Menü
Mercimek, baklagiller familyasından, insan beslenmesinde önemli bir bitkisel protein kaynağı olan tek yıllık bir kültür bitkisidir. Türkiye, hem kırmızı hem de yeşil mercimek üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alır ve mercimek, ülke tarımının stratejik ürünlerindendir. Özellikle kırmızı mercimek, Güneydoğu Anadolu Bölgesi tarımının belkemiğini oluşturur ve bölge çiftçisinin başlıca gelir kaynaklarından biridir. Kuru tarıma uygun olması, suyu az kullanması ve nadas alanlarını değerlendirmesi mercimeği kurak ve yarı kurak alanlar için ideal kılar. Toprağa nitrojen bağlayarak münavebe içinde toprak verimliliğini artırması da tarımsal açıdan değerini yükseltir. Türk mutfağında çorbadan pilava, köfteden yemeklere kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan mercimek, hem iç tüketimde hem de dış ticarette ekonomik olarak büyük öneme sahiptir. Ucuz ve besleyici bir protein kaynağı olması, onu halk beslenmesinde vazgeçilmez bir ürün haline getirmiştir.
Türkiye'de mercimek üretimi iki ana tip ve bölge etrafında yoğunlaşır. Kırmızı mercimek üretiminin büyük bölümü Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde gerçekleşir; Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin ve Gaziantep bu üretimin merkezidir. Bu bölgenin sıcak ve kurak iklimi, sonbahar ekimiyle kışın yağışlardan yararlanıp ilkbaharda hasat edilen kırmızı mercimek için son derece uygundur. Nadas alanlarının geniş olması ve düşük yağışlı koşullara uyum, bölgeyi kırmızı mercimekte lider yapmıştır. Yeşil mercimek ise ağırlıklı olarak İç Anadolu Bölgesi'nde, özellikle Yozgat, Çorum ve çevre illerde yetiştirilir. Buradaki karasal iklim, serin geçen ilkbahar ve yaz başı koşulları yeşil mercimeğin gelişimine uygundur. Her iki bölgede de killi-tınlı, iyi drenajlı ve kireç bakımından yeterli topraklar mercimek tarımını destekler. Mercimek, aşırı yağış ve nemden hoşlanmadığı için Türkiye'nin kurak ve yarı kurak iç kesimleri bu ürün için doğal olarak elverişlidir.
Mercimekte verim; ekim tipi, çeşit, iklim koşulları ve yetiştirme tekniğine göre önemli ölçüde değişir. Türkiye koşullarında kuru tarımda dekara verim yaklaşık 120 ila 200 kilogram aralığında seyreder; sulama, uygun çeşit ve iyi bakım koşullarında bu değer daha yükseğe çıkabilir. Verimi etkileyen en önemli etken yağış rejimidir; özellikle çiçeklenme ve tane dolum döneminde yaşanan kuraklık veriminde ciddi düşüşlere yol açar. Ekim zamanı da belirleyicidir; Güneydoğu'da kışlık (sonbahar) ekim, yazlık ekime göre genellikle daha yüksek verim sağlar çünkü bitki kış yağışlarından daha iyi yararlanır. Bunun yanında sertifikalı ve bölgeye uygun tohum kullanımı, yabancı ot mücadelesi, uygun sıra aralığı ve gübreleme verimi doğrudan etkiler. Antraknoz ve pas gibi hastalıklar ile mercimek hortumlu böceği gibi zararlılar da mücadele edilmediğinde verim ve kaliteyi olumsuz etkiler. Toprak hazırlığının iyi yapılması ve nadas sisteminin doğru uygulanması sürdürülebilir verim için önemlidir.
Mercimek, Türkiye'nin hem iç tüketiminde hem de dış ticaretinde önemli yer tutan bir baklagildir. İç piyasada mercimek, düşük maliyetli ve besleyici bir protein kaynağı olarak neredeyse her evde tüketilen temel gıdalardandır; mercimek çorbası başta olmak üzere pek çok geleneksel yemeğin ana malzemesidir. Türkiye, özellikle kırmızı mercimek işleme ve ihracatında güçlü bir konuma sahiptir; ülke, ürettiği ve ithal ettiği mercimeği işleyerek katma değerli ürün olarak birçok ülkeye ihraç eden önemli bir işleme ve yeniden ihracat merkezidir. Bununla birlikte iç talebi ve işleme sanayisinin ham madde ihtiyacını karşılamak için özellikle Kanada gibi ülkelerden mercimek ithalatı da yapılabilmektedir. Üretim miktarı yıldan yıla iklim koşullarına ve ekilen alana bağlı olarak dalgalanır; bu durum fiyat ve dış ticaret dengesini etkiler. Mercimek, hem tarımsal istihdam hem de gıda sanayisi açısından bölgesel ekonomilere, özellikle Güneydoğu Anadolu'ya, ciddi katkı sağlayan stratejik bir üründür.
Kırmızı mercimek kabuğu soyulmuş ve genellikle ikiye bölünmüş taneden oluşur, daha çabuk pişer ve ağırlıklı olarak çorbalarda kullanılır. Yeşil mercimek kabuklu ve bütün tane halindedir, pişme süresi daha uzundur ve pilav, salata ile yemeklerde tercih edilir. Türkiye'de kırmızı mercimek daha çok Güneydoğu Anadolu'da, yeşil mercimek ise İç Anadolu'da yetiştirilir.
Güneydoğu Anadolu'da kırmızı mercimek genellikle sonbaharda (kışlık olarak) ekilir ve ilkbahar sonu ile yaz başında hasat edilir. Kışlık ekim, bitkinin kış yağışlarından yararlanmasını sağladığı için genellikle daha yüksek verim verir. İç Anadolu'da yeşil mercimek ise daha çok ilkbaharda ekilip yaz aylarında hasat edilir. Ekim zamanı bölgenin iklimine ve çeşide göre değişebilir.
Mercimek kurak ve yarı kurak iklimlere uyum sağlayan, suyu az kullanan bir bitkidir. Aşırı yağış ve nemden hoşlanmaz, bu nedenle Türkiye'nin iç ve güneydoğu kesimlerindeki karasal iklim ona uygundur. Toprak açısından killi-tınlı, iyi drenajlı ve kireç bakımından yeterli topraklarda iyi gelişir. Taban suyu yüksek, ağır ve su tutan topraklar mercimek için uygun değildir.
Evet. Mercimek bir baklagil olduğu için kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla havadaki azotu toprağa bağlar ve toprak verimliliğini artırır. Bu nedenle münavebe (ekim nöbeti) sistemlerinde buğday gibi tahıllardan önce veya sonra ekildiğinde toprağı zenginleştirir ve kendisinden sonra ekilen ürünün verimini olumlu etkiler. Ayrıca nadas alanlarının değerlendirilmesini sağlar.
Verimi düşüren en önemli etken, özellikle çiçeklenme ve tane dolum döneminde yaşanan kuraklıktır. Bunun yanında antraknoz ve pas gibi mantari hastalıklar, mercimek hortumlu böceği gibi zararlılar ve yoğun yabancı ot rekabeti verim ile kaliteyi olumsuz etkiler. Geç ekim, uygun olmayan tohum kullanımı ve yetersiz toprak hazırlığı da verimi düşüren etkenler arasındadır.
Mercimek, genellikle ilkbahar aylarında, toprak sıcaklığı 10-15 derece arasında olduğunda ekilir. Ekim zamanı, bölgeye göre değişiklik gösterebilir.
Mercimek, ekimden itibaren yaklaşık 3-4 ay içinde hasat edilebilir. Hasat zamanı, çeşide ve iklime bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Mercimek, hafif, iyi drene edilmiş toprakları tercih eder ve ılıman iklimlerde en iyi verimi verir. Aşırı nemli veya ağır topraklarda başarılı olamaz.
Mercimek, toprak neminin düzenli olarak kontrol edilmesini gerektirir. Sulama, bitkinin gelişim dönemine ve yağış durumuna bağlı olarak ayarlanmalıdır.
Türkiye'de en yaygın mercimek çeşitleri kırmızı ve yeşil mercimektir. Her iki çeşidin de kendine özgü özellikleri ve kullanım alanları vardır.
Mercimek yetiştiriciliğinde en sık karşılaşılan hastalıklar, kök çürüklüğü ve yaprak lekesi gibi hastalıklardır. Bu hastalıklar, uygun bakım ve önlemlerle kontrol altına alınabilir.
Mercimek bitkisi genellikle budama gerektirmez, ancak bazı bakım işlemleri, bitkinin sağlıklı büyümesi için önemlidir. Özellikle yabancı ot kontrolü ve sulama düzeni dikkat edilmelidir.
Mercimek, serin ve kuru bir yerde, hava almayacak şekilde saklanmalıdır. Uzun süreli saklama için cam veya plastik kaplar tercih edilebilir.
Sera ortamında mercimek, iklim koşullarından daha az etkilenerek daha kontrollü bir şekilde yetiştirilebilir. Açık alanda ise doğal hava koşullarına maruz kalır ve bu durum verim üzerinde etkili olabilir.
Mercimek, baklagil olduğu için genellikle tahıllar veya diğer bitkilerle münavebe yapılmalıdır. Bu, toprak verimliliğini artırır ve hastalık riskini azaltır.
Mercimek verimi, çeşit, iklim ve bakıma göre değişir. İyi bir bakım ve uygun iklim koşulları, verimi artıran önemli faktörlerdir.
Organik mercimek yetiştiriciliğinde kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmaz, doğal yöntemler tercih edilir. Toprak hazırlığı, doğal gübreleme ve biyolojik mücadele yöntemleri önemlidir.
Hasat sonrası mercimek, kurutulmalı ve temizlenmelidir. Bu işlem, ürün kalitesini artırmak için önemlidir.
Mercimek, genellikle kendine tozlaşan bir bitkidir, ancak rüzgar ve böcekler de tozlaşmaya yardımcı olabilir. Bu durum, verimliliği etkileyebilir.
Mercimek, soğuk havalara belirli bir dayanıklılığa sahiptir, ancak aşırı don olaylarında zarar görebilir. Genellikle serin iklimlerde daha iyi yetişir.
Mercimek üretiminde en iyi uygulamalar arasında uygun toprak hazırlığı, düzenli sulama ve hastalık kontrolü bulunmaktadır. Bu uygulamalar, verimi artırmak için oldukça önemlidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel mercimek ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Mercimek Mercimek Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
