Pırasa Hastalıkları ve Zararlıları

Pırasa yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.

Pırasa Hastalıkları

Beyaz Çürüklük Hastalığı

Sclerotium cepivorum

Belirti: Erken yakalanan bitkiler solar ve çöker; yapraklarda alttan başlayarak sararma görülür. Sararmış bitkiler topraktan kolayca çekilir ve kök ile yumru kısmının beyaz, pamuksu bir örtü ile kaplandığı, üzerinde yer yer siyah küçük taneciklerin (sklerot) oluştuğu görülür. Yumrular önce ıslak çürüklük, zamanla kuru çürüklük şeklinde çürür. Bulaşma toprak altından komşu bitkilere geçtiği için aynı sıra üzerinde kurumalar başlar.

Etmen / koşul: Etmen toprakta konukçu olmadan 20-30 yıl canlı kalır. Hastalık gelişimi 9 derecenin altındaki toprak sıcaklığında yavaş, 14-18 derecede en hızlı olur; 24 derece ve üzerinde durur. Kışlık ekimlerde ve serin iklim koşullarında zarar daha fazladır.

Önlem: Hastalıksız tohumluk kullanılmalı, derin ve sık ekimden kaçınılmalı, konukçusu olmayan bitkilerle en az 5 yıl münavebe yapılmalıdır. Hastalıklı bitkiler toprağı ile birlikte uzaklaştırılıp imha edilmeli, alet ekipman temizlenmeli; uygun bölgelerde toprak solarizasyonu uygulanabilir.

Soğan Mildiyösü

Peronospora destructor

Belirti: Yaprakların dip ve orta kısımlarında klorotik (sarımsı) çukurlaşmalar oluşur. Bu lekelerin ortaları zamanla beyazlaşır, menekşe rengini alır ve üzeri mantara ait grimsi mor bir tabaka ile kaplanır. Lekeler birbiriyle birleşerek yaprağın kurumasına yol açar. Soğan başında buruşma ve süngerleşme görülür; hastalık ne kadar erken çıkarsa ürün kaybı o kadar büyük olur.

Etmen / koşul: Nemli, serin ve yağışlı hava koşullarında hızla yayılır. Hastalığa yakalanmış yumrular ambarda uzun süre saklanamaz, zamanla yumuşar.

Önlem: Hastalıksız üretim materyali kullanılmalı, ekim nöbetine yer verilmeli, sık dikimden kaçınılarak iyi havalanan koşullar sağlanmalı ve hasta bitki artıkları temizlenmelidir.

Soğan ve Sarımsak Pas Hastalığı

Puccinia porri

Belirti: Yapraklar ve gövdeler üzerinde küçük lekeler görülür. Şiddetli enfekte olan yapraklar sararır ve ölür. Soğan, sarımsak ve pırasa ekim alanlarında ortaya çıkar.

Etmen / koşul: Nemli koşullarda ve drenajı kötü topraklarda hastalık baskısı artar.

Önlem: Üretim drenajı iyi yapılmış topraklarda temiz üretim materyali ile yapılmalı, ekim nöbetine yer verilmeli ve hastalığa konukçuluk eden yabancı otlarla mücadele edilmelidir.

Kurşuni Küf Hastalığı

Botrytis cinerea

Belirti: Gövde ve dokular üzerinde başlangıçta toplu iğne başı büyüklüğünde lekeler oluşur; bu lekeler içeride gelişerek genişler ve dokulara yayılır. Bitki dokusu çatlar, su kaybı başlar. Nemli koşullarda lekeli kısımlar grimsi kül renginde küf tabakası ile kaplanır ve çürüme ile sonuçlanır.

Etmen / koşul: Yüksek nem ve serin koşullarda hızla gelişir; özellikle yaralı dokular ve çiçek kısımlarından girer.

Önlem: Havalandırması iyi koşullar sağlanmalı, bitki sıklığı azaltılmalı, hastalıklı bitki artıkları toplanıp imha edilmeli ve yaralanmalardan kaçınılmalıdır.

Pırasa Zararlıları

Pırasa Güvesi

Acrolepiopsis assectella

Zarar şekli: Yumurtadan çıkan larvalar yaprak dokusunun içine girerek iki epidermis arasında uzunlamasına galeriler açıp beslenir. Larva yoğunluğu fazla olduğunda bitkide sararmalar ve solmalar baş gösterir. Çiçek demetlerinde beslenmesi halinde, özellikle tohumluk üretim alanlarında çiçeklerdeki zarar önemli kayıplara yol açar. Olgun larva yaklaşık 1 cm boyunda, başı kahverengi, vücudu sarımsı beyazdır.

Koşul: Kışı pupa veya ergin halde geçirir, Nisan-Mayıs aylarında yeniden aktif olur. Yılda 4-5 döl verir; pırasa dışında soğan ve sarımsakta da zarar yapar.

Önlem: Hasat sonrası bitki artıkları toplanıp imha edilmeli, münavebe uygulanmalı ve ergin uçuş dönemlerinde tarla düzenli kontrol edilerek bulaşık bitkiler uzaklaştırılmalıdır.

Soğan Sineği

Delia antiqua

Zarar şekli: Erginler dişiler yumurtalarını soğan ile sapın birleştiği yere, yaprak koltuklarına ve topraktaki çatlaklara bırakır. Çıkan larvalar sapın birleştiği yerden girerek içeri ilerler ve dokuyla beslenir; taşıdıkları bakteriler nedeniyle çürümeye yol açar. Zarar gören bitkide gelişme durur, bitki sararır; sap soğanla birleştiği yerden tutulup çekildiğinde buradan kopar.

Koşul: Erginler iklime göre Mart ortasından Nisan başına doğru görülmeye başlar. Soğan, sarımsak ve soğanlı süs bitkileri konukçusudur.

Önlem: Bulaşık ve zarar görmüş bitkiler imha edilmeli, toprak işlemesi ve yabancı ot mücadelesi yapılmalı, münavebe uygulanmalı; tarla düzenli kontrol edilmelidir.

Tripsler (Tütün Tripsi)

Thrips tabaci

Zarar şekli: Yaklaşık 1 mm boyunda sarı renkli, çok hareketli erginler ve larvalar yaprakların alt yüzünde toplu bulunur. Ergin ve nimfler yaprak, sap ve özsuyu ile beslenir; beslendiği yapraklar bir süre sonra beyazımsı veya gümüş rengini alır. Ayrıca virüs hastalıklarını taşıyıp sağlıklı bitkilere bulaştırırlar.

Koşul: Sıcak ve kurak koşullarda zararı artar; konukçu bulundukça üremeye devam eder ve yılda 3-6, en fazla 10 döl verir.

Önlem: Zararlı ile bulaşık bitki artıkları imha edilmeli, toprak işlemesi ve yabancı ot mücadelesi yapılmalı; doğal düşmanlardan Orius türleri korunmalıdır.

Telkurdu

Agriotes spp.

Zarar şekli: Esas zararı uzun silindir şeklinde, sert ve parlak, kahverengi-kiremit renkli larvalar yapar. Larvalar bitki köklerini kemirir, kalın kök ve yumruların içine girerek zarar verir. Açtıkları yaralardan patojen bakteri ve funguslar girerek çürümelere neden olur. Olgun larva 2-3 cm boyundadır.

Koşul: Kışı larva veya ergin halde toprakta geçirir; ilkbaharda havalar ısınınca larvalar toprak yüzeyine yaklaşıp beslenir. Patates, soğan ve birçok sebzede zarar yapar.

Önlem: Yaz sonu veya sonbahar başında yapılacak toprak işlemesi ile larvalar sıcak ve kurak şartlarda bırakılarak öldürülebilir; telkurdu bulunan tarlalarda aşırı etkilenen konukçular ekilmemelidir.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.

Sık Sorulan Sorular

Pırasa beyaz çürüklük hastalığı belirtileri nelerdir?

Erken yakalanan bitkiler solar ve çöker; yapraklarda alttan başlayarak sararma görülür. Sararmış bitkiler topraktan kolayca çekilir ve kök ile yumru kısmının beyaz, pamuksu bir örtü ile kaplandığı, üzerinde yer yer siyah küçük taneciklerin (sklerot) oluştuğu görülür. Yumrular önce ıslak çürüklük, zamanla kuru çürüklük şeklinde çürür. Bulaşma toprak altından komşu bitkilere geçtiği için aynı sıra üzerinde kurumalar başlar.

Pırasa soğan mildiyösü belirtileri nelerdir?

Yaprakların dip ve orta kısımlarında klorotik (sarımsı) çukurlaşmalar oluşur. Bu lekelerin ortaları zamanla beyazlaşır, menekşe rengini alır ve üzeri mantara ait grimsi mor bir tabaka ile kaplanır. Lekeler birbiriyle birleşerek yaprağın kurumasına yol açar. Soğan başında buruşma ve süngerleşme görülür; hastalık ne kadar erken çıkarsa ürün kaybı o kadar büyük olur.

Pırasa soğan ve sarımsak pas hastalığı belirtileri nelerdir?

Yapraklar ve gövdeler üzerinde küçük lekeler görülür. Şiddetli enfekte olan yapraklar sararır ve ölür. Soğan, sarımsak ve pırasa ekim alanlarında ortaya çıkar.

Pırasa pırasa güvesi zararı nasıl anlaşılır?

Yumurtadan çıkan larvalar yaprak dokusunun içine girerek iki epidermis arasında uzunlamasına galeriler açıp beslenir. Larva yoğunluğu fazla olduğunda bitkide sararmalar ve solmalar baş gösterir. Çiçek demetlerinde beslenmesi halinde, özellikle tohumluk üretim alanlarında çiçeklerdeki zarar önemli kayıplara yol açar. Olgun larva yaklaşık 1 cm boyunda, başı kahverengi, vücudu sarımsı beyazdır.

Pırasa soğan sineği zararı nasıl anlaşılır?

Erginler dişiler yumurtalarını soğan ile sapın birleştiği yere, yaprak koltuklarına ve topraktaki çatlaklara bırakır. Çıkan larvalar sapın birleştiği yerden girerek içeri ilerler ve dokuyla beslenir; taşıdıkları bakteriler nedeniyle çürümeye yol açar. Zarar gören bitkide gelişme durur, bitki sararır; sap soğanla birleştiği yerden tutulup çekildiğinde buradan kopar.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (GKGM) - Soğan ve Sarımsak Üretici Bilgi Köşesi Broşürü (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).

Pırasa üretimi ve ticareti Harman'da

Ücretsiz İlan Ver Pırasa Yetiştiriciliği Satılık Pırasa Tarım Araçları