Fiğ yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Fiğ Hastalıkları
Fiğ Pası
Uromyces viciae-fabae
Belirti: Fiğ yapraklarının özellikle alt yüzeyinde ve saplarda önce açık kahverengi, sonra pas rengine dönen kabarcık şeklinde püstüller oluşur. Püstüller ovalandığında elde tozumsu pas rengi sporlar bırakır. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar sararıp erken dökülür, bitki cılızlaşır ve ot verimi ile kalitesi düşer.
Etmen / koşul: Etmen Uromyces viciae-fabae adlı fungustur. Ilıman, nemli ve serin havalar ile sık çiy oluşan dönemlerde hızla gelişir. Sık ekim, iyi havalanmayan tarlalar ve yabancı ot yoğunluğu hastalığı artırır. Sporlar rüzgârla yayılır, hastalıklı bitki artıkları üzerinde kışlar.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohum kullanılmalı, sık ekimden kaçınılıp uygun sıra aralığı bırakılmalı, hasat sonrası hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı ve münavebe uygulanmalıdır. Kimyasal mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Fiğ Küllemesi
Erysiphe pisi
Belirti: Yaprak, sap ve bazen baklacıkların üzerinde önce beyaz, unlu görünümde lekeler, ilerleyen dönemde ise yaprak yüzeyini tümüyle kaplayan kirli beyaz-gri örtü oluşur. Etkilenen yapraklar sararır, kıvrılır ve erken kurur; bitki gelişimi geriler.
Etmen / koşul: Etmen Erysiphe pisi adlı fungustur. Sıcak ve kuru gündüzlerin serin ve nemli gecelerle takip ettiği dönemlerde, gölgeli ve havalanması zayıf alanlarda hızlı gelişir. Fazla azotlu gübreleme ve sık bitki örtüsü hastalık şiddetini artırır.
Önlem: Dengeli gübreleme yapılmalı, aşırı azottan kaçınılmalı, sıralar arası hava akımını sağlayacak ekim sıklığı seçilmeli ve tarla yabancı otlardan temiz tutulmalıdır. İlaçlı mücadele gerektiğinde sadece ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Fiğ Yaprak ve Bakla Lekesi (Askokita)
Ascochyta spp.
Belirti: Yapraklarda, saplarda ve baklacıklarda kenarları koyu, ortası açık kahverengi-gri, üzerinde küçük siyah noktacıklar (piknidyum) bulunan yuvarlak lekeler görülür. Lekeler birleşerek dokuyu kavurur, saplarda çökük yaralar oluşur, tohum tutumu ve ot kalitesi azalır.
Etmen / koşul: Askokita türü funguslar etmendir. Serin ve yağışlı, uzun süre nemli kalan dönemlerde yaygınlaşır. Etmen tohumla ve hastalıklı bitki artıklarında taşınır; yağmur sıçramasıyla yayılır.
Önlem: Hastalıksız ve sertifikalı tohum kullanılmalı, hastalıklı tarladan tohumluk alınmamalı, münavebe uygulanmalı ve hasat artıkları toprağa karıştırılarak tarla temizlenmelidir. Gerekli görülürse yalnızca ruhsatlı ürünle mücadele edilmeli, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Fiğ Zararlıları
Yaprak Biti
Aphis craccivora
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında, yaprak alt yüzeyinde ve çiçek saplarında koloniler halinde toplanan küçük böcekler bitki özsuyunu emer. Yapraklarda kıvrılma, sararma ve gelişme geriliği görülür. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde is (fumajin) mantarı gelişerek yüzeyi karartır; ayrıca virüs hastalıklarını taşıyabilirler.
Koşul: Baklagillerde yaygın olan Aphis craccivora zararlıdır. Ilık ve kurak geçen ilkbahar döneminde hızla çoğalır. Fazla azotlu ve gür gelişen bitki örtüsü popülasyonu artırır; karıncalar yaprak bitini koruyarak yayılmasına yardımcı olur.
Önlem: Tarla ve çevresi yabancı otlardan temiz tutulmalı, dengeli gübreleme yapılmalı, doğal düşmanlar (uğur böceği, avcı sinek larvaları) korunmalı ve popülasyon düzenli izlenmelidir. Mücadele eşiği aşıldığında sadece ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Baklagil Yaprak Hortumlu Böceği (Sitona)
Sitona lineatus
Zarar şekli: Erginler yaprak kenarlarını yarım daire şeklinde, düzgün kertikler halinde yiyerek karakteristik zarar oluşturur. Larvalar toprakta köklerdeki azot bağlayan nodozitelerle (yumrucuklarla) beslenir; bu da bitkinin gelişimini ve azot alımını zayıflatır. Fide döneminde yoğun zararda genç bitkiler ölebilir.
Koşul: Etmen Sitona lineatus adlı kın kanatlı böcektir. Ilık ilkbahar günlerinde erginler aktifleşir, özellikle yeni çıkan fiğ fidelerinde beslenir. Erginler bitki artıkları ve toprak altında kışlar; komşu baklagil tarlalarından göç ederek yayılır.
Önlem: Erken ve sağlıklı çıkış için uygun ekim zamanı ve tohum yatağı hazırlığı yapılmalı, bitki güçlü gelişimle zararı telafi edecek şekilde beslenmeli, münavebe uygulanmalı ve fide dönemi düzenli izlenmelidir. Eşik aşıldığında yalnızca ruhsatlı ürünle mücadele edilmeli, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Baklagil Tohum Böceği (Bruchus)
Bruchus spp.
Zarar şekli: Erginler tarlada çiçeklenme döneminde baklacıklara yumurta bırakır; larvalar tohumun içine girerek gelişir ve tohumu içten yiyerek boşaltır. Depoda tohumlar üzerinde yuvarlak çıkış delikleri ve içi oyulmuş taneler görülür. Zarar gören tohumlarda çimlenme gücü ve tohumluk değeri düşer.
Koşul: Bruchus türü tohum böcekleri etmendir. Erginler bakla oluşum döneminde tarlada aktif olur; larva gelişimini tohum içinde tamamlar ve depoya taşınır. Sıcak depo koşulları erginlerin çıkışını ve yeni bulaşmayı hızlandırır.
Önlem: Hasat vaktinde geciktirilmeden yapılmalı, tohumlar temiz, kuru ve serin depolarda saklanmalı, bulaşık tohumluk kullanılmamalı ve depolar zararlıdan arındırılmalıdır. Gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürünle mücadele edilmeli, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Fiğ fiğ pası belirtileri nelerdir?
Fiğ yapraklarının özellikle alt yüzeyinde ve saplarda önce açık kahverengi, sonra pas rengine dönen kabarcık şeklinde püstüller oluşur. Püstüller ovalandığında elde tozumsu pas rengi sporlar bırakır. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar sararıp erken dökülür, bitki cılızlaşır ve ot verimi ile kalitesi düşer.
Fiğ fiğ küllemesi belirtileri nelerdir?
Yaprak, sap ve bazen baklacıkların üzerinde önce beyaz, unlu görünümde lekeler, ilerleyen dönemde ise yaprak yüzeyini tümüyle kaplayan kirli beyaz-gri örtü oluşur. Etkilenen yapraklar sararır, kıvrılır ve erken kurur; bitki gelişimi geriler.
Fiğ fiğ yaprak ve bakla lekesi (askokita) belirtileri nelerdir?
Yapraklarda, saplarda ve baklacıklarda kenarları koyu, ortası açık kahverengi-gri, üzerinde küçük siyah noktacıklar (piknidyum) bulunan yuvarlak lekeler görülür. Lekeler birleşerek dokuyu kavurur, saplarda çökük yaralar oluşur, tohum tutumu ve ot kalitesi azalır.
Fiğ yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında, yaprak alt yüzeyinde ve çiçek saplarında koloniler halinde toplanan küçük böcekler bitki özsuyunu emer. Yapraklarda kıvrılma, sararma ve gelişme geriliği görülür. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde is (fumajin) mantarı gelişerek yüzeyi karartır; ayrıca virüs hastalıklarını taşıyabilirler.
Fiğ baklagil yaprak hortumlu böceği (sitona) zararı nasıl anlaşılır?
Erginler yaprak kenarlarını yarım daire şeklinde, düzgün kertikler halinde yiyerek karakteristik zarar oluşturur. Larvalar toprakta köklerdeki azot bağlayan nodozitelerle (yumrucuklarla) beslenir; bu da bitkinin gelişimini ve azot alımını zayıflatır. Fide döneminde yoğun zararda genç bitkiler ölebilir.
Kaynak: TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları ve Tarımsal Araştırma Enstitüleri Yem Bitkileri Çalışmaları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
