Fasulye yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Fasulye Hastalıkları
Fasulye Antraknozu
Colletotrichum lindemuthianum
Belirti: Yapraklarda ve özellikle damarlar boyunca koyu kahverengi ila siyah çökük lekeler oluşur. Baklalar üzerinde yuvarlak, çökük, kenarları belirgin yara biçiminde lekeler görülür. Nemli havalarda lekelerin ortasında pembemsi sporlu kütleler belirir.
Etmen / koşul: Serin ve nemli (yağışlı) hava koşulları hastalığın gelişimini ve yayılımını artırır.
Önlem: Hastalıksız ve sertifikalı temiz tohum kullanılmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmeli, münavebe uygulanmalı ve hastalıklı bitki artıkları tarladan temizlenip imha edilmelidir.
Hale Yanıklığı (Bakteriyel Yanıklık)
Pseudomonas savastanoi pv. phaseolicola
Belirti: Yapraklarda etrafı sarımsı yeşil bir hale ile çevrili küçük su emmiş lekeler oluşur. Baklalarda yağımsı görünümlü çökük lekeler, tohumlarda renk değişimi görülür. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülebilir.
Etmen / koşul: Serin ve nemli koşullarda bakteri yağmur ve sulama suyuyla yayılır, optimum gelişme sıcaklığı yaklaşık 25-30°C civarındadır.
Önlem: Temiz ve hastalıksız tohum kullanılmalı, münavebe yapılmalı, bitkiler ıslakken tarlada çalışılmamalı ve hastalıklı bitki artıkları imha edilmelidir.
Fasulye Pası
Uromyces appendiculatus
Belirti: Yaprakların alt yüzeyinde başlangıçta küçük sarımsı beneklerle başlayan, sonra kabarık kahverengi-pas renginde tozlu püstüller oluşur. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür.
Etmen / koşul: Yüksek nem ve yaprak yüzeyinde uzun süre kalan ıslaklık ile ılıman sıcaklıklar hastalığı teşvik eder.
Önlem: Dayanıklı çeşit kullanılmalı, sık ekimden kaçınılarak havalanma sağlanmalı, hastalıklı bitki artıkları toplanıp imha edilmeli ve münavebe uygulanmalıdır.
Kök Çürüklüğü ve Kök Boğazı Yanıklığı
Rhizoctonia solani
Belirti: Çıkıştan sonra fidelerde kök boğazında kahverengi-kırmızımsı çökük lekeler oluşur, bitki zayıflar. Kökler çürür, bitki sararıp solar ve devrilerek ölebilir. Tarlada boş, çıkış yapmamış kısımlar dikkat çeker.
Etmen / koşul: Ağır, fazla nemli ve drenajı kötü topraklar ile serin koşullar hastalığı artırır.
Önlem: İyi drene olan topraklar seçilmeli, fazla sulamadan kaçınılmalı, münavebe yapılmalı ve sağlıklı tohum kullanılmalıdır.
Fasulye Zararlıları
Fasulye Tohum Böceği
Acanthoscelides obtectus
Zarar şekli: Larvalar tohum içini yiyerek galeriler açar, depodaki tohumlarda yuvarlak çıkış delikleri görülür. Zarar gören tohumlar delik deşik olur, çimlenme gücü düşer. Hem tarlada hem de depoda zarar yapabilir.
Koşul: Sıcak ve nemli depo koşulları zararlının hızla çoğalmasına yol açar.
Önlem: Depolar temizlenip havalandırılmalı, bulaşık tohumlar ayıklanmalı, depolama öncesi ürün iyice kurutulmalı ve temiz tohum kullanılmalıdır.
Kırmızı Örümcek (İki Noktalı Kırmızı Örümcek)
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzeyinde beslenerek üst yüzeyde sarımsı-beyazımsı noktacıklar ve sararma oluşturur. Yoğun popülasyonda yapraklar bronzlaşır, kurur ve ince ağ örgüsü görülür. Bitki gelişimi geriler.
Koşul: Sıcak ve kurak hava koşulları zararlının popülasyonunu hızla artırır.
Önlem: Tarla yabancı otlardan temizlenmeli, bitkilerin su stresine girmesi önlenmeli ve bulaşık bitki artıkları imha edilmelidir.
Yaprak Biti
Aphis fabae
Zarar şekli: Taze sürgün, yaprak ve çiçek saplarında koloniler hâlinde toplanarak bitki özsuyunu emer. Yapraklarda kıvrılma, sararma ve gelişme geriliği görülür. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is küfü oluşur ve bitki kirli görünür.
Koşul: Ilıman ve nemli ilkbahar koşulları popülasyon artışını teşvik eder; ayrıca virüs hastalıklarını taşıyabilirler.
Önlem: Tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, doğal düşmanlar korunmalı ve aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır.
Beyaz Sinek
Bemisia tabaci
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzeyinde beslenen erginler ve larvalar bitki özsuyunu emer, dokununca beyaz bulut hâlinde uçuşurlar. Yapraklarda sararma, solgunluk ve salgıladıkları tatlı madde üzerinde is küfü oluşur. Bitki zayıflar ve verim düşer.
Koşul: Sıcak ve kapalı, havasız ortamlar ile yüksek nem popülasyon artışını destekler.
Önlem: Yabancı otlarla mücadele edilmeli, sarı yapışkan tuzaklarla izleme yapılmalı ve bulaşık bitki artıkları imha edilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Fasulye fasulye antraknozu belirtileri nelerdir?
Yapraklarda ve özellikle damarlar boyunca koyu kahverengi ila siyah çökük lekeler oluşur. Baklalar üzerinde yuvarlak, çökük, kenarları belirgin yara biçiminde lekeler görülür. Nemli havalarda lekelerin ortasında pembemsi sporlu kütleler belirir.
Fasulye hale yanıklığı (bakteriyel yanıklık) belirtileri nelerdir?
Yapraklarda etrafı sarımsı yeşil bir hale ile çevrili küçük su emmiş lekeler oluşur. Baklalarda yağımsı görünümlü çökük lekeler, tohumlarda renk değişimi görülür. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülebilir.
Fasulye fasulye pası belirtileri nelerdir?
Yaprakların alt yüzeyinde başlangıçta küçük sarımsı beneklerle başlayan, sonra kabarık kahverengi-pas renginde tozlu püstüller oluşur. Şiddetli enfeksiyonda yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür.
Fasulye fasulye tohum böceği zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar tohum içini yiyerek galeriler açar, depodaki tohumlarda yuvarlak çıkış delikleri görülür. Zarar gören tohumlar delik deşik olur, çimlenme gücü düşer. Hem tarlada hem de depoda zarar yapabilir.
Fasulye kırmızı örümcek (i̇ki noktalı kırmızı örümcek) zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzeyinde beslenerek üst yüzeyde sarımsı-beyazımsı noktacıklar ve sararma oluşturur. Yoğun popülasyonda yapraklar bronzlaşır, kurur ve ince ağ örgüsü görülür. Bitki gelişimi geriler.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü - Yemeklik Baklagil Üretici Bilgi Köşesi Dokümanı (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
