Menü
Frenk üzümü, Ribes cinsine bağlı, siyah (Ribes nigrum), kırmızı ve beyaz (Ribes rubrum) türleri bulunan çok yıllık bir çalı meyvesidir. Asma üzümüyle akrabalığı olmayan bu bitki, salkımlar hâlinde küçük ve sulu taneler verir. Serin iklim meyvelerinden sayılır ve Türkiye tarımında henüz yaygın olmayan, üvez, ahududu, böğürtlen gibi üzümsü meyveler grubunda değerlendirilen bir üründür. Ülkemizde ticari üretimi sınırlı olmakla birlikte, yüksek rakımlı ve nemli bölgelerde bahçe ölçeğinde ve küçük işletmelerde yetiştirilmektedir. C vitamini ve antioksidan bakımından zenginliği nedeniyle son yıllarda ilgi görmektedir. Mutfakta çoğunlukla taze tüketimden çok reçel, marmelat, jöle, meyve suyu, likör ve pasta süslemesinde değerlendirilir. Özellikle siyah frenk üzümü, kendine has aroması ve yoğun rengiyle gıda sanayisinde işlenmeye uygun bir hammaddedir. Türkiye açısından katma değerli, niş bir üzümsü meyve olarak üretici için alternatif gelir kaynağı potansiyeli taşımakta, iklime uygun yörelerde yeni bahçe tesisleriyle üretim alanı genişleyebilecek bir tür olarak öne çıkmaktadır.
Frenk üzümü serin ve nemli iklimi seven bir üzümsü meyve olduğundan Türkiye'de öncelikle yüksek rakımlı, kışları soğuk geçen bölgelere uygundur. Karadeniz Bölgesi'nin iç ve yüksek kesimleri, Doğu Anadolu'nun serin yaylaları ile Kuzey Anadolu dağ eteklerindeki mikroklimalar bu tür için elverişli koşullar sunar. Bitki, aşırı sıcak ve kurak yaz koşullarından hoşlanmaz; yaz sıcaklığının çok yükseldiği ve nemin düştüğü İç Anadolu ovaları ile Güneydoğu için uygun değildir. İdeal olarak kışın belli bir soğuklama ihtiyacını karşılayabilen, yaz aylarında ise serinliğini koruyan yörelerde daha başarılı sonuç verir. Toprak yönünden derin, organik maddece zengin, su tutan ancak drenajı iyi, hafif asidik ile nötr tınlı topraklar tercih edilir; ağır killi ve taban suyu yüksek, göllenme yapan alanlardan kaçınılmalıdır. Türkiye'de üretim ağırlıklı olarak amatör bahçeler, üzümsü meyve koleksiyon bahçeleri ve sınırlı ticari işletmelerle sürdürülür; henüz belirli bir ilde yoğunlaşmış geniş çaplı üretimden söz etmek zordur. İklim uygunluğu nedeniyle Karadeniz ve Doğu Anadolu yüksek kesimleri en umut verici alanlardır.
Frenk üzümünde verim ocak (çalı) başına değerlendirilir. Bitki dikimden sonra genellikle ikinci ve üçüncü yıldan itibaren ürün vermeye başlar, tam verime ise çeşide ve bakım koşullarına göre birkaç yıl içinde ulaşır. Olgun, iyi bakılan bir çalıdan yaklaşık birkaç kilogram ile birkaç kilogramın üzerinde meyve alınabildiği bildirilmektedir; ancak kesin verim rakamları çeşide, yaşa, budama ve iklim koşullarına göre önemli farklılık gösterir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında çeşit seçimi, bitki yaşı, düzenli budama ile genç ve verimli sürgünlerin korunması, tozlanma koşulları, yeterli ve düzenli sulama, organik maddece zengin toprak ve dengeli gübreleme yer alır. Serin ve nemli iklim isteği karşılanmadığında, aşırı sıcak ve kuraklıkta meyve tutumu ve tane iriliği düşer. Ayrıca külleme gibi mantari hastalıklar, yaprak bitleri ve kuşlar verimi olumsuz etkileyebilir. Uygun aralık mesafesi, malçlama ve düzenli bakımla ocak başına alınan ürün ve meyve kalitesi belirgin biçimde artırılabilir. Kesin dekar bazlı verim için bölgesel deneme sonuçları esas alınmalıdır.
Frenk üzümü Türkiye'de üretimi ve iç ticareti henüz sınırlı, niş bir üründür. Taze tüketim çoğunlukla yerel pazarlar, üretici bahçeleri ve butik satış kanallarıyla gerçekleşir; büyük hal ve zincir market rafında düzenli bulunurluğu düşüktür. Ürünün asıl ekonomik değeri işlenmiş ürünlerde ortaya çıkar; reçel, marmelat, jöle, meyve suyu konsantresi, likör ve dondurulmuş meyve olarak gıda sanayisinde kullanılır. Avrupa ülkelerinde, özellikle siyah frenk üzümü için köklü bir üretim ve tüketim kültürü bulunduğundan, dünya ticaretinde bu ürün büyük ölçüde işlenmiş ve dondurulmuş formda hareket eder. Türkiye açısından frenk üzümü hâlihazırda dış ticarette belirleyici bir kalem değildir; üretim çoğunlukla iç talebe ve küçük ölçekli işleme yönelir. Bununla birlikte üzümsü meyvelere yönelik artan sağlıklı beslenme ilgisi, dondurulmuş ve organik meyve talebi, bu tür için katma değerli üretim ve ihracat potansiyeli oluşturabilir. Üreticiler için asıl fırsat, uygun iklim yörelerinde sözleşmeli üretim ve işleme sanayisine hammadde sağlamada aranmaktadır. Doğru fiyatlanan, kaliteli ve düzenli arz sunan işletmeler bu niş pazarda avantaj elde edebilir.
Hayır. Frenk üzümü Ribes cinsine bağlı bir çalı meyvesidir ve bağ bahçelerinde yetişen asma üzümüyle (Vitis vinifera) botanik olarak akraba değildir. Salkım hâlinde küçük taneler vermesi benzerlik izlenimi verse de tamamen farklı bir türdür ve serin iklim üzümsü meyveleri grubunda yer alır.
Siyah frenk üzümü (Ribes nigrum) daha yoğun aromalı ve koyu renkli olup çoğunlukla reçel, likör ve meyve suyunda işlenir. Kırmızı ve beyaz frenk üzümü (Ribes rubrum) daha berrak taneli, hafif ekşi ve süsleme ile jöle yapımına uygundur. Üçü de benzer iklim ister ama aroma ve kullanım amacı farklıdır.
Hayır. Serin ve nemli iklim istediğinden sıcak ve kurak yaz koşullarına sahip ova ve güney bölgelerde başarılı olmaz. Türkiye'de en uygun alanlar Karadeniz ile Doğu Anadolu'nun yüksek rakımlı, serin yayla kesimleridir. Kışın soğuklama ihtiyacını karşılayabilen, yazın serinliğini koruyan yöreler tercih edilmelidir.
Frenk üzümü genellikle dikimden sonra ikinci ile üçüncü yıldan itibaren ürün vermeye başlar. Tam verime ulaşması çeşide, bakıma ve iklim koşullarına bağlı olarak birkaç yıl alır. Düzenli budama ve genç sürgünlerin korunması, çalının uzun yıllar verimli kalmasını sağlar.
Taze olarak tüketilebildiği gibi asıl olarak reçel, marmelat, jöle, meyve suyu, konsantre, likör ve pasta süslemesinde değerlendirilir. Özellikle siyah frenk üzümü C vitamini ve antioksidan içeriğiyle öne çıkar ve gıda sanayisinde dondurulmuş meyve ile işlenmiş ürün hammaddesi olarak kullanılır.
Frenk üzümü genellikle ilkbahar aylarında, don tehlikesinin geçtiği dönemde ekilir. Ayrıca sonbahar aylarında da dikim yapılabilir.
Frenk üzümü, ekimden itibaren 1-2 yıl içinde meyve vermeye başlar. Hasat dönemi ise çeşide ve iklime bağlı olarak genellikle yaz aylarında gerçekleşir.
Frenk üzümü, humuslu, iyi drene edilmiş toprakları sever ve serin iklimlerde daha iyi gelişir. Sıcak ve kuru iklimlerden kaçınılması önerilir.
Frenk üzümü, toprağın nem durumuna bağlı olarak düzenli sulama gerektirir. Özellikle meyve gelişim döneminde yeterli su sağlanması önemlidir.
Frenk üzümü, siyah, kırmızı ve beyaz çeşitlere sahiptir. Her bir çeşidin tadı ve kullanımı farklılık gösterir.
Frenk üzümünde en sık görülen hastalıklar arasında külleme ve yaprak lekesi bulunur. Ayrıca, böcek zararlıları olarak yaprak bitleri ve örümcek akarları dikkat edilmelidir.
Frenk üzümünde budama, bitkinin sağlıklı bir şekilde gelişmesi için önemlidir. Genellikle kış aylarında, yapraklar döküldükten sonra budama yapılmalıdır.
Frenk üzümü, hasat edildikten sonra serin ve kuru bir ortamda saklanmalıdır. Ayrıca, buzdolabında da tazeliğini korumak için muhafaza edilebilir.
Sera ortamında yetiştirilen Frenk üzümü, iklim koşullarından daha az etkilenir ve daha kontrollü bir gelişim süreci geçirir. Açık alanda ise doğal iklim koşullarına bağlı olarak daha fazla değişkenlik görülebilir.
Frenk üzümünde münavebe, toprağın verimliliğini artırmak için önemlidir. Farklı bitkilerle rotasyon yapılması, hastalıkların ve zararlıcıların azalmasına yardımcı olur.
Frenk üzümünün verimi, çeşide, iklime ve bakım koşullarına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Doğru bakım uygulamaları verimi artırabilir.
Frenk üzümü organik olarak yetiştirilirken, kimyasal gübre ve pestisitlerden kaçınılmalıdır. Doğal gübreler ve biyolojik mücadele yöntemleri kullanılabilir.
Hasat sonrası Frenk üzümünün hemen işlenmesi veya uygun koşullarda saklanması gerekir. Aksi takdirde meyve hızla bozulabilir.
Frenk üzümü, genellikle rüzgar ve böcekler aracılığıyla tozlaşır. Farklı çeşitlerin bir arada bulunması, tozlaşmayı artırarak verimi yükseltebilir.
Frenk üzümü, genel olarak soğuk iklimlere uyum sağlayabilir ancak aşırı soğuk hava koşullarında zarar görebilir. Don olaylarına karşı dikkatli olunmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel frenk üzümü ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Frenk Üzümü Frenk Üzümü Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
