Leblebi yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Leblebi Hastalıkları
Antraknoz
Ascochyta rabiei
Belirti: Yaprak ve saplarda önce 1-2 mm büyüklüğünde kırmızımsı kahverengi lekeler görülür. Lekeler büyüyerek açık veya koyu kahverengi yaralara dönüşür ve sap yaraları üzerinde küçük siyah noktalar (üreme organları) belirir. Çiftçiler arasında neden olduğu ani kurumalara 'bulut aldı' denir.
Etmen / koşul: Etmen tohum ve bitki artıklarıyla taşınır; yağışlı, nemli ve rüzgarlı havada hızla yayılır.
Önlem: Sağlıklı ve temiz tohum kullanılmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmeli, 3-4 yıllık münavebe uygulanmalı ve hastalıklı bitkiler sökülerek imha edilmelidir.
Fusarium Solgunluğu
Fusarium oxysporum
Belirti: Bitkilerde sararma, solma ve gelişme geriliği görülür. Hastalıklı bitkiler zamanla kurur; kök ve sap kesitinde renk değişimi (kararma) dikkat çeker. Tarlada genellikle ocaklar halinde kuruyan bitkiler şeklinde belirir.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bir mantar olup sıcak ve kuru koşullarda bitkinin iletim demetlerini tıkayarak zarar verir.
Önlem: Dayanıklı çeşit kullanılmalı, uzun süreli münavebe uygulanmalı ve temiz tohumluk seçilmelidir.
Rhizoctonia Kök Çürüklüğü
Rhizoctonia solani
Belirti: Kök boğazı ve köklerde kahverengi çürüme ve daralma görülür. Genç bitkilerde çökerten şeklinde fide ölümlerine, ileri dönemde solgunluk ve kurumaya yol açar. Çürüyen kökler nedeniyle bitki kolayca topraktan çekilebilir.
Etmen / koşul: Toprakta yaşayan bir fungus olup özellikle nemli ve ağır topraklarda kök bölgesinde gelişir.
Önlem: İyi drene olan tarlalar seçilmeli, münavebeye uyulmalı ve hastalıklı bitki artıkları temizlenmelidir.
Bakteriyel Yanıklık
Belirti: Yaprak ve saplarda önce sulu görünümlü, sonra kahverengiye dönen lekeler oluşur. Lekeler birleşerek yanık görünümlü kuru alanlar meydana getirir ve şiddetli durumda yaprak dökümüne neden olur.
Etmen / koşul: Bakteriyel etmen yağışlı ve nemli havada yara ve doğal açıklıklardan bitkiye girerek yayılır.
Önlem: Temiz tohum kullanılmalı, hastalıklı artıklar imha edilmeli ve münavebe uygulanmalıdır.
Leblebi Zararlıları
Nohut Sineği
Liriomyza cicerina
Zarar şekli: Larvalar yaprak içinde galeriler (tüneller) açarak beslenir. Beslenme sonucu yapraklar sararır, kıvrılır ve erkenden dökülür. Yoğun zararda bitkinin gelişimi geriler ve verim düşer.
Koşul: Erginler yumurtalarını yapraklara bırakır; larvalar yaprak dokusu içinde gelişerek zarar verir.
Önlem: Erken ekim yapılmalı, hasat sonrası bitki artıkları temizlenmeli ve münavebeye uyulmalıdır.
Yeşil Kurt
Heliothis viriplaca
Zarar şekli: Larvalar yaprakları, çiçekleri ve baklaları yiyerek zarar verir. Baklalara giren larvalar tane oluşumunu engeller ve ürün kaybına yol açar. Yenmiş yapraklar ve delinmiş baklalar tipik belirtidir.
Koşul: Kelebekler yumurtalarını bitkiye bırakır; çıkan larvalar yeşil aksam ve baklalarda beslenir.
Önlem: Tarla düzenli kontrol edilmeli, ilk larva çıkışları izlenmeli ve hasat sonrası artıklar imha edilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Leblebi antraknoz belirtileri nelerdir?
Yaprak ve saplarda önce 1-2 mm büyüklüğünde kırmızımsı kahverengi lekeler görülür. Lekeler büyüyerek açık veya koyu kahverengi yaralara dönüşür ve sap yaraları üzerinde küçük siyah noktalar (üreme organları) belirir. Çiftçiler arasında neden olduğu ani kurumalara 'bulut aldı' denir.
Leblebi fusarium solgunluğu belirtileri nelerdir?
Bitkilerde sararma, solma ve gelişme geriliği görülür. Hastalıklı bitkiler zamanla kurur; kök ve sap kesitinde renk değişimi (kararma) dikkat çeker. Tarlada genellikle ocaklar halinde kuruyan bitkiler şeklinde belirir.
Kök boğazı ve köklerde kahverengi çürüme ve daralma görülür. Genç bitkilerde çökerten şeklinde fide ölümlerine, ileri dönemde solgunluk ve kurumaya yol açar. Çürüyen kökler nedeniyle bitki kolayca topraktan çekilebilir.
Leblebi nohut sineği zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar yaprak içinde galeriler (tüneller) açarak beslenir. Beslenme sonucu yapraklar sararır, kıvrılır ve erkenden dökülür. Yoğun zararda bitkinin gelişimi geriler ve verim düşer.
Leblebi yeşil kurt zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar yaprakları, çiçekleri ve baklaları yiyerek zarar verir. Baklalara giren larvalar tane oluşumunu engeller ve ürün kaybına yol açar. Yenmiş yapraklar ve delinmiş baklalar tipik belirtidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü - Nohut Hastalıkları ve Zararlıları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
