Menü
Avokado (Persea americana), Orta Amerika kökenli, her dem yeşil yapraklı subtropik bir meyve türüdür ve son yıllarda Türkiye tarımında alternatif ürün olarak hızla yaygınlaşmıştır. Yüksek yağ içeriği ve besin değeri sayesinde iç pazarda talebi artan, ihracat potansiyeli güçlü bir üründür. Bu yönüyle üreticiler arasında "yeşil altın" olarak da anılır. Türkiye'de ticari üretimin büyük bölümü Akdeniz kıyı şeridinde yoğunlaşır. Antalya, özellikle Alanya ve Gazipaşa ilçeleri ülke üretiminin önemli kısmını karşılarken, Mersin'in Erdemli, Bozyazı ve Anamur çevresi de hızla genişleyen üretim alanlarıdır. Muğla, Hatay ve Adana kıyılarında da sınırlı ölçekte bahçeler bulunur. Avokadonun yetişme alanını belirleyen en kritik etken kış soğuklarıdır. Bitki donlara karşı duyarlıdır; sıcaklığın çeşit ve anaç durumuna göre yaklaşık eksi 4 ile eksi 5 derecenin altına düştüğü yerlerde yetiştiricilik riskli hale gelir. Bu nedenle deniz etkisiyle kışları ılıman geçen, don çukuru olmayan, rüzgardan korunaklı kıyı kesimleri tercih edilir. Köklerin oksijen isteği yüksek olduğundan, taban suyu yüksek ve ağır killi topraklardan kaçınılır; süzek, hafif bünyeli ve organik maddece zengin topraklar idealdir. Türkiye'de yetiştirilen başlıca çeşitler arasında Fuerte, Hass, Bacon, Zutano, Ettinger ve Reed sayılabilir. Avokado çiçeklerinin A ve B tipi olarak farklı zamanlarda açması nedeniyle, döllenmenin güvence altına alınması için bahçede uyumlu çeşitlerin birlikte dikilmesi önerilir. Bahçe kurmadan önce mutlaka toprak ve su analizi yaptırmak, bölge ekolojisine uygun çeşit ve kaliteli fidan seçmek başarının temelidir. Doğru çeşit-anaç kombinasyonu, iyi drenaj ve dikkatli su yönetimiyle Akdeniz kıyılarında verimli ve kalıcı avokado bahçeleri kurmak mümkündür.
Avokado tohumla değil, kaliteli aşılı fidanla bahçe kurularak üretilir. Fidan dikimi için en uygun dönem, don tehlikesinin geçtiği ilkbahardır; kışları çok ılıman geçen kıyı kesimlerinde sonbahar dikimi de uygulanabilir. Dikim çukurları toprak yapısına ve çeşit gelişme kuvvetine göre planlanır; ağaçların geniş taç yaptığı dikkate alınarak yeterli sıra arası ve sıra üzeri mesafe bırakılır. Fidanlar rüzgardan korunaklı, soğuk havanın birikmediği eğimli ya da hava drenajı iyi alanlara dikilmelidir. Aşı noktasının toprak yüzeyinin üzerinde kalmasına özen gösterilir.
Üretim materyali olarak tohumdan yetiştirilen çöğürler üzerine aşılı fidanlar kullanılır; tohumla doğrudan üretim çeşit özelliğini taşımadığı için ticari bahçelerde tercih edilmez. Anaç seçimi, kök çürüklüğüne dayanım ve toprak koşullarına uyum açısından önemlidir. Fidanlar sertifikalı ve hastalıktan ari fidancılık kuruluşlarından temin edilmelidir. Çeşit seçiminde bölgenin iklimi, çiçek tipi (A ve B tipi) ve karşılıklı tozlanma uyumu birlikte değerlendirilmeli; bahçede en az iki uyumlu çeşit bulundurularak döllenme güvence altına alınmalıdır.
Gübreleme planı mutlaka dikim öncesi ve bahçe döneminde yapılacak toprak ve yaprak analizleri sonucuna göre belirlenmelidir. Avokado organik maddece zengin toprakları sever; bu nedenle olgunlaşmış çiftlik gübresi ya da kompost ile toprağın organik madde içeriğinin iyileştirilmesi yararlıdır. Bitki besin maddelerinin ağacın fenolojik dönemlerine (sürgün gelişimi, çiçeklenme, meyve tutumu) bölünerek verilmesi önerilir. Avokado tuza ve aşırı gübrelemeye duyarlı olduğundan dengeli ve ölçülü bir program izlenmeli, spesifik dozlar için ziraat mühendisi ve analiz sonuçları esas alınmalıdır.
Avokado kökleri yüzeysel ve oksijene duyarlı olduğundan su yönetimi en kritik konulardan biridir. Hem su stresi hem de kök bölgesinde su birikmesi (boğulma) zararlıdır; bu yüzden iyi drenajlı toprak şarttır. Düzenli ve kontrollü sulama, özellikle çiçeklenme, meyve tutumu ve meyve irileşme dönemlerinde önem taşır. Damla sulama, suyu kök bölgesine dengeli vererek hem su tasarrufu sağlar hem de aşırı ıslaklık riskini azaltır. Yaz aylarında sulama aralıkları sıklaştırılır, kış yağışlı dönemde azaltılır. Ağaç altının malçlanması toprak nemini korumaya ve yüzey köklerini sıcaktan korumaya yardımcı olur.
Avokado hasat zamanı çeşide göre değişir ve meyve ağaçta yumuşamadığı için olgunluk dış görünüşten kolayca anlaşılmaz; hasat olgunluğu meyvenin ağaçta kalış süresi, kabuk rengi değişimi ve kuru madde/yağ oranı gibi ölçütlerle belirlenir. Türkiye'de erkenci çeşitlerde hasat sonbaharda (kasım-aralık) başlayabilir, geççi çeşitlerde kış ve ilkbahara kadar uzayabilir. Meyveler sapıyla birlikte, makasla, zedelenmeden toplanır ve hasat sonrası serin koşullarda tutulur. Avokadonun ağaçtan sonra olgunlaşma (yumuşama) özelliği, pazarlama ve sevkiyat planlamasında esneklik sağlar.
Avokado hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Avokado tohumla değil, kaliteli aşılı fidanla bahçe kurularak üretilir. Fidan dikimi için en uygun dönem, don tehlikesinin geçtiği ilkbahardır; kışları çok ılıman geçen kıyı kesimlerinde sonbahar dikimi de uygulanabilir. Dikim çukurları toprak yapısına ve çeşit gelişme kuvvetine göre planlanır; ağaçların geniş taç yaptığı dikkate alınarak yeterli sıra arası ve sıra üzeri mesafe bırakılır. Fidanlar rüzgardan korunaklı, soğuk havanın birikmediği eğimli ya da hava drenajı iyi alanlara dikilmelidir. Aşı noktasının toprak yüzeyinin üzerinde kalmasına özen gösterilir.
Gübreleme planı mutlaka dikim öncesi ve bahçe döneminde yapılacak toprak ve yaprak analizleri sonucuna göre belirlenmelidir. Avokado organik maddece zengin toprakları sever; bu nedenle olgunlaşmış çiftlik gübresi ya da kompost ile toprağın organik madde içeriğinin iyileştirilmesi yararlıdır. Bitki besin maddelerinin ağacın fenolojik dönemlerine (sürgün gelişimi, çiçeklenme, meyve tutumu) bölünerek verilmesi önerilir. Avokado tuza ve aşırı gübrelemeye duyarlı olduğundan dengeli ve ölçülü bir program izlenmeli, spesifik dozlar için ziraat mühendisi ve analiz sonuçları esas alınmalıdır.
Avokado kökleri yüzeysel ve oksijene duyarlı olduğundan su yönetimi en kritik konulardan biridir. Hem su stresi hem de kök bölgesinde su birikmesi (boğulma) zararlıdır; bu yüzden iyi drenajlı toprak şarttır. Düzenli ve kontrollü sulama, özellikle çiçeklenme, meyve tutumu ve meyve irileşme dönemlerinde önem taşır. Damla sulama, suyu kök bölgesine dengeli vererek hem su tasarrufu sağlar hem de aşırı ıslaklık riskini azaltır. Yaz aylarında sulama aralıkları sıklaştırılır, kış yağışlı dönemde azaltılır. Ağaç altının malçlanması toprak nemini korumaya ve yüzey köklerini sıcaktan korumaya yardımcı olur.
Avokado hasat zamanı çeşide göre değişir ve meyve ağaçta yumuşamadığı için olgunluk dış görünüşten kolayca anlaşılmaz; hasat olgunluğu meyvenin ağaçta kalış süresi, kabuk rengi değişimi ve kuru madde/yağ oranı gibi ölçütlerle belirlenir. Türkiye'de erkenci çeşitlerde hasat sonbaharda (kasım-aralık) başlayabilir, geççi çeşitlerde kış ve ilkbahara kadar uzayabilir. Meyveler sapıyla birlikte, makasla, zedelenmeden toplanır ve hasat sonrası serin koşullarda tutulur. Avokadonun ağaçtan sonra olgunlaşma (yumuşama) özelliği, pazarlama ve sevkiyat planlamasında esneklik sağlar.
Avokado yetiştiriciliğinde başlıca Kök ve kök boğazı çürüklüğü (Phytophthora), Antraknoz (Colletotrichum), Kabuk ve gövde yanıklığı / kanseri görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
