginlerin özsu emmesi sonucu yapraklarda sararma olur. Salgıladıkları tatlı madde üzerinde siyah bir mantar tabakası (fumajin) oluşarak özümlemeyi engeller; bitki zayıflar, verim ve kalite düşer. Ayrıca virüs hastalıkları taşırlar.

Bamya yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?

Taze sürgün, yaprak ve yaprak altlarında toplu koloniler halinde bulunurlar. Bitki özsuyunu emerek beslenmeleri sonucu yapraklar kıvrılır, buruşur ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlı madde yaprakları kaplar, üzerinde siyah fumajin tabakası gelişir ve bitki kirli bir görünüm alır. Ayrıca beslenirken virüs hastalıklarını sağlam bitkilere taşırlar.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (GKGM) Çiftçi Eğitim Serisi - Sebzelerde Zararlı Organizmalarla Mücadele ve İl Müdürlüğü Bamya Yetiştiriciliği yayınları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).

Bamya üretimi ve ticareti Harman'da

Ücretsiz İlan Ver Bamya Yetiştiriciliği Satılık Bamya Tarım Araçları