Bakla yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Bakla Hastalıkları
Çikolata lekesi
Botrytis fabae
Belirti: Yapraklar, sap ve çiçeklerde önce küçük kızıl kahverengi noktacıklar belirir. Lekeler büyüyüp çikolata renginde, ortası açık kenarı koyu yuvarlak lekelere dönüşür. Şiddetli dönemde yapraklar kararıp kurur, çiçek dökümü ve verim kaybı görülür.
Etmen / koşul: Serin ve nemli, yağışlı havalar ile sık ekim ve havasız tarlalarda hastalık hızla yayılır.
Önlem: Dayanıklı çeşit kullanımı, sık ekimden kaçınma, münavebe ve hasat sonrası hastalıklı bitki artıklarının tarladan toplanıp imha edilmesi önerilir.
Bakla pası
Uromyces viciae-fabae
Belirti: Yaprak ve saplarda önce küçük açık renkli kabarcıklar, ardından kahverengi kiremit rengi toz şeklinde püstüller oluşur. Bunlar dağılınca parmağa pas gibi bulaşır. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülür.
Etmen / koşul: Ilıman ve nemli havalar ile çiğli sabahlar hastalığın gelişmesini ve sporların yayılmasını kolaylaştırır.
Önlem: Pasa dayanıklı çeşit seçimi, münavebe ve hastalıklı bitki artıklarının toplanıp yok edilmesi yayılmayı azaltır.
Antraknoz (Askokita yanıklığı)
Ascochyta fabae
Belirti: Yaprak, sap ve baklalarda ortası açık gri, kenarı koyu kahverengi çökük lekeler görülür. Lekelerin ortasında küçük siyah noktacıklar bulunur. Bakla kabuğundaki lekeler tohuma geçerek tohumda lekelenmeye yol açar.
Etmen / koşul: Hastalık tohumla taşınır; serin ve nemli koşullarda enfeksiyon artar.
Önlem: Temiz ve sağlıklı tohum kullanımı, dayanıklı çeşit, münavebe ve hastalıklı artıkların imhası ile önlenir.
Kök ve kök boğazı çürüklüğü
Fusarium spp.
Belirti: Bitkilerde sararma, gelişme geriliği ve solgunluk görülür. Kök ve kök boğazında kahverengi-siyah çürüme ve daralma olur. Hastalıklı bitkiler kolayca topraktan çekilir ve zamanla kurur.
Etmen / koşul: Fazla sulanan, drenajı kötü, ağır ve havasız topraklar ile aynı tarlaya üst üste baklagil ekimi hastalığı artırır.
Önlem: Drenajı iyi toprak seçimi, aşırı sulamadan kaçınma, uzun süreli münavebe ve hastalıklı bitkilerin sökülüp imha edilmesi önerilir.
Bakla mozaik virüsü
Bean yellow mosaic virus
Belirti: Yapraklarda açık-koyu yeşil alacalı mozaik deseni, sarı lekelenme ve buruşma görülür. Bitkide bodurlaşma, yaprak kıvrılması ve verim düşüklüğü olur. Genç bitkilerde belirtiler daha şiddetlidir.
Etmen / koşul: Virüs yaprak bitleri tarafından taşınır; bit yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde yayılım hızlanır.
Önlem: Sağlıklı tohum kullanımı, virüs taşıyan yaprak bitleriyle erken mücadele, hastalıklı bitkilerin sökülüp uzaklaştırılması ve yabancı ot temizliği önerilir.
Bakla Zararlıları
Bakla siyah biti (Yaprak biti)
Aphis fabae
Zarar şekli: Sürgün uçları, taze yaprak ve çiçeklerde siyah renkli bit kolonileri toplanır. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is küfü oluşur.
Koşul: Sıcak ve kurak gidiş ile aşırı azotlu gübreleme bit popülasyonunu hızla artırır.
Önlem: Tarla ve çevresindeki yabancı otların temizlenmesi, dengeli gübreleme ve doğal düşmanların korunması ile baskı azaltılır.
Bakla tohum böceği
Bruchus rufimanus
Zarar şekli: Ergin tarlada çiçek ve genç baklalara yumurta bırakır; larva tohumun içine girerek besler. Tohumda yuvarlak delikler ve içi oyulmuş galeriler oluşur. Zararlı tohumlar çimlenme gücünü kaybeder ve pazar değeri düşer.
Koşul: Bulaşık tohumla ve hasat sonrası depoda zarar sürer; sıcak depolar gelişimini hızlandırır.
Önlem: Temiz tohum kullanımı, erken hasat, hasat artıklarının imhası ve depoların temizliği ile bulaşma azaltılır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Bakla çikolata lekesi belirtileri nelerdir?
Yapraklar, sap ve çiçeklerde önce küçük kızıl kahverengi noktacıklar belirir. Lekeler büyüyüp çikolata renginde, ortası açık kenarı koyu yuvarlak lekelere dönüşür. Şiddetli dönemde yapraklar kararıp kurur, çiçek dökümü ve verim kaybı görülür.
Bakla bakla pası belirtileri nelerdir?
Yaprak ve saplarda önce küçük açık renkli kabarcıklar, ardından kahverengi kiremit rengi toz şeklinde püstüller oluşur. Bunlar dağılınca parmağa pas gibi bulaşır. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülür.
Yaprak, sap ve baklalarda ortası açık gri, kenarı koyu kahverengi çökük lekeler görülür. Lekelerin ortasında küçük siyah noktacıklar bulunur. Bakla kabuğundaki lekeler tohuma geçerek tohumda lekelenmeye yol açar.
Bakla bakla siyah biti (yaprak biti) zararı nasıl anlaşılır?
Sürgün uçları, taze yaprak ve çiçeklerde siyah renkli bit kolonileri toplanır. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is küfü oluşur.
Bakla bakla tohum böceği zararı nasıl anlaşılır?
Ergin tarlada çiçek ve genç baklalara yumurta bırakır; larva tohumun içine girerek besler. Tohumda yuvarlak delikler ve içi oyulmuş galeriler oluşur. Zararlı tohumlar çimlenme gücünü kaybeder ve pazar değeri düşer.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Yemeklik Baklagil Üretici Bilgi Köşesi Broşürü (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
