Menü
Leblebi, kuru nohutun leblebilik olarak bilinen özel çeşitlerinden üretilen; tavlama, dinlendirme ve kademeli kavurma aşamalarından geçen, katma değeri yüksek bir üründür. Bu nedenle leblebide maliyet ve karlılık iki ayrı halkada oluşur. Önce leblebilik nohut tarımı, ardından kavurma ve işleme aşaması gelir. Tarla tarafında gider, çoğunlukla kuru koşullarda yetişen nohutun tohum, ekim ve hasat masraflarıyla şekillenir. İşleme tarafında ise ham nohut alım bedeli, yakıt ve işçilik öne çıkar. Çorum başta olmak üzere leblebi üretiminde marka, iri tane ve kalite satış fiyatını doğrudan belirler. Çiftçi için temel soru, ürettiği nohutu ham olarak mı satacağı yoksa işleyip leblebiye mi dönüştüreceğidir; katma değerin büyük kısmı işleme aşamasında birikir. Karlılığı doğru görmek için dekara verim, ham madde randımanı ve güncel pazar fiyatını birlikte değerlendirmek gerekir. Sitemizdeki maliyet hesaplama aracıyla kendi girdilerinizi girerek dekar bazlı tabloyu inceleyebilirsiniz.
Leblebide maliyeti iki katmanda düşünmek gerekir. Tarla katmanında en ağır kalem, iri taneli leblebilik nohut çeşidine ait sertifikalı tohum bedelidir; çünkü kavurmaya uygun tane iriliği ve randıman doğrudan çeşide bağlıdır. Nohut baklagil olduğu için havadan azot bağlar, bu nedenle azotlu gübre yükü tahıllara göre düşüktür; fosfor ağırlıklı taban gübresi öne çıkar. Türkiye nohudunun büyük bölümü kuru tarımla yetiştiğinden sulama çoğu bölgede sınırlı kalır, ancak antraknoz ve yabancı ot mücadelesi için ilaç ile ilaçlama işçiliği belirgin bir kalemdir. Hasat mekanizasyonu, yakıt ve tane temizleme diğer tarla giderleridir. İşleme katmanında ise tablo değişir: en büyük kalem ham nohut alım bedeli, ardından tavlama ve kavurma için harcanan yakıt veya enerji, kalifiye kavurma işçiliği, eleme ve boylama fire kaybı, ambalaj ile nakliye gelir. Rakam yerine bu kalemlerin göreli ağırlığını kendi koşullarınıza göre hesaplama aracında tartmanız daha sağlıklıdır.
Leblebi gelirini tek bir denklemle görmek yanıltıcıdır çünkü zincir iki aşamalıdır. Tarla gelirinin mantığı basittir: dekara nohut verimi çarpı ham nohut satış fiyatı. Başabaş noktası, dekar başına toplam girdi maliyetinin bu gelire eşitlendiği verim düzeyidir; kuru koşullarda verim düşük olduğunda tarla marjı incelir. Asıl katma değer işleme aşamasında ortaya çıkar. Burada gelir, işlenen leblebi miktarı çarpı leblebi satış fiyatı olarak kurgulanır; ancak kavurma sırasında oluşan fire nedeniyle bir kilo ham nohuttan elde edilen leblebi miktarı her zaman birden küçüktür, dolayısıyla randıman karlılığı belirleyen en kritik değişkendir. Leblebiyi karlı kılan etkenler iri ve homojen tane, düşük fire, markalı satış ve doğrudan tüketiciye ulaşabilmektir. Riskli kılan ise düşük verimli sezon, yüksek fire ve dalgalı ham nohut fiyatıdır. Kesin kar rakamı vermek yerine, verim, randıman ve fiyat senaryolarını hesaplama aracında değiştirerek kendi aralığınızı görmeniz daha gerçekçidir.
Leblebi karlılığını düşüren başlıca riskler şunlardır. Fiyat riski çift yönlüdür: hem ham nohut alım fiyatındaki artış işleyicinin maliyetini yükseltir, hem de leblebi satış fiyatındaki dalgalanma marjı sıkıştırır. Tarla tarafında antraknoz gibi mantari hastalıklar ve kurak geçen ilkbahar, hem verimi hem tane iriliğini düşürerek leblebilik kaliteyi bozar; küçük ve buruşuk tane kavurmaya uygun olmadığından değer kaybeder. İşleme tarafında kavurma sırasında yüksek fire, yanlış tavlama ve kalitesiz ham madde randımanı aşağı çeker. Girdi zamları, özellikle yakıt ve enerji, kavurma maliyetini doğrudan artırır. Ayrıca ambalajsız ve markasız satışta aracı marjına sıkışmak, üreticinin eline geçen tutarı azaltan yapısal bir risktir.
Leblebide karı artırmanın yolu katma değeri elde tutmaktan geçer. Öncelikle iri taneli, kavurma randımanı yüksek sertifikalı leblebilik nohut çeşidi seçmek verim ve kaliteyi birlikte yükseltir. Uygun ekim zamanı, fosforlu taban gübresi ve zamanında yabancı ot ile antraknoz mücadelesi tarla verimini korur. Hasadı tane dökülmeden ve kırılmadan yapmak fireyi azaltır. İşleme aşamasında doğru tavlama ve kontrollü kavurma ile fireyi düşürüp homojen tane elde etmek randımanı iyileştirir. Ham nohutu ham satmak yerine kavurup markalı ve ambalajlı satmak, doğrudan tüketiciye veya toptancıya ulaşmak eldeki payı büyütür. Sözleşmeli üretim ile alıcıyı önceden bağlamak fiyat riskini azaltır. Yakıt ve enerjide verimli kavurma ekipmanı maliyeti düşürür. Girdi ve satış senaryolarını hesaplama aracında karşılaştırarak en karlı bileşimi seçebilirsiniz.
Aslında leblebi tarlaya ekilmez; ekilen leblebilik nohut çeşididir ve leblebi bu nohutun kavrulmasıyla elde edilir. Karlılık iki aşamada belirlenir: tarlada dekara verim ile ham nohut fiyatı, işlemede ise kavurma randımanı ile leblebi satış fiyatı. Nohutu ham satmak yerine işleyip markalı leblebiye dönüştürmek katma değeri artırır. Kendi verim, randıman ve fiyat değerlerinizi sitedeki maliyet hesaplama aracına girerek karlılık aralığınızı görebilirsiniz.
Her nohut leblebilik değildir. Leblebi için iri taneli, kabuğu ve dokusu kavurmaya uygun özel çeşitler tercih edilir. Küçük ve buruşuk taneler kavurmada iyi açmadığı ve fire verdiği için leblebilik kalitesi düşüktür. Çeşit seçimi hem verimi hem satış fiyatını doğrudan etkilediğinden karlılığın ilk belirleyicisidir.
Tarla aşamasında sertifikalı leblebilik tohum ile hasat ve ilaçlama giderleri öne çıkar. İşleme aşamasında ise en büyük kalem ham nohut alım bedelidir; onu tavlama ve kavurma için gereken yakıt veya enerji, kalifiye işçilik ve ambalaj izler. Nohut baklagil olduğu için azotlu gübre yükü tahıllara göre düşüktür.
Katma değerin büyük kısmı kavurma ve markalama aşamasında oluşur. Ham nohut satmak nakit akışını hızlandırır ama düşük marjda kalır. Leblebiye işleyip ambalajlı satmak, fire ve enerji maliyetini üstlenmek koşuluyla eldeki payı büyütür. İki senaryoyu hesaplama aracında karşılaştırarak kendi koşullarınıza uygun kararı verebilirsiniz.
Kavurma sırasında nem kaybı ve fire nedeniyle bir kilo ham nohuttan elde edilen leblebi her zaman bir kilonun altındadır. Randıman ne kadar yüksekse aynı ham madde miktarından o kadar çok satılabilir leblebi çıkar ve birim maliyet düşer. Doğru tavlama, kontrollü kavurma ve kaliteli iri tane randımanı yükselterek karlılığı doğrudan artırır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) Nohut Tarımı. Maliyet ve gelir değerleri bölge, yıl, verim ve piyasa koşullarına göre değişir.
Harman üzerinde güncel leblebi fiyatlarını ve ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Leblebi Güncel Fiyatları Satılık Leblebi Maliyet Hesaplama Aracı Leblebi Yetiştiriciliği Tüm Leblebi BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
