Menü
Armut (Pyrus communis), gülgiller familyasından, ılıman iklim kuşağında yetişen çok yıllık bir meyve ağacıdır ve Türkiye ekonomik olarak dünyanın önde gelen armut üreticileri arasında yer alır. Serin kış dinlenmesine ihtiyaç duyan armut, ülkemizin geniş bir coğrafyasına yayılmış olup elma ve ayvayla birlikte yumuşak çekirdekli meyveler grubunun önemli bir üyesidir. Türkiye, Deveci, Santa Maria, Williams, Akça, Ankara armudu ve Abbe Fetel gibi hem yerli hem yabancı kökenli pek çok çeşidin yetiştirildiği zengin bir genetik çeşitliliğe sahiptir. Taze sofralık tüketimin yanında armut; komposto, kurutmalık, meyve suyu ve reçel gibi işlenmiş ürünlerde de değerlendirilir. Bursa Deveci armudu ve tescilli Ankara armudu gibi yöresel çeşitler, coğrafi işaret potansiyeliyle katma değer sunar. Modern kapama bahçelerinde ayva anacı kullanımının yaygınlaşması, bodur ve yarı bodur dikim sistemleriyle birim alandan alınan verimi artırmış, armudu hem iç pazar hem de ihracat açısından stratejik bir meyve konumuna taşımıştır. Uzun raf ömrü ve soğuk hava deposunda saklanabilme özelliği, armudun pazarlama esnekliğini yükseltir.
Armut, Türkiye genelinde çok geniş bir alanda yetiştirilebilse de üretim belirli bölgelerde yoğunlaşır. Marmara Bölgesi, özellikle Bursa ile öne çıkar; Bursa Deveci armudu adeta bölgeyle özdeşleşmiştir. Bölgenin ılıman iklimi, verimli alüvyal ovaları ve nemli havası armut için elverişli koşullar sunar. İç Anadolu Bölgesi de önemli bir üretim merkezidir; Ankara armudu bu bölgenin tescilli ve aromatik bir değeridir, karasal iklimin gece gündüz sıcaklık farkı meyvede şeker birikimini ve aromayı destekler. Ege Bölgesi (Manisa, İzmir, Denizli, Aydın) ve Akdeniz Bölgesi (Antalya, Isparta, Mersin) erkenci çeşitler açısından öne çıkar; Akdeniz iklimi Santa Maria ve Williams gibi çeşitlerin erken hasat edilerek pazara sunulmasına imkan verir. Karadeniz kıyı kesimleri ve geçit bölgeleri de yerel çeşitlerle üretime katkı sağlar. Armut, yeterli kış soğuklaması (soğuklama isteği) gerektiren bir meyve olduğundan, ılıman kışa sahip ancak yeterince serin geçen bölgeler ile derin, iyi drene olan, hafif asidik topraklar ideal kabul edilir. Ayrıca ateş yanıklığı riskini azaltmak için aşırı nemli mikroklimalardan kaçınılır.
Armutta verim; çeşit, ağaç yaşı, kullanılan anaç, dikim sıklığı, budama ve bahçe bakımına göre geniş bir aralıkta değişir. Geleneksel, seyrek dikimli ve çöğür (yabani armut) anacı üzerine kurulu bahçelerde ağaçlar geç meyveye yatar ve birim alandan alınan verim görece düşüktür. Buna karşılık ayva anacı üzerine aşılı, bodur ve yarı bodur sistemlerle kurulan modern kapama bahçeleri daha erken ve daha yüksek verim sağlar; bu bahçelerde dekara alınan ürün miktarı geleneksel bahçelere göre belirgin biçimde artabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında yeterli kış soğuklamasının karşılanması, ilkbahar geç donlarının çiçeklenmeye zarar vermemesi, tozlaşma için uygun çeşitlerin birlikte dikilmesi (armut kendine kısırlığı yüksek bir meyvedir, bal arısı ile tozlanma önemlidir), dengeli gübreleme, düzenli sulama, meyve seyreltmesi ve ateş yanıklığı ile psillid gibi hastalık ve zararlıların kontrolü sayılabilir. Kesin verim rakamları bölge ve yıla göre değişkenlik gösterdiğinden, güncel değerler için Tarım ve Orman Bakanlığı ile TÜİK istatistiklerinin esas alınması önerilir.
Armut, Türkiye iç meyve pazarının önemli kalemlerinden biridir ve üretimin büyük bölümü taze sofralık olarak iç tüketimde değerlendirilir. Hal sistemi, market zincirleri ve doğrudan pazarlama kanallarıyla yıl boyunca tüketiciye ulaşır; soğuk hava depolarında saklanabilmesi sayesinde hasat sonrası aylarca pazara arz sürebilir. Ülkemiz, dünyanın önde gelen armut üreticilerinden biri konumunda olup üretimin bir kısmı ihraç edilir. İhracatta özellikle komşu ve bölge ülkeleri ile çevre pazarlar öne çıkar; Deveci gibi dayanıklı ve raf ömrü uzun çeşitler ihracata daha uygundur. İthalat genellikle sınırlı düzeyde ve çoğunlukla üretim dönemi dışında ya da belirli çeşitlerde söz konusu olabilir. Armudun ekonomik önemi yalnızca taze meyve ticaretiyle sınırlı değildir; meyve suyu, komposto, kurutmalık ve reçel gibi işleme sanayisine hammadde sağlaması, üretici gelirlerine ve kırsal istihdama katkı sunar. Coğrafi işaretli Bursa Deveci ve Ankara armudu gibi yöresel çeşitler ise markalaşma yoluyla katma değer yaratma potansiyeli taşır. Güncel ihracat ve üretim rakamları için TÜİK ve Bakanlık verilerinin takip edilmesi doğru olur.
Bu, büyük ölçüde kullanılan anaca bağlıdır. Ayva anacı üzerine aşılı bodur ve yarı bodur armutlar genellikle birkaç yıl içinde meyveye yatarken, çöğür (yabani armut) anacı üzerindeki güçlü büyüyen ağaçlar meyveye daha geç ulaşır. Bakım, budama ve iklim koşulları da meyveye yatma süresini etkiler.
Evet, armut çeşitlerinin çoğu kendine kısırdır, yani tek başına yeterli meyve tutmaz. Bu nedenle bahçede aynı dönemde çiçek açan uyumlu bir tozlayıcı çeşidin bulunması ve bal arısı gibi tozlaştırıcıların aktif olması, iyi bir verim için önemlidir.
Deveci, iri, sarımsı, sert etli ve raf ömrü uzun bir kış çeşididir; Bursa ile özdeşleşmiştir ve depolamaya, ihracata elverişlidir. Ankara armudu ise İç Anadolunun tescilli, daha küçük ve yoğun aromalı yerli bir çeşididir. İkisi de coğrafi işaret değeri taşır ancak farklı iklim ve pazar hedeflerine hitap eder.
Armut ve diğer yumuşak çekirdekli meyvelerde en tehlikeli hastalıklardan biri, bakteriyel kaynaklı ateş yanıklığıdır. Çiçek, sürgün ve dalları yakarak ağaca ciddi zarar verebilir. Kültürel önlemler, dayanıklı çeşit seçimi ve Bakanlık tavsiyeli mücadele programları hastalığın yönetiminde önemlidir.
Deveci gibi kış çeşitleri, uygun sıcaklık ve nemdeki soğuk hava depolarında aylarca saklanabilir; bu özellik armudu pazarlama açısından esnek kılar. Yazlık ve erkenci çeşitlerin ise raf ömrü daha kısadır ve hasat sonrası kısa sürede tüketilmesi ya da işlenmesi gerekir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel armut ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Armut Armut Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
