Mercimek Yetiştiriciliği

Mercimek, ülkemizin en önemli yemeklik baklagillerinden biri olup özellikle kuru tarım alanlarında geniş ekim alanına sahiptir. Bu rehber, mercimek yetiştiriciliğinde ekim zamanı, dekara tohum miktarı, gübreleme, hasat ile karşılaşılan yaygın hastalık ve zararlıları resmi kaynaklara dayanarak özetlemektedir.

Ekim zamanı ve tohum

Mercimek hem kışlık hem yazlık ekilebilir. Kışlık ekim Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Kasım, Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde Ekim ayında yapılır. Yazlık ekim ise erken ilkbaharda, Şubat sonu - Mart başında gerçekleştirilir; Trakya koşullarında yazlık çeşitler genellikle Mart ayı başında ekilir.

Dekara atılacak tohum miktarı çeşide ve ekim zamanına göre değişir. İri taneli (pul) mercimekte kışlık ekimde 14-15 kg/da, yazlık ekimde 10-12 kg/da; küçük taneli mercimekte kışlık ekimde 8-10 kg/da, yazlık ekimde 7-8 kg/da tohum kullanılır.

Gübreleme

Mercimek, köklerindeki Rhizobium bakterileri aracılığıyla havanın serbest azotunu toprağa bağladığından fazla azotlu gübreye ihtiyaç duymaz; buna karşılık fosforlu gübreleme verimi artırır. Bitkinin ilk gelişme döneminde önerilen dozlar saf madde olarak 2-2,5 kg/da azot ve 5,5-6,5 kg/da fosfordur; bu da yaklaşık 12-14 kg/da DAP gübresine karşılık gelir. Gübre ekim sırasında mibzerle toprağa verilir.

Ekilecek alan (dönüm)

Önemli: Bu hesaplayıcı resmi kaynaktaki genel tavsiye aralıklarını alanla çarpar. Kesin gübre dozu mutlaka toprak analizi sonucuna, çeşide ve bölge koşullarına göre belirlenmelidir. Azot ve fosfor değerleri saf besin (N, P2O5) cinsindendir; uygulanacak gübre ürünü miktarı içeriğe göre değişir. Kesin tavsiye için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışın.

Sulama ve hasat

Mercimek bitkileri limon sarısı rengini aldığında ve taneler iki parmak arasına alındığında ezilmediğinde hasat olgunluğuna gelmiş demektir. Tane dökülmesini azaltmak için hasat sabahın erken saatlerinde yapılmalıdır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

Antraknoz (Ascochyta): Yaprak, sap ve baklalarda açık kahverengiden koyu kahverengiye değişen lekeler oluşur; yapraklarda lekelerin etrafında sarımsı bir hâle görülür, lekeli saplar bu noktalardan kırılıp kuruyabilir. Yağışlı ve nemli yıllarda yaygınlaşır.
Kök ve kök boğazı çürüklüğü: Köklerde ve kök boğazında çürüme ile bitkilerde sararma, solma ve erken kuruma görülür; etkilenen bitkiler kolayca topraktan çekilebilir.
Külleme: Yaprak ve sap yüzeylerinde beyaz, unumsu bir örtü oluşur; ilerleyen dönemde yapraklar sararıp kurur ve tane doldurma olumsuz etkilenir.

Zararlılar

Mercimek hortumlu böceği (Sitona): Erginler yaprak kenarlarını yarım daire biçiminde yiyerek beslenir; larvalar kök bölgesinde azot bağlayan nodülleri tahrip ederek bitkinin gelişimini zayıflatır.
Yaprakbiti (Aphis): Genç sürgün, yaprak ve çiçeklerde toplu hâlde bitki özsuyunu emerek gelişmeyi geriletir; ayrıca bazı virüs hastalıklarını bitkiden bitkiye taşıyabilir.

Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları yalnızca tanıtım amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle ve etiket talimatına uygun dozda yapılmalıdır. Teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.

Mercimek hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →