Menü
Fiğ (Vicia), tek yıllık bir baklagil yem bitkisidir ve Türkiye hayvancılığının kaba yem ihtiyacında öncü bir role sahiptir. Yeşil ot, kuru ot, silaj ve dane olarak değerlendirilebilen fiğ, otunda yaklaşık yüzde 12 ila 20 oranında ham protein bulundurduğu için besleyici, ekonomik bir yem kaynağıdır. Ülkemizde en çok yetiştirilen türler adi fiğ (Vicia sativa), Macar fiği (Vicia pannonica) ve tüylü fiğdir (Vicia villosa); bunlardan tüylü fiğ ve Macar fiği soğuğa en dayanıklı olanlardır. Fiğ ekiminin önemli bir bölümü ülkenin orta kuzey kesiminde yapılmakta, ardından Ege, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgeleri gelmektedir. Bir baklagil olarak kök nodüllerindeki bakterilerle havanın serbest azotunu toprağa bağlayan fiğ, kendinden sonra ekilecek tahılın azot ihtiyacını azaltır ve ekim nöbetinde toprağı dinlendiren değerli bir ön bitki olur. Bu nedenle çoğunlukla arpa, yulaf ya da tritikale gibi tahıllarla karışık ekilir; karışım hem otun dengeli protein-enerji içeriğini artırır hem de fiğin sarılıcı gövdesine destek sağlayarak yatmayı önler. Kıraç tarım alanlarında nadas yerine fiğ ekmek, hem kaba yem üretimini hem de toprak verimliliğini yükselten sürdürülebilir bir uygulamadır. Üreticiler için fiğ; düşük girdiyle ekilebilen, kuru ve sulu koşullara uyum sağlayan, hayvan beslemede silaj ve mera değeri yüksek, pazarda kuru ot ve tohumluk olarak alıcı bulan stratejik bir üründür. Doğru tür seçimi, zamanında ekim ve uygun biçim dönemiyle dekardan alınan verim ve ot kalitesi belirgin biçimde artar.
Fiğde ekim zamanı türe ve bölgenin iklimine göre değişir. Kışı ılıman geçen bölgelerde ve soğuğa dayanıklı türlerde (Macar fiği, tüylü fiğ) Eylül-Ekim aylarında yapılan kışlık ekim tercih edilir; böylece bitki kışa yeşermiş olarak girer ve ilkbaharda erken gelişir. Kışı sert geçen yörelerde ise adi fiğ için ilkbahar ekimi uygundur. Ekim, toprak tavındayken yapılmalı, ekim derinliği genellikle 3-4 cm tutulmalıdır. Adi fiğ derin ekime fazla duyarlı olmadığından hafif topraklarda 6-7 cm derinliğe kadar ekilebilir. Ekim sonrası tohumun toprakla iyi temas etmesi için merdane çekilmesi çimlenmeyi artırır.
Kullanılacak tohumluk iri, kırıksız ve taze olmalı; çimlenme gücü en az yüzde 90, safiyeti yüzde 98 düzeyinde bulunmalıdır. Tohumluk miktarı ekim yöntemine ve amaca göre değişir: ot üretimi için sıraya ekimde dekara 8-10 kg, serpme ekimde 12-15 kg tohum atılır. Dane (tohum) üretimi amaçlandığında dekara 6-8 kg tohumluk yeterli olup, sulu koşullarda yaklaşık 40 cm, kurak koşullarda 60 cm sıra aralığı bırakılır. Fiğ baklagil olduğu için ilk kez ekilen tarlalarda uygun Rhizobium bakteri kültürüyle tohum aşılaması, azot bağlama ve verim açısından yararlıdır. Tahıllarla karışık ekimde tür oranları bölgeye göre ayarlanmalıdır.
Fiğ bir baklagil olduğundan kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla havadan azot bağlar ve azotlu gübre ihtiyacı tahıllara göre düşüktür. Genel olarak çıkışı desteklemek için ekimle birlikte az miktarda başlangıç azotu ile fosforlu gübre verilmesi önerilir; ancak kesin gübre cinsi ve dozu için mutlaka toprak analizi yaptırılmalı ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da ziraat mühendisinin önerisine uyulmalıdır. Bu rehberde sabit doz verilmemektedir, çünkü ihtiyaç toprağın yapısına, verimine ve bölgeye göre farklılık gösterir.
Fiğ genellikle kıraç ve yağışa dayalı koşullarda yetiştirilebilen, kuraklığa nispeten dayanıklı bir bitkidir. Kışlık ekimlerde kış ve ilkbahar yağışları çoğu yörede yeterli olur. Sulama imkânı bulunan yerlerde özellikle ilkbaharda hızlı sap-yaprak gelişimi ve çiçeklenme döneminde verilecek su, hem yeşil ot hem de dane verimini belirgin biçimde artırır. Kuru koşullarda dekardan 200-300 kg, sulu koşullarda 500-700 kg kuru ot alınabilmektedir. Fiğ taban suyu yüksek, su tutan ağır ve drenajı kötü topraklardan hoşlanmaz; köklerinin havasız kalması gelişmeyi olumsuz etkiler.
Biçim zamanı ekim şekline göre ayarlanır. Fiğ tahılla karışık ekilmişse biçim, tahılın süt olum döneminde yapılmalıdır; bu dönem ot verimi ile kalitenin en dengeli olduğu zamandır. Yalnız (saf) ekilen fiğde ise biçim, alt baklaların dolduğu, tane bağlamaya başladığı dönemde yapılır. Dane (tohum) üretimi amaçlanıyorsa hasat, özellikle adi fiğde bakla çatlaması nedeniyle tohum kaybı yaşandığından, alt baklaların kahverengileşip tam olgunlaştığı dönemde yapılmalıdır. Yaş ot verimi koşullara göre dekara 1500-3000 kg arasında değişir. Kuru ot üretiminde biçilen ot tarlada kurutulup balyalanarak depolanır.
Fiğ hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Fiğde ekim zamanı türe ve bölgenin iklimine göre değişir. Kışı ılıman geçen bölgelerde ve soğuğa dayanıklı türlerde (Macar fiği, tüylü fiğ) Eylül-Ekim aylarında yapılan kışlık ekim tercih edilir; böylece bitki kışa yeşermiş olarak girer ve ilkbaharda erken gelişir. Kışı sert geçen yörelerde ise adi fiğ için ilkbahar ekimi uygundur. Ekim, toprak tavındayken yapılmalı, ekim derinliği genellikle 3-4 cm tutulmalıdır. Adi fiğ derin ekime fazla duyarlı olmadığından hafif topraklarda 6-7 cm derinliğe kadar ekilebilir. Ekim sonrası tohumun toprakla iyi temas etmesi için merdane çekilmesi çimlenmeyi artırır.
Fiğ bir baklagil olduğundan kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla havadan azot bağlar ve azotlu gübre ihtiyacı tahıllara göre düşüktür. Genel olarak çıkışı desteklemek için ekimle birlikte az miktarda başlangıç azotu ile fosforlu gübre verilmesi önerilir; ancak kesin gübre cinsi ve dozu için mutlaka toprak analizi yaptırılmalı ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da ziraat mühendisinin önerisine uyulmalıdır. Bu rehberde sabit doz verilmemektedir, çünkü ihtiyaç toprağın yapısına, verimine ve bölgeye göre farklılık gösterir.
Fiğ genellikle kıraç ve yağışa dayalı koşullarda yetiştirilebilen, kuraklığa nispeten dayanıklı bir bitkidir. Kışlık ekimlerde kış ve ilkbahar yağışları çoğu yörede yeterli olur. Sulama imkânı bulunan yerlerde özellikle ilkbaharda hızlı sap-yaprak gelişimi ve çiçeklenme döneminde verilecek su, hem yeşil ot hem de dane verimini belirgin biçimde artırır. Kuru koşullarda dekardan 200-300 kg, sulu koşullarda 500-700 kg kuru ot alınabilmektedir. Fiğ taban suyu yüksek, su tutan ağır ve drenajı kötü topraklardan hoşlanmaz; köklerinin havasız kalması gelişmeyi olumsuz etkiler.
Biçim zamanı ekim şekline göre ayarlanır. Fiğ tahılla karışık ekilmişse biçim, tahılın süt olum döneminde yapılmalıdır; bu dönem ot verimi ile kalitenin en dengeli olduğu zamandır. Yalnız (saf) ekilen fiğde ise biçim, alt baklaların dolduğu, tane bağlamaya başladığı dönemde yapılır. Dane (tohum) üretimi amaçlanıyorsa hasat, özellikle adi fiğde bakla çatlaması nedeniyle tohum kaybı yaşandığından, alt baklaların kahverengileşip tam olgunlaştığı dönemde yapılmalıdır. Yaş ot verimi koşullara göre dekara 1500-3000 kg arasında değişir. Kuru ot üretiminde biçilen ot tarlada kurutulup balyalanarak depolanır.
Fiğ yetiştiriciliğinde başlıca Pas Hastalığı, Antraknoz (Yanıklık), Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
