Leblebi Yetiştiriciliği

Leblebi hakkında

Leblebi, nohut (Cicer arietinum) danelerinin kavrulup işlenmesiyle elde edilen geleneksel bir üründür; bu nedenle leblebi üretiminin temeli nohut tarımına dayanır. Bu rehber, Tarım ve Orman Bakanlığı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynağına dayanarak leblebilik nohudun ekim zamanı, tohum miktarı, gübreleme, sulama ve hasat konularını, ayrıca yaygın hastalık ve zararlılarını özetler.

Ekim zamanı ve tohum

Nohudun ekim zamanı bölgelere göre değişir. Orta Anadolu'da Mart ayının ikinci yarısı ile Nisan ayı başlarında, Doğu Anadolu'da ise Nisan ayı ortası ile Mayıs ayı başlarında ekim yapılır. Antraknoza toleranslı çeşitler (Damla 89, Gülümser, Çağatay gibi) şartlar uygun olduğunda mart ortasından itibaren ekilebilir; hassas çeşitlerde (İspanyol, Canıtez gibi) ekim için mayıs ayı beklenir.

Serpme ekimde dekara ortalama 15-18 kg, mibzerle (sıraya) ekimde ortalama 10-12 kg tohum atılır. Sıraya ekimde sıra arası 25-35 cm, sıra üzeri 3-5 cm ve ekim derinliği 5-6 cm olmalıdır; daha derin ekim çimlenmeyi ve bitki başına bakla sayısını azaltır.

Gübreleme

En doğru uygulama, toprak analizi sonucuna göre gübrelemedir. Genel bir kaide olarak dekara ortalama 2-3 kg azot (N) ve 4-6 kg fosfor (P2O5) verilmesi verimde önemli artış sağlar. Gübreler ekimle birlikte veya bir hafta önce tarlaya serpilip hafif tırmıkla karıştırılarak verilmelidir.

Sulama

Nohut kurak ve yarı kurak bölgelerin bitkisidir; normal olarak hiç sulanmadan da yetiştirilebilir. Fazla nemden hoşlanmaz, yağışlı mevsimlerde mantari hastalıklara ve kök çürüklüğüne yakalanarak verim düşer. Vejetatif gelişme süresince hafif yağış ya da sulama yeterli olur.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Antraknoz (Ascochyta rabiei): Hastalığa yakalanan nohutların baklalarında lekeler oluşur; bu lekelerde hastalık etmeninin ufak siyah piknitleri bulunur. Hasta bitkiler solgun yeşil renkte görünür, gövde ve dallar lekelerin bulunduğu yerden kırılır. Özellikle çiçeklenme döneminde çok etkili olur.
• Kök çürüklüğü: Yağışlı ve fazla nemli mevsimlerde ortaya çıkar; bitkiler mantari kök çürüklüğüne yakalanarak zayıflar ve verim belirgin şekilde düşer.

Zararlılar

• Nohut sineği (Liriomyza cicerina): Nohutların alt yapraklarında sararma ve dökülmeler başlar; yaprakların iki zarı arasında boşluklar ve içlerinde kirli sarı renkli, parlak, 2-3 mm boyunda larvalar görülür. Erginleri, karın kısmı sarı çizgili, üst kısmı gri-siyah renkli küçük sineklerdir.

Leblebi hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Nohudun vejetasyon süresi 60-90 gündür. Dane dökme diğer yemeklik baklagillere göre daha az önemli olduğundan, yapraklar ve çakıldaklar (bakla) saman sarısı bir renk aldığında hasada girilir. Hasat elle veya makine ile yapılabilir.