Kavun yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Kavun Hastalıkları
Antraknoz
Colletotrichum orbiculare
Belirti: Yapraklarda önce küçük, sarımsı ve sulu görünümlü lekeler oluşur; bu lekeler zamanla kahverengi-siyaha döner ve birleşerek yaprağın kurumasına yol açar. Gövde ve sap üzerinde çökük, koyu renkli yara benzeri lekeler görülür. Meyvelerde yuvarlak, çökük, kahverengi lekeler oluşur ve nemli havada bu lekelerin ortasında pembemsi-turuncu spor kitleleri belirir.
Etmen / koşul: Yüksek nem ve 20-24 derece sıcaklıkta hızla gelişir. Yağışlı, çiğli ve sık dikilmiş havasız tarlalarda yaprak ıslaklığının uzun sürmesi hastalığın yayılmasını artırır.
Önlem: Temiz ve sertifikalı tohum kullanılmalı, hastalıklı bitki artıkları tarladan toplanıp imha edilmeli, en az 2-3 yıllık münavebe uygulanmalıdır. Sık dikimden kaçınılarak havalanma sağlanmalı ve dengeli sulama yapılmalıdır.
Fusarium Solgunluğu (Kavun Solgunluğu)
Fusarium oxysporum f. sp. melonis
Belirti: Önce alt yapraklarda ve sürgünlerde gün ortasında pörsüme ve solma görülür, akşam serininde geçici toparlanma olsa da hastalık ilerledikçe solgunluk kalıcı hale gelir. Bitki tek taraflı solabilir, yapraklar sararıp kurur. Gövde dip kısmı boyuna kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi-kızıl renk değişimi göze çarpar; bitki sonunda tümüyle çöker.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bir mantardır; 25-28 derece toprak sıcaklığında ve aynı yere üst üste kabakgil ekilen tarlalarda şiddetlenir. Fazla azotlu gübreleme ve kötü drenaj hastalığı artırır.
Önlem: Dayanıklı çeşit ve sağlıklı fide kullanılmalı, kabakgil dışı bitkilerle en az 4-5 yıllık uzun münavebe yapılmalıdır. Hastalıklı bitkiler kökleriyle sökülüp imha edilmeli, drenaj iyileştirilmeli ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Külleme (Kavun Küllemesi)
Podosphaera xanthii
Belirti: Yaprakların önce alt, sonra üst yüzeyinde ve sap üzerinde un serpilmiş gibi beyaz, kül renginde tozlu lekeler oluşur. Lekeler birleşerek yaprağın tamamını kaplar; yapraklar sararır, kıvrılır ve kurur. Şiddetli durumda erken yaprak dökümü olur, meyveler küçük kalır ve güneş yanığına maruz kalır.
Etmen / koşul: Sıcak ve kurak havalarda, 20-27 derece sıcaklık ile yüksek bağıl nemin bir arada bulunduğu koşullarda hızla yayılır. Diğer küllemelerin aksine yaprak ıslaklığına ihtiyaç duymaz, gölgeli ve havasız ortamlarda artar.
Önlem: Dayanıklı çeşitler tercih edilmeli, sık dikimden kaçınılarak bitki aralarında hava akımı sağlanmalıdır. Hastalıklı yaprak ve bitki artıkları toplanıp imha edilmeli, dengeli gübreleme ile aşırı azottan kaçınılmalıdır.
Mildiyö (Yalancı Mildiyö)
Pseudoperonospora cubensis
Belirti: Yaprağın üst yüzeyinde damarlarla sınırlı, köşeli, sarımsı-açık yeşil lekeler oluşur. Bu lekelerin yaprağın alt yüzeyindeki karşılığında nemli havada gri-mor renkli kadifemsi bir küf tabakası görülür. Lekeler zamanla kahverengileşip kurur, yapraklar içe doğru kıvrılarak ölür ve verim düşer.
Etmen / koşul: Serin ve çok nemli havalarda, uzun süren çiğ, sis ve yaprak ıslaklığında, 15-22 derece sıcaklıkta hızla gelişir. Sık dikim ve havasız tarlalarda yayılımı artar.
Önlem: Havalanmayı artırmak için uygun dikim sıklığı sağlanmalı, sabah erken sulama ile yaprakların gün içinde kuruması kolaylaştırılmalıdır. Hastalıklı bitki artıkları imha edilmeli, dayanıklı çeşitler ve münavebe uygulanmalıdır.
Mozaik Virüsü Hastalığı
Cucumber mosaic virus
Belirti: Yapraklarda açık-koyu yeşil alacalı (mozaik) desen, sararma ve buruşma görülür. Yapraklar küçülür, kenarları kıvrılır, bitki bodur kalır ve boğum araları kısalır. Meyvelerde benekli renk bozukluğu, şekil bozukluğu ve siğil benzeri kabarcıklar oluşur; verim ve kalite belirgin düşer.
Etmen / koşul: Başta yaprak bitleri olmak üzere böceklerle ve bulaşık alet, el teması yoluyla taşınır. Yaprak biti popülasyonunun yüksek olduğu sıcak dönemlerde ve yabancı ot yoğun tarlalarda yayılım artar.
Önlem: Virüs taşıyan yaprak bitleri ile mücadele edilmeli, hastalıklı bitkiler erken sökülüp imha edilmelidir. Tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, sağlıklı fide kullanılmalı ve aletler dezenfekte edilmelidir.
Kavun Zararlıları
Yaprak Bitleri (Yaprak Piresi)
Aphis gossypii
Zarar şekli: Genellikle yaprakların alt yüzünde ve taze sürgün uçlarında koloniler halinde bulunur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, kıvrımlaşmasına ve sararmasına neden olur. Salgıladıkları tatlımsı fumajin (ballı madde) üzerinde siyah is küfü gelişir, yapraklar kararır. Ayrıca mozaik gibi virüs hastalıklarını bitkiden bitkiye taşırlar.
Koşul: Sıcak ve kurak havalarda hızla çoğalır, kısa sürede yüksek popülasyona ulaşır. Yabancı ot bulunan ve aşırı azotlu gübrelenen tarlalarda zararı artar.
Önlem: Tarla ve çevresindeki yabancı otlar temizlenmeli, dengeli gübreleme yapılmalıdır. Sarı yapışkan tuzaklar ile popülasyon izlenmeli, doğal düşmanlar (gelin böceği vb.) korunmalıdır.
Kırmızı Örümcek (İki Noktalı Kırmızı Örümcek)
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Çok küçük olan bu akarlar yaprakların alt yüzünde beslenir; emgi sonucu yaprak üst yüzünde önce ince sarımsı-beyaz noktacıklar, sonra bronzlaşma ve sararma görülür. Yoğunlukta yaprak alt yüzünde ince ağ örgüsü oluşur, yapraklar kurur ve dökülür. Bitki gelişimi geriler, meyve küçük kalır.
Koşul: Sıcak, kurak ve tozlu koşullarda hızla çoğalır; yüksek sıcaklık (27-30 derece) ve düşük nemde popülasyonu patlar.
Önlem: Tarla tozsuz ve yabancı ottan temiz tutulmalı, bitki su stresine sokulmamalıdır. Bulaşık yaprak ve bitki artıkları imha edilmeli, doğal düşmanı avcı akarlar korunmalıdır.
Kavun Sineği
Myiopardalis pardalina
Zarar şekli: Erginleri meyve kabuğunun altına yumurta bırakır; çıkan larvalar meyve etinde galeriler açarak beslenir. Yumurta bırakılan yerde önce iğne batığı benzeri lekeler ve zamk akıntısı, sonra çökme ve çürüme görülür. Kurtlanan meyveler erken sararıp olgunlaşmadan dökülür, kesildiğinde içinde beyaz larvalar bulunur.
Koşul: Sıcak yaz aylarında, özellikle meyve bağlama ve olgunlaşma döneminde aktiftir. Kışı toprakta puparyum halinde geçirir, kabakgil ekilen sıcak bölgelerde zararı yüksektir.
Önlem: Kurtlu ve dökülen meyveler toplanıp derine gömülerek imha edilmeli, kışlak popülasyonu azaltmak için hasat sonrası toprak işlenmelidir. Münavebe uygulanmalı ve tuzaklarla erginler izlenmelidir.
Telkurdu (Tel Kurtları)
Agriotes spp.
Zarar şekli: Sarı-kahverengi, sert ve tel gibi ince larvalar toprak altında bulunur; tohum, kök ve kök boğazını kemirerek beslenir. Zarar gören fideler sararır, soluр ve birden devrilerek kurur, tarlada boşluklar oluşur. Genç bitkilerde kök boğazında oyuk ve galeriler görülür.
Koşul: Nemli, organik maddece zengin ve uzun süre işlenmemiş, yeni bozulan çayır-mera topraklarında yoğundur. Serin ve nemli ilkbahar koşullarında toprak yüzeyine yakın beslenerek zararı artırır.
Önlem: Toprak yaz aylarında derin sürülerek larvaların kuş ve sıcağa maruz kalması sağlanmalı, münavebe yapılmalıdır. Tarladaki yabancı otlar yok edilmeli, iyi yanmış organik gübre kullanılmalı ve yem tuzakları ile izlenmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Kavun antraknoz belirtileri nelerdir?
Yapraklarda önce küçük, sarımsı ve sulu görünümlü lekeler oluşur; bu lekeler zamanla kahverengi-siyaha döner ve birleşerek yaprağın kurumasına yol açar. Gövde ve sap üzerinde çökük, koyu renkli yara benzeri lekeler görülür. Meyvelerde yuvarlak, çökük, kahverengi lekeler oluşur ve nemli havada bu lekelerin ortasında pembemsi-turuncu spor kitleleri belirir.
Önce alt yapraklarda ve sürgünlerde gün ortasında pörsüme ve solma görülür, akşam serininde geçici toparlanma olsa da hastalık ilerledikçe solgunluk kalıcı hale gelir. Bitki tek taraflı solabilir, yapraklar sararıp kurur. Gövde dip kısmı boyuna kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi-kızıl renk değişimi göze çarpar; bitki sonunda tümüyle çöker.
Yaprakların önce alt, sonra üst yüzeyinde ve sap üzerinde un serpilmiş gibi beyaz, kül renginde tozlu lekeler oluşur. Lekeler birleşerek yaprağın tamamını kaplar; yapraklar sararır, kıvrılır ve kurur. Şiddetli durumda erken yaprak dökümü olur, meyveler küçük kalır ve güneş yanığına maruz kalır.
Kavun yaprak bitleri (yaprak piresi) zararı nasıl anlaşılır?
Genellikle yaprakların alt yüzünde ve taze sürgün uçlarında koloniler halinde bulunur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, kıvrımlaşmasına ve sararmasına neden olur. Salgıladıkları tatlımsı fumajin (ballı madde) üzerinde siyah is küfü gelişir, yapraklar kararır. Ayrıca mozaik gibi virüs hastalıklarını bitkiden bitkiye taşırlar.
Kavun kırmızı örümcek (i̇ki noktalı kırmızı örümcek) zararı nasıl anlaşılır?
Çok küçük olan bu akarlar yaprakların alt yüzünde beslenir; emgi sonucu yaprak üst yüzünde önce ince sarımsı-beyaz noktacıklar, sonra bronzlaşma ve sararma görülür. Yoğunlukta yaprak alt yüzünde ince ağ örgüsü oluşur, yapraklar kurur ve dökülür. Bitki gelişimi geriler, meyve küçük kalır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı GKGM - Bitki Hastalıkları Zirai Mücadele Teknik Talimatları ve İl Müdürlüğü Kavun Yetiştiriciliği Yayınları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
