Menü
Patlıcan (Solanum melongena), patlıcangiller (Solanaceae) familyasının sıcak iklim seven, uzun vejetasyon süresine sahip bir sebzesidir. Domates, biber ve patatesle aynı familyada yer aldığı için toprak kaynaklı hastalık ve zararlılara karşı ortak bir duyarlılık taşır. Bu nedenle patlıcanda münavebe, yani ekim nöbeti, sürdürülebilir üretimin en temel uygulamalarından biridir. Patlıcan topraktan yoğun besin kaldıran, özellikle azot ve potasyum talebi yüksek bir bitkidir. Aynı tarlada üst üste yetiştirildiğinde toprakta solgunluk etmenleri, kök-ur nematodları ve toprak yorgunluğu birikir; verim ve meyve kalitesi hızla düşer. Doğru kurgulanmış bir münavebe planı ile toprağın besin dengesi korunur, hastalık ve zararlı döngüsü kırılır, yabancı ot baskısı azalır ve kimyasal girdi ihtiyacı geriler. Bu içerikte patlıcandan önce ve sonra hangi ürünlerin uygun olduğu, nelerden kaçınılması gerektiği ve örnek bir çok yıllık plan agronomik gerekçeleriyle açıklanmaktadır.
Patlıcanda münavebenin önemi doğrudan familya biyolojisinden kaynaklanır. Patlıcangiller; Verticillium ve Fusarium solgunluğu, kök-ur nematodu (Meloidogyne), bakteriyel solgunluk ve Colorado patates böceği gibi etmenlere ortak konukçuluk yapar. Patlıcan aynı tarlaya ya da domates, biber, patates gibi familya üyelerinin ardından ekilirse, bu etmenlerin toprakta kışlayan sporları, kist ve yumurtaları yeni bitkiyi hemen enfekte eder; hastalık baskısı yıldan yıla katlanarak artar. Münavebe, konukçu bitkiyi tarladan uzaklaştırarak bu döngüyü kırar ve patojen popülasyonunu doğal yolla seyreltir. Besin dengesi açısından da patlıcan azot ve potasyumu yoğun tüketir; ardından baklagil ekimi toprağa azot kazandırır, tahıllar ise kök yapısıyla toprağı gevşetip organik madde bırakır. Ayrıca farklı kök derinliğine ve yaprak yapısına sahip ürünlerin dönüşümlü ekimi, tek tip yabancı ot florasının yerleşmesini engeller. Böylece toprak yorgunluğu azalır, su ve besin kullanım etkinliği artar.
Patlıcan için en uygun ön bitkiler baklagillerdir. Fasulye, bezelye, bakla, mercimek ve yonca gibi baklagiller kök nodüllerindeki Rhizobium bakterileri sayesinde havanın azotunu toprağa bağlar; bu da patlıcanın yüksek azot ihtiyacını ekonomik biçimde karşılar. Baklagiller aynı zamanda patlıcanla ortak hastalık taşımaz, bu yönüyle güvenli bir öncüdür. Tahıllar (buğday, arpa, mısır) ve çayır otları da iyi öncü ve ardıl bitkilerdir; derin ve yoğun kök sistemleriyle toprağı gevşetir, organik madde bırakır ve solgunluk etmenlerine konukçuluk etmez. Turpgiller (lahana, karnabahar, brokoli, turp) farklı familyadan olduğu için hastalık döngüsünü kırar ve münavebeye çeşitlilik katar. Kabakgiller (kabak, hıyar, kavun) ve soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) de patlıcanla farklı familyalarda yer aldığından hem öncesinde hem sonrasında güvenle kullanılabilir. Patlıcandan sonra toprağı dinlendirmek için baklagil ya da tahıl ekimi, besin dengesini yeniden kurmak açısından en mantıklı seçimdir.
Patlıcanda kaçınılması gereken temel hata, aynı tarlaya art arda patlıcan ekmek ya da patlıcanı diğer patlıcangillerin peşine dikmektir. Domates, biber, patates ve fizalis ile patlıcan aynı familyadadır; bu ürünlerden hemen sonra patlıcan ekilirse Verticillium ve Fusarium solgunluğu, bakteriyel solgunluk ile kök-ur nematodu toprakta zaten yüksek popülasyonda beklediğinden bitki daha fide döneminde ağır zarar görür. Bu nedenle bir familya üyesini kaldırdıktan sonra aynı tarlaya en az 3-4 yıl boyunca patlıcangil ekilmemelidir. Solgunluk geçmişi olan, drenajı bozuk ve fazla nemli parsellerde münavebe süresi daha da uzatılmalıdır. Ayrıca nematoda duyarlı ürünlerin üst üste sıralanmasından, tek yıllık kısa dönüşlerden ve toprağı hiç dinlendirmeden yoğun sebze üretiminden kaçınılmalıdır. Yabani turp, köpek üzümü gibi patlıcangil yabancı otları da ara konukçu olabileceğinden münavebe boyunca temizlenmelidir.
1. Yil: Baklagil (fasulye/bakla), 2. Yil: Patlican, 3. Yil: Turpgil veya soganigil, 4. Yil: Tahil (bugday/arpa). Dortuncu yildan sonra dongu baklagille yeniden baslar.
Patlıcan en verimli şekilde baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla, mercimek) sonra ekilir; çünkü baklagiller toprağa azot bağlar ve patlıcanla ortak hastalık taşımaz. Tahıllar (buğday, arpa, mısır), turpgiller (lahana, karnabahar) ve soğangiller de güvenli öncü bitkilerdir. Domates, biber ve patates gibi patlıcangillerden sonra patlıcan ekmekten kaçınılmalıdır.
Patlıcan topraktan yoğun azot ve potasyum kaldırdığı için sonrasında toprağı besleyecek bir baklagil (fasulye, bakla) ya da toprağı gevşetip organik madde bırakan tahıl (buğday, arpa) ekilmesi idealdir. Turpgiller ve soğangiller de farklı familya olduğu için hastalık döngüsünü kırar. Patlıcandan sonra domates, biber ya da patates ekilmemelidir.
Patlıcan aynı parsele en fazla dört yılda bir gelecek şekilde planlanmalıdır. Verticillium, Fusarium solgunluğu ve kök-ur nematodu toprakta uzun süre canlı kaldığından, patlıcan ya da diğer patlıcangiller kaldırıldıktan sonra aynı tarlaya 3-4 yıl boyunca patlıcangil ekilmemelidir. Solgunluk geçmişi olan tarlalarda bu süre daha da uzatılmalıdır.
Patlıcan ve domates aynı familyada (patlıcangiller) yer alır ve Verticillium, Fusarium solgunluğu, bakteriyel solgunluk ile kök-ur nematodu gibi ortak toprak kaynaklı etmenlere duyarlıdır. Domatesten sonra patlıcan ekilirse bu etmenlerin toprakta biriken sporları ve yumurtaları patlıcanı fide döneminde enfekte eder, verim ciddi biçimde düşer.
Baklagiller kök nodüllerindeki Rhizobium bakterileri sayesinde havanın azotunu toprağa bağlar. Patlıcan yüksek azot ihtiyacı olan bir sebze olduğundan, ön bitki olarak baklagil kullanmak bu ihtiyacın büyük bölümünü doğal yolla karşılar, gübre maliyetini düşürür. Ayrıca baklagiller patlıcanla ortak hastalık taşımadığı için güvenli ve besleyici bir öncü bitkidir.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü), Patlıcan Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel patlıcan ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Patlıcan Patlıcan Ne Zaman Ekilir Patlıcan Yetiştiriciliği Tüm Patlıcan BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
