Yer Elması yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Yer Elması Hastalıkları
Külleme
Golovinomyces cichoracearum
Belirti: Yer elması yapraklarının önce üst yüzeyinde, sonra tüm yüzeyde beyaz-gri, unu andıran örtü oluşur. Hastalık ilerledikçe yapraklar sararır, kavrulur ve erken dökülür; bu da yumru irileşmesini zayıflatır.
Etmen / koşul: Fungal bir etmendir. Ilık ve nemli havalarda, özellikle geceleri nemin yüksek olduğu dönemlerde hızla gelişir. Sık dikim ve havalanması zayıf tarlalarda sporlar rüzgarla kolayca komşu bitkilere taşınır.
Önlem: Sık dikimden kaçınılmalı, sıra arası havalanma sağlanmalı, hasta yaprak ve bitki artıkları tarladan uzaklaştırılıp imha edilmeli, dengeli gübreleme yapılmalıdır. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Beyaz çürüklük (Sklerotinya)
Sclerotinia sclerotiorum
Belirti: Kök boğazı ve gövdede sulu, açık kahverengi çürüklük görülür; çürüyen doku üzerinde pamuğumsu beyaz misel ve içinde fare gübresini andıran siyah, sert sklerotlar oluşur. Yumrularda yumuşak çürüme ve depoda kayıp meydana gelir.
Etmen / koşul: Toprak kökenli bir fungustur. Serin, nemli ve yağışlı koşullarda, fazla sulanan ağır ve drenajı zayıf topraklarda şiddetlenir. Etmenin sklerotları toprakta yıllarca canlı kalabilir.
Önlem: Konukçusu olmayan bitkilerle münavebe uygulanmalı, aynı tarlaya art arda yer elması dikilmemeli, drenaj iyileştirilmeli, aşırı sulamadan kaçınılmalı, hasta yumru ve bitki artıkları imha edilmelidir. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Pas hastalığı
Puccinia helianthi
Belirti: Yaprakların özellikle alt yüzeyinde kahverengi-kızıl renkte, toz halinde püstüller (yazlık spor yastıkçıkları) belirir. Şiddetli bulaşmada yapraklar erkenden sararıp kurur, bitki gücü ve yumru verimi düşer.
Etmen / koşul: Ayçiçeğinde de görülen pas fungusudur. Ilık ve nemli, çiy oluşan havalarda gelişir; sporlar rüzgarla uzak mesafelere taşınarak yeni bulaşmalar yapar.
Önlem: Hastalıklı bitki artıkları tarladan kaldırılmalı, sık dikimden kaçınılıp havalanma artırılmalı, aşırı azotlu gübrelemeden sakınılmalıdır. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Yer Elması Zararlıları
Yaprak bitleri
Aphis spp.
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında ve yaprak altlarında yoğun koloniler oluşturur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılıp sararmasına neden olur. Salgıladıkları ballı madde üzerinde is (fumajin) mantarı gelişerek yaprak yüzeyini karartır.
Koşul: Sıcak ve kurak dönemlerde hızla çoğalır. Yoğun popülasyonlarda gelişme geriler; ayrıca bazı virüs hastalıklarını taşıyabilirler.
Önlem: Tarla ve çevresindeki yabancı otlarla mücadele edilmeli, uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalı, dengeli azotlu gübreleme yapılmalıdır. Zararlı yoğunluğu ekonomik eşiği aşarsa ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Tel kurtları
Agriotes spp.
Zarar şekli: Toprak altındaki yumrularda ince galeriler ve yuvarlak delikler açar; fide köklerinde beslenerek bitki gelişimini zayıflatır. Delinen yumrular pazar değerini yitirir ve depoda çürümeye açık hale gelir.
Koşul: Elateridae familyasından kanatlı böceklerin toprakta yaşayan larvalarıdır. Nemli, organik maddece zengin ve uzun süre nadasa bırakılmış veya çayırdan tarıma açılmış topraklarda popülasyonları yüksektir.
Önlem: Derin ve düzenli toprak işlemesi yapılmalı, münavebe uygulanmalı, yabancı otlar temizlenmeli, tarla drenajı düzenlenmelidir. Bulaşık alanlarda mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Yer Elması külleme belirtileri nelerdir?
Yer elması yapraklarının önce üst yüzeyinde, sonra tüm yüzeyde beyaz-gri, unu andıran örtü oluşur. Hastalık ilerledikçe yapraklar sararır, kavrulur ve erken dökülür; bu da yumru irileşmesini zayıflatır.
Yer Elması beyaz çürüklük (sklerotinya) belirtileri nelerdir?
Kök boğazı ve gövdede sulu, açık kahverengi çürüklük görülür; çürüyen doku üzerinde pamuğumsu beyaz misel ve içinde fare gübresini andıran siyah, sert sklerotlar oluşur. Yumrularda yumuşak çürüme ve depoda kayıp meydana gelir.
Yer Elması pas hastalığı belirtileri nelerdir?
Yaprakların özellikle alt yüzeyinde kahverengi-kızıl renkte, toz halinde püstüller (yazlık spor yastıkçıkları) belirir. Şiddetli bulaşmada yapraklar erkenden sararıp kurur, bitki gücü ve yumru verimi düşer.
Yer Elması yaprak bitleri zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında ve yaprak altlarında yoğun koloniler oluşturur; bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılıp sararmasına neden olur. Salgıladıkları ballı madde üzerinde is (fumajin) mantarı gelişerek yaprak yüzeyini karartır.
Yer Elması tel kurtları zararı nasıl anlaşılır?
Toprak altındaki yumrularda ince galeriler ve yuvarlak delikler açar; fide köklerinde beslenerek bitki gelişimini zayıflatır. Delinen yumrular pazar değerini yitirir ve depoda çürümeye açık hale gelir.
Kaynak: TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
