Mürdümük yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Mürdümük Hastalıkları
Külleme
Erysiphe pisi
Belirti: Mürdümüğün yaprak, sap ve baklaları üzerinde önce dağınık, sonra birleşerek yayılan beyazımsı gri unlu bir örtü oluşur. Örtünün altındaki dokular zamanla sararır, bitki erken kurur ve tane bağlama ile tane iriliği belirgin şekilde düşer.
Etmen / koşul: Fungal bir etmendir. Özellikle bitkinin geç gelişme döneminde, gündüzleri sıcak ve kurak, geceleri serin ve çiğli geçen havalarda hızla ilerler. Konidiler rüzgarla komşu bitkilere taşınarak salgın yapar.
Önlem: Uygun sıra arası ve sıklıkta ekim yaparak tarla içi hava akımını artırmak, yabancı otları temizlemek, erken ekimle bitkinin hassas dönemini sıcak-kurak dönemden kaçırmak ve varsa dayanıklı çeşit kullanmak küllemenin baskısını azaltır. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, uygulama zamanı ve seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Pas
Uromyces pisi
Belirti: Yaprak, yaprak sapı ve saplar üzerinde önce küçük sarımsı lekeler, ardından kabarık kahverengi-pas renkli püstüller (yastıkçıklar) görülür. Püstüller olgunlaşınca ele ve elbiseye bulaşan toz halinde spor bırakır. Şiddetli bulaşmada yapraklar erkenden sararıp dökülür, bitki zayıflar.
Etmen / koşul: Fungal bir etmendir. Ilık ve nemli hava, uzun süreli çiğ ve yağışlı dönemler hastalığın gelişimini teşvik eder. Ürediniosporlar rüzgarla uzak mesafelere taşınarak yeni bulaşmalar başlatır.
Önlem: Hasat sonrası bitki artıklarının tarladan uzaklaştırılması, baklagil olmayan bitkilerle münavebe, sık ekimden kaçınma ve dayanıklı çeşit tercihi bulaşma kaynağını azaltır. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Mürdümük Zararlıları
Yaprak biti
Acyrthosiphon pisum
Zarar şekli: Taze sürgün uçları, genç yapraklar ve baklalar üzerinde yoğun koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emerek yaprak kıvrılması, gelişme geriliği ve deformasyona yol açar. Salgıladıkları ballımsı madde üzerinde gelişen fumajin (is) yaprak yüzeyini karartır; ayrıca bitki virüslerini taşıyarak dolaylı zarar verir.
Koşul: Bitki özsuyu emen küçük böceklerdir. Ilıman ve nemli geçen ilkbaharlarda hızla çoğalarak kısa sürede yüksek popülasyona ulaşır.
Önlem: Sarı yapışkan tuzaklarla popülasyon izlenmeli, tarla ve çevresindeki yabancı otlar temizlenmeli, uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalıdır. Popülasyon zarar eşiğini aştığında mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Tohum böceği (Baklagil bruchusu)
Bruchus spp.
Zarar şekli: Erginler tarlada baklalar üzerine yumurta bırakır; çıkan larva tane içine girerek tane etini yer. Olgun ve depolanmış tanelerde yuvarlak çıkış delikleri ve içi boşalmış taneler görülür. Bulaşık tanelerde çimlenme gücü, tohumluk ve pazar değeri belirgin şekilde düşer.
Koşul: Kın kanatlı bir böcektir. Zarar tarlada bakla döneminde başlar, gelişimini genellikle depoda sürdürerek depolanan üründe de kayıp yaratır.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohumluk kullanmak, ürünü zamanında hasat etmek, depoları hasat öncesi temizleyip havalandırmak ve bulaşık taneleri ayıklamak bulaşmayı sınırlar. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Yaprak hortumlu böceği (Sitona)
Sitona spp.
Zarar şekli: Ergin böcekler yaprak kenarlarını yarım daire (kertik) biçiminde yiyerek karakteristik oyuklar bırakır. Toprak altındaki larvalar kök ve kök nodüllerini kemirerek bitkinin azot bağlama kapasitesini ve gelişmesini zayıflatır. Fide döneminde yoğun beslenme bitkilerde durgunluğa yol açar.
Koşul: Hortumlu böcek grubundandır. Erginler ilkbaharda yapraklarda, larvalar ise toprakta kök bölgesinde beslenir; özellikle zayıf ve geç gelişen fidelerde zarar artar.
Önlem: Bitkinin hızlı ve güçlü fide dönemi geçirmesini sağlayacak uygun ekim zamanı, baklagil olmayan bitkilerle münavebe ve yabancı ot kontrolü zararı azaltır. Popülasyon yükseldiğinde mücadelede yalnızca ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Mürdümük külleme belirtileri nelerdir?
Mürdümüğün yaprak, sap ve baklaları üzerinde önce dağınık, sonra birleşerek yayılan beyazımsı gri unlu bir örtü oluşur. Örtünün altındaki dokular zamanla sararır, bitki erken kurur ve tane bağlama ile tane iriliği belirgin şekilde düşer.
Mürdümük pas belirtileri nelerdir?
Yaprak, yaprak sapı ve saplar üzerinde önce küçük sarımsı lekeler, ardından kabarık kahverengi-pas renkli püstüller (yastıkçıklar) görülür. Püstüller olgunlaşınca ele ve elbiseye bulaşan toz halinde spor bırakır. Şiddetli bulaşmada yapraklar erkenden sararıp dökülür, bitki zayıflar.
Mürdümük yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçları, genç yapraklar ve baklalar üzerinde yoğun koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emerek yaprak kıvrılması, gelişme geriliği ve deformasyona yol açar. Salgıladıkları ballımsı madde üzerinde gelişen fumajin (is) yaprak yüzeyini karartır; ayrıca bitki virüslerini taşıyarak dolaylı zarar verir.
Mürdümük tohum böceği (baklagil bruchusu) zararı nasıl anlaşılır?
Erginler tarlada baklalar üzerine yumurta bırakır; çıkan larva tane içine girerek tane etini yer. Olgun ve depolanmış tanelerde yuvarlak çıkış delikleri ve içi boşalmış taneler görülür. Bulaşık tanelerde çimlenme gücü, tohumluk ve pazar değeri belirgin şekilde düşer.
Kaynak: TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (Yemeklik Baklagiller Hastalık ve Zararlıları) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
