Menü
Fiğ (Vicia sativa ve akraba türleri), Türkiye'de öncelikle yem bitkisi olarak yetiştirilen tek yıllık bir baklagildir. Karlılık yapısı, dane (tohum) ve ot (kuru ot, silaj, otlatma) amacına göre değişir. Baklagil olması sayesinde havanın azotunu toprağa bağlar; bu özellik hem gübre maliyetini düşürür hem de fiğı münavebede (nadas yerine ekim) değerli kılar. Maliyet tarafında fiğ, tahıllara benzer biçimde büyük ölçüde mekanize üretilen, dekar başına girdisi görece düşük bir üründür. Kar marjını belirleyen ana etkenler; dekara elde edilen ot veya dane verimi, satış fiyatı ile hayvancılık işletmesi için kendi yemini üretmenin sağladığı maliyet tasarrufudur. Yem fiyatlarının yüksek olduğu dönemlerde fiğ, kaba yem açığını kapatarak dolaylı büyük kazanç sağlar. Kesin kar rakamı bölge, verim ve pazara göre oynadığından, bu sayfa yapıyı ve etkenleri anlatır; net hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Fiğ üretiminde başlıca maliyet kalemleri tohumluk, toprak hazırlığı ve ekim (yakıt ve makine), hasat ile nakliyedir. Bu üründe en belirleyici kalem tohumluktur; fiğ dekara tahıllara göre daha yüksek tohumluk normu ister ve kaliteli sertifikalı tohumun payı toplam maliyet içinde ağır basar. İkinci ağır kalem, mekanizasyon ve yakıttır; toprak hazırlığı, ekim, ot amaçlısında biçme ve balyalama, dane amaçlısında biçerdöver işlemleri yakıt ve makine kirası olarak öne çıkar. Ot amaçlı üretimde biçme, kurutma ve balya işçiliği ile makine maliyeti belirginleşir. Gübre kalemi fiğde diğer ürünlere göre görece düşüktür; baklagil olduğu için azotlu gübre ihtiyacı azdır, genelde ekimde fosfor ağırlıklı taban gübresi yeterlidir. İlaçlama masrafı da sınırlıdır; yabancı ot ve zararlı baskısı yüksek değilse minimum kalır. Sulama çoğunlukla kuru tarım koşullarında yapılmadığından birçok bölgede sulama maliyeti yoktur; sulanan alanlarda su ve enerji eklenir. Nispi ağırlık sıralaması genelde tohumluk, mekanizasyon-yakıt, hasat-işçilik, ardından gübre ve ilaç şeklindedir.
Fiğde gelir, temel olarak dekara verim ile satış fiyatının çarpımıdır. Ot amaçlı üretimde verim dekara kuru ot olarak, dane amaçlı üretimde dane olarak hesaplanır; ikisinin fiyat mantığı farklıdır. Karlılık, bu brüt gelirden dekara toplam değişen masrafların çıkarılmasıyla bulunan brüt kara dayanır. Başabaş noktası, dekara maliyetin fiyata bölünmesiyle bulunan asgari verim düzeyidir; verim bu eşiğin altına inerse üretim zarara döner. Fiğı karlı kılan en önemli etken, baklagil olması sayesinde düşük azotlu gübre ihtiyacı ve toprağı zenginleştirerek bir sonraki ürünün verimini artırmasıdır; bu münavebe kazancı çoğu hesaba yansımaz ama gerçek karı yükseltir. Hayvancılık yapan işletmede fiğ kendi kaba yemini üretmek için ekildiğinde, dışarıdan yem alım maliyetinden kaçınma yoluyla dolaylı ve istikrarlı bir kazanç yaratır; bu, açık pazar fiyatındaki dalgalanmadan daha güvenli bir getiridir. Kesin kar bölgeye, verime ve pazara göre değiştiğinden net rakam yerine bu çerçeveyi esas alın; dekar bazlı net hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Fiğ karlılığını düşüren başlıca riskler şunlardır. Birincisi verim riski; kuraklık ve özellikle çiçeklenme-bakla bağlama döneminde su stresi dane ve ot verimini ciddi düşürür, geç ilkbahar donları erken ekilen fiğde zarar yapabilir. İkincisi fiyat dalgalanması; kaba yem ve dane fiğ fiyatları hem mevsime hem yem piyasasına bağlı oynar, hasat döneminde arz artınca fiyat düşebilir. Üçüncüsü girdi maliyeti artışı; tohumluk, yakıt ve makine kiralarındaki zamlar dekar maliyetini hızla yükselterek başabaş verimini yukarı çeker. Dördüncüsü kalite riski; ot amaçlı üretimde biçim zamanının kaçırılması veya kuruturken yağış görmesi otun besleme değerini ve satılabilirliğini düşürür. Beşincisi hastalık ve zararlılar; pas, küllü hastalık, yaprak lekesi ve yaprak biti gibi etkenler yoğun yıllarda verim kaybına yol açar. Ayrıca yatma (yatıp devrilme) hasadı zorlaştırıp kaybı artırır. Pazarlama riski de vardır; örgütlü alıcı veya sözleşme yoksa ürünü uygun fiyata satmak gecikebilir.
Fiğde karlılığı artırmanın yolları öncelikle verim ve kaliteyi yükseltmekten geçer. Bölgeye uyumlu, sertifikalı ve yüksek verimli çeşit kullanmak ile doğru tohumluk normunu tutturmak dekar verimini belirler. Fiği tahılla (yulaf, arpa, tritikale) karışık ekmek hem ot verimini hem de otun besleme dengesini artırır, yatmayı azaltır ve balya kalitesini yükseltir. Ot amaçlısında biçimi doğru olgunlukta, genelde çiçeklenme başlangıcında yapmak protein ve yem değerini en üst düzeye çıkarır. Baklagil avantajını kullanarak azotlu gübreden kısmak, ekimde uygun bakteri aşılaması yapmak maliyeti düşürür. Münavebede fiğ ekerek sonraki buğday veya tahılın verimini artırmak toplam işletme karını yükseltir. Pazarlamada sözleşmeli üretim veya yem fabrikaları ve besi işletmeleriyle önceden anlaşmak fiyat riskini azaltır. Kendi hayvanı olan üretici için fiği kaba yem olarak işletmede kullanmak, satış yerine yem maliyetinden tasarruf sağlayarak çoğu zaman daha karlıdır. Mekanizasyonda ortak makine kullanımı ve zamanında hasat, yakıt ve kayıp maliyetlerini düşürür.
Fiğ, dekara girdisi görece düşük bir yem bitkisi olduğu için verim ve fiyat normal seyrettiğinde genelde karlıdır. Karlılığı belirleyen en önemli iki etken dekara ot veya dane verimi ile satış fiyatıdır. Özellikle hayvancılık yapan işletmede kendi kaba yemini üretmek, dışarıdan yem alımından kaçınma yoluyla dolaylı büyük kazanç sağladığından fiğ çoğu zaman piyasaya satıştan daha karlı olur. Kesin rakam bölge ve verime göre değişir; dekar bazlı net hesap için sitedeki maliyet hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Fiğde en belirleyici maliyet kalemi genellikle tohumluktur; fiğ dekara tahıllara göre yüksek tohumluk normu ister ve kaliteli sertifikalı tohumun payı toplam masrafta ağır basar. Onu mekanizasyon ve yakıt (toprak hazırlığı, ekim, biçme, balya veya biçerdöver) ile hasat ve nakliye işçiliği izler. Baklagil olduğu için gübre, özellikle azotlu gübre masrafı görece düşüktür.
Evet. Fiğ bir baklagildir ve kök nodüllerindeki bakteriler yoluyla havanın azotunu toprağa bağlar. Bu sayede kendi azot ihtiyacının büyük kısmını karşılar, azotlu gübre masrafını düşürür ve topraktaki azotu zenginleştirir. Münavebede fiğden sonra ekilen buğday veya tahılın verimini artırdığından, bu münavebe kazancı gerçek karlılığı yükselten önemli ama çoğu hesaba yansımayan bir etkendir.
Bu, işletmenin amacına ve pazara bağlıdır. Kendi hayvanı olan üretici için ot, silaj veya otlatma amaçlı fiğ, kaba yem açığını kapatarak yem maliyetinden tasarruf sağladığı için çoğu zaman avantajlıdır. Tohumluk satışı veya yem fabrikalarına dane pazarı güçlü olan bölgelerde ise dane üretimi cazip olabilir. İki yönteminin verim ölçüsü ve fiyat mantığı farklı olduğundan, bölgenizdeki fiyatlarla her iki senaryoyu maliyet aracında karşılaştırmanız önerilir.
En sık zarar veren etkenler kuraklık ve özellikle çiçeklenme döneminde su stresi kaynaklı verim düşüşü, kaba yem ve dane fiyatlarındaki dalgalanma ile tohumluk ve yakıt gibi girdilerdeki maliyet artışıdır. Ayrıca biçim zamanının kaçırılması veya kuruturken yağış görmesi ot kalitesini, pas ve yaprak biti gibi hastalık-zararlılar ise verimi düşürür. Sözleşmeli üretim, doğru çeşit ve zamanında hasat bu riskleri azaltır.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) ve Tarım ve Orman Bakanlığı yem bitkileri üretim verileri, ziraat fakülteleri tarım ekonomisi bölüm bütçe analizleri, TÜİK bitkisel üretim istatistikleri. Maliyet ve gelir değerleri bölge, yıl, verim ve piyasa koşullarına göre değişir.
Harman üzerinde güncel fiğ fiyatlarını ve ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Fiğ Güncel Fiyatları Satılık Fiğ Maliyet Hesaplama Aracı Fiğ Yetiştiriciliği Tüm Fiğ BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
