Patlıcan yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Patlıcan Hastalıkları
Verticillium Solgunluğu
Verticillium dahliae
Belirti: Bitkilerde önce alt yapraklarda damar aralarında sararma ve solma görülür. Solgunluk genellikle bitkinin bir yanında veya yaprağın bir kısmında başlar, zamanla tüm bitkiye yayılır. Gövde enine veya boyuna kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi renk değişimi dikkat çeker. Hastalıklı bitkiler bodur kalır, yaprakları dökülür ve verim ileri derecede düşer.
Etmen / koşul: Toprak kökenli bir fungustur ve etmen toprakta uzun yıllar canlı kalabilir. Serin ve nemli koşullar ile 20-25 derece dolayındaki ılıman sıcaklıklar hastalığın gelişimini destekler.
Önlem: Hastalıksız fide kullanılmalı, patlıcan ve diğer patlıcangillerin ekilmediği alanlarda münavebe uygulanmalıdır. Dayanıklı çeşit ve aşılı fide tercih edilmeli, hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılarak imha edilmelidir.
Kurşuni Küf
Botrytis cinerea
Belirti: Yaprak, sap, çiçek ve meyvelerde önce sulu, yumuşak çürüklük lekeleri oluşur. Nemli havalarda enfekteli dokular üzerinde farekülü görünümünde kurşuni-gri renkte küf tabakası gelişir. Çiçeklerden bulaşarak meyve sapına ve meyveye geçer, meyveler yumuşayarak çürür ve dökülür.
Etmen / koşul: Yüksek nem, su damlacıkları ve serin sıcaklıklar (15-20 derece) hastalık için çok uygundur. Özellikle örtüaltında havalandırması zayıf, sık dikilmiş seralarda hızla yayılır.
Önlem: Sera düzenli havalandırılarak nem düşürülmeli, bitkiler arasına hava akımı sağlanacak sıklıkta dikim yapılmalıdır. Hastalıklı yaprak, çiçek ve meyveler toplanıp imha edilmeli, sulama yaprakları ıslatmayacak şekilde uygulanmalıdır.
Külleme
Leveillula taurica
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde sarımsı, soluk lekeler, alt yüzeyinde ise bu lekelere karşılık gelen unumsu beyaz-kül renginde örtü oluşur. Lekeler birleşerek yaprağın büyük bölümünü kaplar, enfekteli yapraklar kenarlardan kıvrılarak kurur ve dökülür. Yaprak kaybı meyvelerin güneş yanıklığına ve verim düşüşüne yol açar.
Etmen / koşul: Sıcak ve kurak koşullarda, ılıman gece sıcaklıkları ve orta düzeydeki nemle birlikte gelişir. Örtüaltı ve açık alanda yaz aylarında daha yaygın görülür.
Önlem: Bitkiler arası uygun dikim aralığı bırakılarak havalandırma sağlanmalı, dengeli gübreleme ile aşırı azottan kaçınılmalıdır. Hastalıklı yaprak ve bitki artıkları imha edilmeli, bahçe yabancı otlardan temizlenmelidir.
Çökerten (Fide Yanıklığı)
Rhizoctonia solani
Belirti: Fideliklerde ve yeni dikim alanlarında genç fidelerin kök boğazında sulu, kahverengi-siyah çökük lekeler oluşur. Kök boğazı incelip yumuşar, fideler devrilerek yatar ve kurur. Çıkıştan önce tohum ve çimlerin çürümesiyle fidelikte boşluklar ve seyrek çıkış görülür.
Etmen / koşul: Toprak kökenli funguslarla oluşur. Fazla sulama, kötü drenaj, soğuk ve aşırı nemli toprak ile sık ekim hastalığı artırır.
Önlem: Temiz harç ve hastalıksız tohum kullanılmalı, fidelikte aşırı sulamadan kaçınılarak iyi drenaj ve havalandırma sağlanmalıdır. Sık ekimden kaçınılmalı, hastalıklı fideler ayıklanarak imha edilmelidir.
Patlıcan Zararlıları
Beyazsinek
Bemisia tabaci
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzünde küçük, beyaz kanatlı erginler ve sarımsı larvalar kümeler hâlinde bulunur. Bitki sallandığında erginler bulut gibi havalanır. Bitki özsuyunu emerek yaprakların sararıp solmasına neden olur, salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde gelişen siyah fumajin yaprakları kaplar ve ayrıca virüs hastalıkları taşır.
Koşul: Sıcak ve kurak koşullarda, özellikle örtüaltında yıl boyu hızla çoğalır. Yüksek sıcaklıkta döl sayısı artar.
Önlem: Sera açıklıklarına tül örtülerek girişi engellenmeli, sarı yapışkan tuzaklarla popülasyon izlenmeli ve azaltılmalıdır. Yabancı otlar temizlenmeli, bulaşık bitki artıkları imha edilmeli ve hastalıksız fide kullanılmalıdır.
İki Noktalı Kırmızıörümcek
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzünde gözle zor görülen küçük akarlar ve ince ağ örgüsü bulunur. Beslenme sonucu yaprak üst yüzeyinde önce sarımsı-beyaz iğne ucu büyüklüğünde lekeler, ardından bronzlaşma ve sararma görülür. Yoğun zararda yapraklar kuruyup dökülür, bitki zayıflar ve verim düşer.
Koşul: Sıcak ve kurak hava (30 derece dolayı) ile düşük nem hızlı çoğalmayı sağlar. Tozlu ve su stresindeki bitkilerde zarar artar.
Önlem: Bitkiler su stresine sokulmamalı, tozlanmayı önlemek için çevre temiz tutulmalıdır. Bulaşık yaprak ve bitki artıkları imha edilmeli, yabancı otlarla mücadele edilmeli ve doğal düşmanlar korunmalıdır.
Yaprakbiti
Aphis gossypii
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında, yaprak alt yüzlerinde ve tomurcuklarda yeşil-sarımsı küçük böcekler koloniler hâlinde toplanır. Özsu emilmesiyle yapraklar kıvrılır, buruşur ve büyüme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah fumajin oluşur ve bu zararlılar virüs taşıyarak dolaylı zarara da yol açar.
Koşul: Ilıman, nemli ilkbahar koşulları ve taze sürgün döneminde hızla çoğalır. Aşırı azotlu gübreleme kolonileri artırır.
Önlem: Dengeli gübreleme ile aşırı azottan kaçınılmalı, sarı yapışkan tuzaklarla izleme yapılmalıdır. Gelinböceği gibi doğal düşmanlar korunmalı, bulaşık sürgünler ve yabancı otlar temizlenmelidir.
Patates Böceği
Leptinotarsa decemlineata
Zarar şekli: Sarımsı zemin üzerine siyah çizgili erginler ve turuncu-kırmızı, şişkin larvalar yapraklar üzerinde görülür. Hem erginler hem larvalar yaprakları kemirerek kısa sürede sadece ana damarları bırakacak şekilde tüketir. Yaprak yüzeyinde turuncu yumurta kümeleri yaprak altına bırakılır, yoğun zararda bitki tamamen yapraksız kalır.
Koşul: İlkbaharda toprakta kışlayan erginlerin çıkışıyla başlar, sıcak yaz aylarında birden fazla döl verir. Patlıcan tercih ettiği konukçulardandır.
Önlem: Erginler ve yumurta kümeleri elle toplanarak imha edilmeli, münavebe uygulanmalıdır. Hasat sonrası bitki artıkları kaldırılmalı, erken dönem bulaşmaları için tarla düzenli kontrol edilmelidir.
Yeşilkurt (Pamuk Yeşilkurdu)
Helicoverpa armigera
Zarar şekli: Tırtıllar önce yapraklarda düzensiz yenikler açar, sonra meyvelere girer. Meyvelerde giriş delikleri ve içeride galeri açarak beslenir, bıraktıkları pislikler delik çevresinde görülür. Zarar gören meyveler çürür ve dökülür, pazar değerini tamamen yitirir.
Koşul: Sıcak yaz aylarında çok sayıda döl verir; çiçeklenme ve meyve döneminde zararı artar. Geniş konukçu dizisine sahiptir.
Önlem: Eşeysel çekici tuzaklarla kelebek uçuşu izlenmeli, bulaşık meyveler toplanarak imha edilmelidir. Yabancı otlarla mücadele edilmeli, sonbaharda toprak işleme ile kışlayan pupalar açığa çıkarılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Bitkilerde önce alt yapraklarda damar aralarında sararma ve solma görülür. Solgunluk genellikle bitkinin bir yanında veya yaprağın bir kısmında başlar, zamanla tüm bitkiye yayılır. Gövde enine veya boyuna kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi renk değişimi dikkat çeker. Hastalıklı bitkiler bodur kalır, yaprakları dökülür ve verim ileri derecede düşer.
Patlıcan kurşuni küf belirtileri nelerdir?
Yaprak, sap, çiçek ve meyvelerde önce sulu, yumuşak çürüklük lekeleri oluşur. Nemli havalarda enfekteli dokular üzerinde farekülü görünümünde kurşuni-gri renkte küf tabakası gelişir. Çiçeklerden bulaşarak meyve sapına ve meyveye geçer, meyveler yumuşayarak çürür ve dökülür.
Patlıcan külleme belirtileri nelerdir?
Yaprakların üst yüzeyinde sarımsı, soluk lekeler, alt yüzeyinde ise bu lekelere karşılık gelen unumsu beyaz-kül renginde örtü oluşur. Lekeler birleşerek yaprağın büyük bölümünü kaplar, enfekteli yapraklar kenarlardan kıvrılarak kurur ve dökülür. Yaprak kaybı meyvelerin güneş yanıklığına ve verim düşüşüne yol açar.
Patlıcan beyazsinek zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzünde küçük, beyaz kanatlı erginler ve sarımsı larvalar kümeler hâlinde bulunur. Bitki sallandığında erginler bulut gibi havalanır. Bitki özsuyunu emerek yaprakların sararıp solmasına neden olur, salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde gelişen siyah fumajin yaprakları kaplar ve ayrıca virüs hastalıkları taşır.
Patlıcan i̇ki noktalı kırmızıörümcek zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzünde gözle zor görülen küçük akarlar ve ince ağ örgüsü bulunur. Beslenme sonucu yaprak üst yüzeyinde önce sarımsı-beyaz iğne ucu büyüklüğünde lekeler, ardından bronzlaşma ve sararma görülür. Yoğun zararda yapraklar kuruyup dökülür, bitki zayıflar ve verim düşer.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı GKGM - Patlıcan (Üretici Bilgi Köşesi / Çiftçi Eğitim Broşürü) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
