Frenk Üzümü yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Belirti: Genç sürgün uçlarında, yapraklarda ve meyvelerde önce beyaz unumsu bir tabaka, ilerleyen dönemde bu tabaka kahverengi keçemsi görünüm alır. Sürgün uçları geriye kıvrılıp bodurlaşır, meyveler lekelenir ve pazar değeri düşer.
Etmen / koşul: Fungal bir etmendir. Sık dikilmiş, gölgeli ve havalanması zayıf taçlarda, nemli ve durgun havada hızla yayılır. Kışı hasta sürgün ve tomurcuklarda geçirir.
Önlem: Hasta sürgünlerin budanıp bahçeden uzaklaştırılması, seyrek dikim ve taç içi havalanmanın sağlanması, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılması etkilidir. Kimyasal mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde küçük, koyu kahverengi ile siyah arası lekeler oluşur. Lekeler zamanla birleşir, yapraklar sararıp erken dökülür. Şiddetli yıllarda erken yaprak dökümü sürgün gelişimini ve verimi zayıflatır.
Etmen / koşul: Fungal etmen kışı yere dökülen hasta yapraklarda geçirir. İlkbahar ve yaz aylarında yağışlı, nemli havada spor sıçramasıyla yayılır.
Önlem: Yere dökülen hasta yaprakların toplanıp imha edilmesi, taç içi havalanmanın artırılması ve yağmurlama şeklinde sulamadan kaçınılması hastalığı baskılar. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Frenk Üzümü Zararlıları
Frenk Üzümü Tomurcuk Akarı
Cecidophyopsis ribis
Zarar şekli: Tomurcuklar anormal biçimde şişip yuvarlaklaşır (şişmiş, kocaman tomurcuk görünümü) ve ilkbaharda açılmadan kurur. Akarın taşıdığı yabanileşme (reversion) etmeni nedeniyle yapraklar normalden az loblu kalır, çiçeklenme ve verim bozulur.
Koşul: Akar tomurcuk içinde beslenip kışlar, ilkbaharda açılan yeni tomurcuklara göç eder. Bulaşık fidan ve çelikle kolayca taşınır ve Türkiye'de Ribes türleri üzerinde kayıtlıdır.
Önlem: Sağlıklı ve sertifikalı fidan kullanımı, şişmiş tomurcuklu sürgünlerin budanıp imha edilmesi, ağır bulaşık ocakların sökülmesi önemlidir. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Frenk Üzümü Yaprak Biti
Cryptomyzus ribis
Zarar şekli: Yaprakların üst yüzeyinde kabarcık biçiminde kırmızımsı-sarı şişkinlikler görülür, yaprak altında bit kolonileri bulunur. Genç yapraklar buruşur; salgıladığı tatlımsı madde üzerinde fumajin (karayanıklık) mantarı gelişebilir.
Koşul: İlkbaharda çıkışla genç sürgün ve yapraklarda özsu emerek beslenir. Sıcak ve kurak geçen dönemlerde koloniler hızla artar.
Önlem: Doğal düşmanların (gelin böceği ve benzeri) korunması, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılması ve bulaşık sürgünlerin budanması popülasyonu düşürür. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
İki Noktalı Kırmızı Örümcek
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Yaprak altında beslenen akarlar, yaprak üst yüzeyinde önce sarı-beyaz noktalanmaya, sonra bronzlaşma ve kurumaya yol açar. Yoğun bulaşmada yaprak ve sürgünlerde ince ağ örgüsü görülür, yapraklar dökülür.
Koşul: Sıcak, kurak ve tozlu koşullarda çok hızlı çoğalır, yılda çok sayıda döl verir ve komşu bitkilerden kolayca bulaşır.
Önlem: Bahçe içi ve çevresindeki yabancı otların temizlenmesi, tozlanmanın azaltılması, düzenli sulama ile bitkinin güçlü tutulması ve doğal düşmanların korunması etkilidir. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Frenk Üzümü külleme belirtileri nelerdir?
Genç sürgün uçlarında, yapraklarda ve meyvelerde önce beyaz unumsu bir tabaka, ilerleyen dönemde bu tabaka kahverengi keçemsi görünüm alır. Sürgün uçları geriye kıvrılıp bodurlaşır, meyveler lekelenir ve pazar değeri düşer.
Yaprakların üst yüzeyinde küçük, koyu kahverengi ile siyah arası lekeler oluşur. Lekeler zamanla birleşir, yapraklar sararıp erken dökülür. Şiddetli yıllarda erken yaprak dökümü sürgün gelişimini ve verimi zayıflatır.
Frenk Üzümü frenk üzümü tomurcuk akarı zararı nasıl anlaşılır?
Tomurcuklar anormal biçimde şişip yuvarlaklaşır (şişmiş, kocaman tomurcuk görünümü) ve ilkbaharda açılmadan kurur. Akarın taşıdığı yabanileşme (reversion) etmeni nedeniyle yapraklar normalden az loblu kalır, çiçeklenme ve verim bozulur.
Frenk Üzümü frenk üzümü yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların üst yüzeyinde kabarcık biçiminde kırmızımsı-sarı şişkinlikler görülür, yaprak altında bit kolonileri bulunur. Genç yapraklar buruşur; salgıladığı tatlımsı madde üzerinde fumajin (karayanıklık) mantarı gelişebilir.
Kaynak: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri, Frenk Üzümü (Ribes) yetiştiriciliği ders notları ve bitki koruma literatürü (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
