Pırasa Yetiştiriciliği

Pırasa hakkında

Pırasa, soğangiller familyasından serin iklim seven, yoğun kök yapısına sahip iki yıllık bir kışlık sebzedir. Bu rehber; toprak hazırlığı, ekim ve dikim, fide üretimi, gübreleme, sulama, hasat ile yaygın hastalık ve zararlıları resmi kaynaklara dayalı olarak özetler. Amacı, üreticiye doğru bakım kararları için güvenilir bir başvuru sağlamaktır.

Ekim zamanı ve tohum

Serin iklim sebzesidir; optimum gelişme sıcaklığı 15-20 derecedir ve kışlık çeşitler tedrici soğukta -18 dereceye kadar dayanabilir. Üretim büyük ölçüde fide ile yapılır: dikim tarihinden 50-70 gün önce tavalara serpme ekim yapılır. Doğrudan tohum ekiminde tohumlar 10-15 günde toprak üstüne çıkar; çimlenme 10-35 derecede gerçekleşir ve 12-15 günde tamamlanır. Çıkıştan sonra sıra üzerinde 12-15 cm aralık kalacak şekilde seyreltme yapılır.

Doğrudan tohum ekiminde 1 dekar alan için 200-300 gram tohum kullanılır. Fide ile üretimde 1 metrekare tavaya 10-12 gram tohum atılır; 50.000 fide için yaklaşık 300 gram tohum ve 25 metrekare tava gerekir. Dikim 30x12 cm aralıklarla yapılacaksa dekara yaklaşık 28-30 bin adet fide gerekir.

Gübreleme

Pırasa, verime en çok etkisi olan besin elementi olan azota en çok ihtiyaç duyar; daha az fosfor ve potasyum ister. Ekimden 1-2 ay önce dekara 4-5 ton yanmış çiftlik gübresi 15-20 cm derinliğe karıştırılır. Azotlu gübreyi birkaç defada vermek başarıyı artırır; çapalamadan sonra ayrılan azotlu gübrenin yarısı ikiye bölünerek iki hafta arayla sıra aralarına bitkiye değmeyecek şekilde verilir. En uygun toprak pH değeri 6.0-6.5 olup tınlı-killi, organik maddece zengin topraklar en iyi sonucu verir.

Sulama

Bitkiler hasat büyüklüğüne gelinceye kadar düzenli olarak sulanır. Su tutma kapasitesi yüksek topraklarda hem verim hem de kalite yükselir. Aşırı sıcaklık ve kuraklık sevilmez; bu koşullarda verim ve kalite düşer. Dikimde karıklar içine su verilerek fideler dikilir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Pas hastalığı (Puccinia porri): Yapraklar üzerinde küçük, kırmızı-turuncu renkli oval püstüller (kabarcıklar) oluşur. Düşük yağış ve sürekli yüksek nem koşullarında, özellikle 10-15 derece sıcaklıkta hızla yayılır; ilerledikçe yapraklar zayıflar, sararır ve gelişme geriler.
• Mildiyö (mor küf): Yapraklarda önce soluk yeşil-sarımsı lekeler görülür; nemli ve serin havalarda lekelerin üzerinde morumsu-gri bir küf tabakası oluşur. Hastalıklı yapraklar zamanla sararıp kurur, bitki gelişimi yavaşlar.

Zararlılar

• Pırasa güvesi (Acrolepiopsis assectella): Erginleri yaklaşık 1 cm boyunda, gri ön kanatlı küçük bir kelebektir; larvaları kahverengi başlı, sarımsı-beyaz renklidir. Kışı pupa veya ergin olarak geçirir, nisan-mayısta aktif olur ve yumurtalarını yapraklara tek tek bırakır. Larvalar yaprak ve gövde dokusunda beslenerek galeriler açar, yapraklarda delik ve kuruma yapar.
• Soğan thripsi (Thrips tabaci): Yapraklarda emgi sonucu gümüşi-beyaz lekeler, çizgiler ve gümüşi noktalanmalar oluşur. Yoğun zararlanmada yapraklar bükülür, sararır ve kurur; sıcak ve kurak havalarda zarar artar.

Pırasa hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat, gelişmenin hemen her döneminde yapılabilir ve zamanını pazar şartları ile üreticinin kararı belirler. Normal verim için pırasalar 120-150 gram veya daha fazla ağırlık kazandığı döneme kadar hasat edilmelidir. Hasat elle veya söküm pulluğu ile yapılır; sökülen pırasalar tarlada topraklarından temizlenir, kökleri 1 cm uzunluğu geçmeyecek şekilde tıraşlanır ve demetler hâlinde pazarlanır. Verim çeşit, bakım ve hasat zamanına bağlı olarak dekara 3000-5000 kg arasında değişir.