Menü
Bergamot (Citrus bergamia), turunçgiller ailesinden, kabuğundan elde edilen aromatik uçucu yağı ve kendine özgü kokusuyla tanınan bir narenciye türüdür. Meyvesi genellikle taze olarak tüketilmez; asıl değeri kabuğundaki esans ve marmelat, reçel, aromalı çay üretimindeki kullanımından gelir. Earl Grey çayına kokusunu veren bileşen bergamot yağıdır. Türkiye'de bergamot ticari ölçekte yaygın bir ürün değildir; üretim, ılıman kıyı kuşaklarında sınırlı ve daha çok yerel düzeyde kalır. Buna karşılık Türk mutfağında bergamot reçeli köklü bir gelenektir ve bazı yörelerde bahçe ağaçlarından toplanan meyvelerle hazırlanır. Kozmetik ve parfüm sektörü için değerli bir hammadde olan bergamot yağının dünya üretiminde İtalya'nın Kalabria bölgesi başı çeker. Türkiye açısından bergamot, geniş üretim alanı olan bir tarım ürününden çok, marmelat kültürü ve süs/aroma bitkisi kimliğiyle öne çıkan niş bir turunçgildir. Bu nedenle ülke ölçeğinde ayrı ve düzenli istatistik tutulmayan ürünler arasındadır.
Bergamot, sıcak ve kışları ılıman iklim isteyen bir turunçgil olduğundan Türkiye'de üretimi diğer narenciye türlerine göre çok sınırlıdır ve dağınıktır. Yetiştiriciliğe uygun koşullar, kışın don riskinin düşük olduğu Akdeniz ve Ege kıyı şeridinde bulunur. Antalya, Mersin, Adana, Muğla ve İzmir gibi turunçgil bölgelerinde bahçe kenarlarında ya da küçük parseller halinde bergamot ağaçlarına rastlanabilir. Bu üretim çoğunlukla reçel ve yerel kullanım amaçlıdır; portakal, mandalina ve limon gibi geniş ölçekli ticari plantasyonları yoktur. Ürüne özgü ayrı bir üretim havzasından söz etmek güçtür; bergamot daha çok mevcut narenciye kuşağı içinde tamamlayıcı bir tür olarak yer alır. Dünyada esans üretiminin ağırlığı İtalya'nın Kalabria bölgesindedir; Türkiye bu alanda büyük bir üretici konumunda değildir.
Bergamot için Türkiye ölçeğinde ayrı tutulmuş, güvenilir ve düzenli verim istatistiği bulunmamaktadır; ürün genellikle turunçgiller içinde ayrıştırılmadan ya da yalnızca yerel ölçekte değerlendirilir. Bu nedenle net bir kg/ağaç veya ton/dekar rakamı vermek doğru olmaz. Genel turunçgil davranışına benzer biçimde, olgun ve bakımlı bir bergamot ağacının yılda birkaç on kilogram meyve verebildiği bilinir; ancak bu değer ağaç yaşına, iklime, sulama ve budama koşullarına göre önemli ölçüde değişir. Ticari değerin büyük bölümü meyve tonajından değil, kabuktan elde edilen uçucu yağ veriminden gelir. Kesin üretim ve verim verileri için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri ile TAGEM yayınları esas alınmalıdır.
Bergamotun ekonomik önemi Türkiye'de daha çok yerel marmelat ve reçel üretimi ile aromatik kullanıma dayanır; büyük hacimli iç piyasa ya da ihracat kalemi oluşturacak bir üretim ölçeği yoktur. Dünya ticaretinde asıl değerli ürün taze meyve değil, parfüm, kozmetik, gıda aroması ve içecek sanayisinde kullanılan bergamot esansıdır ve bu alanda İtalya belirleyici konumdadır. Türkiye, bergamot bazlı aromalı çay ve kozmetik hammaddesinde ağırlıklı olarak dışa bağımlıdır. Uydurma rakam vermek doğru olmayacağından, ihracat ve ithalat büyüklükleri için Ticaret Bakanlığı ve TÜİK dış ticaret verileri kaynak alınmalıdır. Özetle bergamot, Türkiye için stratejik bir tarım ürünü değil, coğrafi işaretli reçel kültürü ve niş aroma sanayisiyle anlam kazanan tamamlayıcı bir üründür.
Evet, sınırlı ölçüde yetişir. Bergamot don riskinin düşük olduğu Akdeniz ve Ege kıyı kuşağında, Antalya, Mersin, Adana, Muğla ve İzmir gibi turunçgil bölgelerinde bahçe kenarlarında veya küçük parsellerde yetiştirilir. Ancak portakal ve limon gibi geniş ticari plantasyonları yoktur; üretim daha çok yerel ve reçel amaçlıdır.
Bergamot genellikle taze olarak yenmez. Tadı oldukça ekşi ve acımsıdır. Asıl değeri kabuğundaki aromatik yağ ile reçel, marmelat, aromalı çay ve kozmetik hammaddesi olarak kullanımından gelir. Türk mutfağında en bilinen kullanımı bergamot reçelidir.
Earl Grey çayına kendine özgü kokusunu veren, bergamot meyvesinin kabuğundan elde edilen uçucu esans yağıdır. Siyah çaya bu bergamot aroması eklenerek klasik Earl Grey harmanı oluşturulur.
Bergamot reçeli, meyvenin kabuğu ve etli kısmının şekerle kaynatılmasıyla yapılan, hafif acımsı ve yoğun aromalı geleneksel bir üründür. Türkiye'de bazı yörelerde köklü bir mutfak geleneğidir ve genellikle yerel bahçelerden toplanan meyvelerle hazırlanır.
Bergamot esansı üretiminin büyük bölümü İtalya'nın güneyindeki Kalabria bölgesinde gerçekleşir. Bu bölge, parfüm ve kozmetik sanayisi için kaliteli bergamot yağının başlıca kaynağı kabul edilir. Türkiye bu alanda büyük bir üretici konumunda değildir.
Bergamot, genellikle bahar aylarında, don tehlikesi geçtikten sonra dikilir. Toprak sıcaklığının uygun olduğu dönemde ekim yapmak en iyisidir.
Bergamot meyveleri, dikimden sonra yaklaşık 3-4 yıl içinde verim vermeye başlar. Hasat zamanı, çeşide ve iklim koşullarına bağlı olarak değişir.
Bergamot, iyi drene edilmiş, hafif asidik toprakları tercih eder. Akdeniz iklimi, bu bitki için en uygun iklim koşullarını sunar.
Bergamot, köklerinin derinleşmesi için düzenli ancak aşırıya kaçmadan sulanmalıdır. Sulama sıklığı, iklim koşullarına ve toprak tipine bağlı olarak değişir.
Bergamot'un birkaç farklı çeşidi bulunmaktadır, ancak en yaygın olanı Citrus bergamia'dır. Her çeşit, aroması ve meyve şekli açısından farklılık gösterebilir.
Bergamot, özellikle beyaz sinek ve yaprak bitleri gibi zararlılara karşı hassastır. Ayrıca, kök çürüklüğü gibi bazı hastalıklar da görülebilir.
Bergamot, sağlıklı bir gelişim için düzenli budama gerektirir. Özellikle kuru ve hastalıklı dalların kesilmesi önemlidir.
Bergamot meyveleri, serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır. Uzun süreli saklama için buzdolabında da muhafaza edilebilir.
Bergamot, açık alanda yetiştirilmesi tercih edilen bir bitkidir, ancak sera koşulları da sağlanırsa verim artırılabilir. Sera ortamı, sıcaklık ve nem kontrolü açısından avantaj sağlayabilir.
Bergamot, aynı alanda uzun süre kalmamalıdır; farklı bitkilerle münavebe yapmak, toprak sağlığını korur. Özellikle tahıllar veya baklagillerle dönüşümlü ekim faydalı olabilir.
Bergamot'ta verim, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. Uygun bakım ve iklim koşulları sağlandığında yüksek verim elde edilebilir.
Bergamot'u organik olarak yetiştirmek için kimyasal gübre ve ilaçlardan kaçınılmalıdır. Organik malç ve doğal gübreler kullanılmalı, zararlılarla biyolojik yollarla mücadele edilmelidir.
Hasat sonrası bergamot meyveleri, hemen işlenmeli veya saklanmalıdır. Kabuğu, yağ ve marmelat yapımında kullanılabilir.
Bergamot, genellikle arı gibi polinatörler tarafından tozlaşır. Çiçeklerin açık olduğu dönemde, polinatörlerin varlığı önemlidir.
Bergamot, soğuk hava koşullarına karşı hassastır ve don olaylarına dayanamaz. Bu nedenle, don riski olan bölgelerde dikkatli olunmalıdır.
Bergamot sulama için damla sulama veya yağmurlama sistemleri tercih edilebilir. Bu yöntemler, suyun bitkiye doğrudan ulaşmasını sağlar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM ve TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel bergamot ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Bergamot Bergamot Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
