Avokado yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Avokado Hastalıkları
Avokado kök ve kök boğazı çürüklüğü (Phytophthora)
Phytophthora cinnamomi
Belirti: Avokadonun dünyada ve ülkemizde Akdeniz kıyı bahçelerinde en yıkıcı hastalığıdır. Hastalıklı ağaçlarda yapraklar küçülür, soluk yeşil-sarımsı renk alır, uç dallardan başlayarak dökülür ve tepe seyrekleşir. Ağaç bol fakat küçük meyve bağlar, giderek geriye doğru ölür. Toprak altında emici köklerin kararıp çürüdüğü, kök boğazında koyu renkli ıslak çürüklük görülür.
Etmen / koşul: Etmen toprak kaynaklı bir kök patojeni olan Phytophthora cinnamomi'dir. Ağır, drenajı bozuk, su tutan ve uzun süre ıslak kalan topraklarda, aşırı ya da yanlış sulamada hızla gelişir. Zoosporlar sulama ve yağış suyuyla, ayrıca hastalıklı fide, bulaşık toprak ve tarım aletleriyle taşınır. Serin-nemli koşullarda enfeksiyon artar.
Önlem: Sağlıklı ve sertifikalı fidan kullanılmalı, dayanıklı anaçlar tercih edilmeli; bahçe iyi drene olan topraklara kurulmalı, taban suyu yüksek yerlerden kaçınılmalıdır. Damla sulamayla aşırı sulamadan kaçınılmalı, kök boğazına su ve toprak yığılmamalı, aletler dezenfekte edilmelidir. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Antraknoz (Meyve çürüklüğü)
Colletotrichum gloeosporioides
Belirti: Özellikle olgunlaşan ve hasat sonrası bekleyen avokado meyvelerinde görülür. Meyve kabuğunda önce küçük, koyu renkli, hafif çökük yuvarlak lekeler oluşur; bu lekeler birleşerek büyür ve nemli havada üzerinde pembemsi-turuncu spor kütleleri belirir. Çürüklük kabuktan meyve etine ilerleyerek kararma ve acılaşmaya yol açar. Yaprak ve sürgünlerde de leke ve geriye doğru ölüm yapabilir.
Etmen / koşul: Etmen Colletotrichum gloeosporioides adlı fungustur. Sıcak ve yağışlı, yüksek nemli havalarda, uzun süre ıslak kalan meyve yüzeyinde enfeksiyon artar. Fungus hastalıklı dal, yaprak ve mumyalaşmış meyvelerde kışlar; sporlar yağmur ve rüzgârla dağılır. Böcek, dolu ve toplama yaralarından giren etmen enfeksiyonu kolaylaştırır.
Önlem: Hastalıklı dal, yaprak ve meyveler budanıp bahçeden uzaklaştırılmalı, taç içi havalanacak şekilde budama yapılmalıdır. Hasat, meyveler zedelenmeden ve sap kısa bırakılarak yapılmalı, hasat sonrası soğuk zincir korunmalıdır. Aşırı azotlu gübreleme ve yaralanmalardan kaçınılmalıdır. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Avokado Zararlıları
Akdeniz meyve sineği
Ceratitis capitata
Zarar şekli: Ergin dişi, olgunlaşmaya başlayan avokado meyvesinin kabuğunun altına yumurta bırakır; yumurta bırakılan yerde küçük iğne batığı benzeri lekeler ve hafif çöküntü oluşur. Yumurtadan çıkan kurtçuklar meyve etinde galeriler açarak beslenir, bu bölgeler kararıp çürür ve meyve erken dökülür. İkincil çürüklük etmenleri de yaralardan girerek zararı artırır.
Koşul: Zararlı Ceratitis capitata adlı meyve sineğidir. Akdeniz ikliminin hâkim olduğu kıyı bölgelerinde yıl boyu birçok döl verir, sıcak ve konukçunun bol olduğu dönemlerde popülasyonu hızla yükselir. Çeşitli meyve türleri arasında hareket ederek yayılır.
Önlem: Dökülen ve bulaşık meyveler toplanıp imha edilmeli, erken hasatla riskli dönem kısaltılmalıdır. Kitlesel tuzaklama ve eşeysel/besin tuzaklarıyla popülasyon izlenmeli, uçuş takibine göre karar verilmelidir. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler ve zehirli yem uygulamaları kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Unlu bitler
Planococcus citri
Zarar şekli: Yaprak alt yüzeyi, sürgünler, meyve sapı ve meyvelerin gölge yüzünde beyaz, pamuğumsu unlu kütleler hâlinde toplanırlar. Bitki özsuyunu emerek yaprak ve meyvelerde sararma, zayıflama ve dökülmeye yol açarlar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü gelişir; bu kurumla kaplı yaprak ve meyveler pazar değerini kaybeder.
Koşul: Zararlı Planococcus citri (turunçgil unlu biti) ve benzeri unlu bit türleridir. Sıcak, korunaklı ve nemli mikro iklimlerde, sık dikilmiş ve iyi havalanmayan bahçelerde çoğalır. Karıncalar unlu bitleri taşıyarak ve doğal düşmanlardan koruyarak yayılmalarına yardımcı olur.
Önlem: Taç içi budamayla havalanma sağlanmalı, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Karınca ile mücadele edilerek unlu bitlerin taşınması engellenmeli, doğal düşmanlar (avcı ve parazitoitler) korunmalıdır. Bulaşık sürgünler budanıp uzaklaştırılmalıdır. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Kırmızı örümcekler (İki noktalı kırmızı örümcek)
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Gözle zor görülen küçük akarlar yaprakların özellikle alt yüzünde beslenerek özsuyunu emer. Yaprak üst yüzeyinde önce sarımsı-gümüşi noktacıklar, ilerleyen dönemde bronzlaşma, kızarma ve kuruma görülür. Yoğun bulaşmada yapraklarda ince ağ örgüsü belirir, yapraklar dökülür, ağaç zayıflar ve meyve iriliği ile verimi düşer.
Koşul: Zararlı Tetranychus urticae ve ilişkili kırmızı örümcek türleridir. Sıcak, kurak ve tozlu koşullarda, düzenli sulanmayan ya da toz altında kalan bahçelerde çok hızlı çoğalır. Bilinçsiz ve geniş etkili ilaç uygulamaları doğal düşmanları yok ederek popülasyon patlamasına yol açar.
Önlem: Yaprak yüzeyindeki toz sulama ile azaltılmalı, ağaç su stresine sokulmamalı; doğal düşmanları (avcı akarlar) koruyan bir yaklaşım benimsenmeli, gereksiz geniş spektrumlu ilaçlamalardan kaçınılmalıdır. Yaprak alt yüzeyleri düzenli kontrol edilerek erken müdahale planlanmalıdır. Mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Avokado avokado kök ve kök boğazı çürüklüğü (phytophthora) belirtileri nelerdir?
Avokadonun dünyada ve ülkemizde Akdeniz kıyı bahçelerinde en yıkıcı hastalığıdır. Hastalıklı ağaçlarda yapraklar küçülür, soluk yeşil-sarımsı renk alır, uç dallardan başlayarak dökülür ve tepe seyrekleşir. Ağaç bol fakat küçük meyve bağlar, giderek geriye doğru ölür. Toprak altında emici köklerin kararıp çürüdüğü, kök boğazında koyu renkli ıslak çürüklük görülür.
Özellikle olgunlaşan ve hasat sonrası bekleyen avokado meyvelerinde görülür. Meyve kabuğunda önce küçük, koyu renkli, hafif çökük yuvarlak lekeler oluşur; bu lekeler birleşerek büyür ve nemli havada üzerinde pembemsi-turuncu spor kütleleri belirir. Çürüklük kabuktan meyve etine ilerleyerek kararma ve acılaşmaya yol açar. Yaprak ve sürgünlerde de leke ve geriye doğru ölüm yapabilir.
Avokado akdeniz meyve sineği zararı nasıl anlaşılır?
Ergin dişi, olgunlaşmaya başlayan avokado meyvesinin kabuğunun altına yumurta bırakır; yumurta bırakılan yerde küçük iğne batığı benzeri lekeler ve hafif çöküntü oluşur. Yumurtadan çıkan kurtçuklar meyve etinde galeriler açarak beslenir, bu bölgeler kararıp çürür ve meyve erken dökülür. İkincil çürüklük etmenleri de yaralardan girerek zararı artırır.
Avokado unlu bitler zararı nasıl anlaşılır?
Yaprak alt yüzeyi, sürgünler, meyve sapı ve meyvelerin gölge yüzünde beyaz, pamuğumsu unlu kütleler hâlinde toplanırlar. Bitki özsuyunu emerek yaprak ve meyvelerde sararma, zayıflama ve dökülmeye yol açarlar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü gelişir; bu kurumla kaplı yaprak ve meyveler pazar değerini kaybeder.
Kaynak: TAGEM Bitki Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Teknik Talimatları / Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
