Menü
Patlıcan (Solanum melongena), patlıcangiller familyasından, sıcak iklim seven tek yıllık bir sebzedir. Türk mutfağının en köklü ürünlerinden biri olan patlıcan; karnıyarık, imam bayıldı, musakka, közleme ve turşu gibi sayısız yemeğin temel malzemesidir. Bu kültürel yaygınlık, patlıcanı Türkiye sebze üretiminin vazgeçilmez bir kalemi haline getirmiştir. Ülke genelinde hem açık tarlada hem de örtü altında (sera) yetiştirilir; örtü altı üretimi sayesinde yılın büyük bölümünde taze patlıcan pazara sunulabilir. Sofralık tüketimin yanında sanayide kurutmalık ve dolmalık olarak da işlenir; kurutulmuş dolmalık patlıcan Türkiye için önemli bir katma değerli üründür. Yüksek su içeriği, kolay bozulabilir yapısı ve emek yoğun hasadı nedeniyle üretici için hem fırsat hem de dikkat gerektiren bir üründür. İç pazarda istikrarlı talebi, ihracat potansiyeli ve geniş üretim tabanıyla patlıcan, Türkiye tarımında ekonomik ve sosyal açıdan güçlü bir yere sahiptir.
Patlıcan sıcaklık ve güneş isteği yüksek bir bitki olduğu için Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege bölgeleri üretimde öne çıkar. Antalya, Mersin (İçel) ve Adana gibi Akdeniz illeri, ılıman kış koşulları ve yaygın sera altyapısı sayesinde örtü altı patlıcan üretiminin merkezidir; bu bölgelerde kış aylarında dahi üretim sürer. Ege'de İzmir, Aydın ve Manisa çevresi hem açık tarla hem örtü altı üretimde önemlidir. Marmara'da Bursa ve Yalova, İç Anadolu ve Karadeniz'in ılıman kesimleri ile Güneydoğu'da Şanlıurfa ve çevresi de yaz döneminde açık tarla üretimi yapar. Patlıcanın bu bölgeleri tercih etmesinin başlıca nedenleri; uzun ve sıcak yetişme dönemi, don riskinin düşüklüğü ve derin, tınlı, iyi drene olan, organik maddece zengin toprakların bulunmasıdır. Bitki soğuğa ve dona çok duyarlı olduğundan, gece sıcaklıklarının çok düşmediği alanlar verim ve kalite açısından avantaj sağlar.
Patlıcanda verim; üretim şekline (açık tarla veya sera), çeşide, sulama ve gübreleme yönetimine göre geniş bir aralıkta değişir. Açık tarla koşullarında dekara verim genellikle yaklaşık 3 ile 6 ton arasında gerçekleşirken, iyi yönetilen modern seralarda dekara verim çok daha yükseğe, yaklaşık 10 tonun üzerine çıkabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında sıcaklık ve don riski (bitki soğuğa çok duyarlıdır), düzenli ve dengeli sulama (özellikle meyve tutumu ve büyüme döneminde su stresi verimi ve kaliteyi düşürür), toprak verimliliği ve potasyum başta olmak üzere dengeli gübreleme yer alır. Ayrıca kırmızıörümcek, patates böceği, yaprak biti gibi zararlılar ile solgunluk ve kök çürüklüğü gibi hastalıklar verimde önemli kayıplara yol açabilir. Düzenli ve zamanında hasat, bitkinin yeni meyve bağlamasını teşvik ederek toplam verimi artırır. Rakamlar yaklaşık değerlerdir ve yöreye göre değişiklik gösterir.
Patlıcan, Türkiye'de üretilen ürünün büyük bölümü iç pazarda taze olarak tüketilen bir sebzedir. Türk mutfağındaki merkezi rolü nedeniyle yıl boyunca istikrarlı bir iç talebi vardır; örtü altı üretimi, kış aylarında da taze arzı mümkün kılarak fiyat istikrarına katkı sağlar. Taze tüketimin yanında kurutmalık dolmalık patlıcan olarak işlenmesi, hem iç pazarda hem de ihracatta katma değer yaratır. Türkiye taze ve kurutulmuş patlıcan ihracatı yapan ülkeler arasındadır; ihracat ağırlıklı olarak komşu ülkelere, Avrupa ve Ortadoğu pazarlarına yönlendirilir. İthalat ise iç üretimin talebi büyük ölçüde karşılaması nedeniyle sınırlı düzeydedir. Ürünün çabuk bozulabilir yapısı, soğuk zincir ve hızlı pazarlama gerektirdiğinden, hal sistemi ve doğrudan alıcı bağlantıları üreticinin gelir istikrarı açısından belirleyicidir. Güncel üretim ve dış ticaret miktarları için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinin esas alınması önerilir.
Patlıcan (Solanum melongena), domates ve biberle aynı patlıcangiller (Solanaceae) familyasına ait, sıcak iklim seven tek yıllık bir sebzedir. Anavatanı Hindistan ve Güneydoğu Asya olarak kabul edilir. Botanik olarak meyve sayılsa da mutfakta sebze olarak tüketilir. Ülkemizde uzun mor (kemer), bostan (dolmalık) ve topan gibi farklı tipleri yaygın olarak yetiştirilir.
Patlıcan sıcağı sevdiği için Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde, Antalya, Mersin, Adana ve İzmir çevresinde yoğun olarak yetiştirilir. Bu bölgelerde hem açık tarla hem de örtü altı (sera) üretimi yapılır ve seralar sayesinde kışın da ürün alınabilir. Bunun yanında Marmara, Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu'da da yaz döneminde tarla üretimi yaygındır.
Patlıcan genellikle fide ile yetiştirilir. Fideler kış sonu ısıtmalı ortamda yetiştirilip, don tehlikesi kalktıktan sonra ilkbaharda (Nisan-Mayıs) tarlaya dikilir. Dikimden yaklaşık 2-3 ay sonra hasada başlanır ve açık tarlada yazdan sonbahara kadar aralıklarla toplanır. Serada ise dikim ve hasat dönemleri iklime göre kaydırılarak yıl boyu üretim planlanabilir. Meyveler parlak ve gergin kabuklu, tam iriliğe ulaşmadan hasat edilir; fazla olgunlaşan patlıcan sertleşip acılaşır.
Verim; tipe, yetiştirme şekline (tarla veya sera) ve bakıma göre önemli ölçüde değişir. Açık tarlada dekardan genellikle birkaç ton ürün alınırken, örtü altı (sera) üretiminde uzun hasat dönemi sayesinde dekar başına verim çok daha yükseğe çıkabilir. İyi sulama, gübreleme ve düzenli hasat verimi artıran başlıca etkenlerdir. Kesin rakam yerine, üreticinin kendi bölge ve koşullarına göre il/ilçe tarım müdürlüğünden güncel ortalamaları alması sağlıklıdır.
Patlıcanda en yaygın sorunların başında verticillium ve fusarium solgunluğu gibi toprak kaynaklı mantar hastalıkları gelir; bunlar bitkinin solup kurumasına yol açar. Ayrıca patlıcan pas böceği (kırmızı örümcek), yaprak bitleri, beyaz sinek ve patates böceği gibi zararlılar sık görülür. Düzensiz sulama meyvede çatlama ve çiçek burnu çürüklüğüne neden olabilir. Münavebe (ekim nöbeti) uygulamak, dayanıklı çeşit seçmek ve düzenli sulama bu sorunları azaltmada etkilidir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (TAGEM) ve TÜİK.
Harman üzerinde güncel patlıcan ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Patlıcan Patlıcan Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
