Papatya yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde, sap ve çiçek saplarında önce dağınık beyaz tozlu lekeler oluşur, zamanla bu lekeler birleşerek unumsu beyaz-grimsi bir örtü hâline gelir. Örtü altında kalan dokular sararır, gelişme yavaşlar ve ağır bulaşmalarda yapraklar kıvrılıp kurur. Hastalık genellikle yaşlı alt yapraklardan başlayıp genç yapraklara doğru yayılır. Beyaz tabaka içinde ilerleyen dönemde küçük siyah noktacıklar (kışlık döl organları) görülebilir.
Etmen / koşul: Sıcak ve nispeten kuru havalarda, gece çiğ oluşan dönemlerde hızla gelişir; optimum gelişme sıcaklığı yaklaşık 20 derece olup sık dikim ve havasız ortam bulaşmayı artırır.
Önlem: Bitkileri sık dikmeyip sıra arası havalanmayı sağlamak, dengeli gübreleme ile aşırı azottan kaçınmak ve hasat sonrası bitki artıklarını tarladan uzaklaştırıp imha etmek bulaşmayı sınırlar.
Kurşuni küf (Botrytis)
Botrytis cinerea
Belirti: Özellikle yoğun ve nemli çiçek tablalarında, açan çiçeklerde ve gövdede önce su yeşili yumuşak çürüklük, ardından üzeri kül-kurşuni renkte tozlu bir küf tabakası ile kaplı lekeler görülür. Hasta çiçekler kahverengileşip kurur, hafif dokunuşta küf sporları toz gibi havalanır. Sık ve nemli kalan bitkilerde alt kısımlardan başlayarak yaygın çürümeye yol açar.
Etmen / koşul: Yüksek nem, yağışlı ve serin havalar ile sık dikim sonucu havalanması azalan, uzun süre ıslak kalan dokularda gelişir.
Önlem: Seyrek dikim ve damla sulama ile bitkinin ıslak kalma süresini azaltmak, havalanmayı artırmak, hastalıklı çiçek ve bitki artıklarını toplayıp imha etmek önerilir.
Yaprak leke hastalığı
Belirti: Yapraklar üzerinde önce küçük, sarımsı-kahverengi noktalar belirir; bu lekeler zamanla büyüyüp ortası açık, kenarı koyu yuvarlak lekelere dönüşür. Lekeler birleştikçe yaprak dokusu ölür, yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür. Şiddetli bulaşmada bitkinin yapraklı alanı azalarak gelişme ve çiçek verimi düşer.
Etmen / koşul: Uzun süre yaprak ıslaklığı, sık yağış ve yüksek nem koşullarında, özellikle yaz yağmuru bol olan bölgelerde artış gösterir.
Önlem: En az 3 yıllık münavebe uygulamak, hastalıksız tohum kullanmak, sık dikimden kaçınıp damla sulama ile yaprakların ıslak kalmasını azaltmak ve hasat artıklarını temizlemek etkilidir.
Fide kök çürüklüğü ve devrilmesi (çökerten)
Rhizoctonia solani, Pythium spp.
Belirti: Çıkıştan hemen sonra genç fidelerde toprak yüzeyine yakın kök boğazı incelip su yeşili-kahverengi çürür; fideler bel verip toprağa devrilir ve kurur. Tarla veya yastıkta yer yer boşalmış, fidesi devrilmiş ocaklar dikkat çeker. Kök sistemi zayıf, kahverengi ve kolay kopar.
Etmen / koşul: Fazla nemli, drenajı kötü ve soğuk topraklarda, sık ekim ve aşırı sulama koşullarında etmenler hızla gelişir.
Önlem: Tohum yatağını iyi drene etmek, derin olmayan iyi hazırlanmış yatağa seyrek ekim yapmak, aşırı sulamadan kaçınmak ve münavebe uygulamak çıkış kayıplarını azaltır.
Papatya Zararlıları
Yaprak biti
Aphididae (Aphis spp.)
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında, yaprak altlarında ve çiçek saplarında yeşil, sarı veya siyah renkli, 1-2 mm boyunda küçük böcek kümeleri görülür. Beslendikleri yaprak ve sürgünler kıvrılır, büzüşür ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü oluşarak yaprakları karartır; ayrıca bitkiye virüs taşıyabilirler.
Koşul: Ilık ve kurak geçen ilkbahar-yaz dönemlerinde, taze sürgünün bol olduğu aşırı azotlu bitkilerde popülasyon hızla artar.
Önlem: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınmak, tarla kenarındaki yabancı otları temizlemek ve uğur böceği gibi doğal düşmanları korumak baskıyı düşürür; sarı yapışkan tuzaklarla izleme yapılabilir.
Bozkurt (Kesici kurt)
Agrotis spp.
Zarar şekli: Geceleri toprak yüzeyinde aktif olan tırtıllar, genç fide ve bitkilerin kök boğazını toprak seviyesinden keserek devirir; sabah tarlada kesilip yatmış, kuruyan fideler ve boş ocaklar görülür. Gündüz toprağın üst kısmında kıvrılmış, gri-kahverengi yağlı görünüşlü tırtıllar bulunur. Saldırı genellikle ocaklar hâlinde olup sıra üzerinde boşluklar oluşturur.
Koşul: Tavlı, organik maddece zengin topraklarda ve yabancı otun bol olduğu tarlalarda ilkbaharda fide döneminde zarar yükselir.
Önlem: Ekim öncesi toprağı işleyip yabancı otları yok etmek, tarla kenarı temizliği ve sonbahar derin sürümü ile kışlayan tırtıl ve pupaları açığa çıkarmak zararı azaltır.
Tel kurdu
Agriotes spp.
Zarar şekli: Toprak altında bulunan sert, parlak sarı-kahverengi, ince uzun tel görünümlü larvalar fide köklerini ve kök boğazını delerek yer. Zarar gören fideler sararır, gelişemez, solar ve kolayca topraktan çekilir; tarlada yer yer cılızlaşmış, boşalmış alanlar oluşur. Kök ve kök boğazında küçük delik ve oyuklar görülür.
Koşul: Nemli, uzun süre çayır-mera kalmış ya da otlak sonrası tarıma açılan ağır topraklarda larva yoğunluğu yüksektir.
Önlem: Ekimden önce toprağı tekrar tekrar işleyerek larvaları kuşlara ve sıcağa maruz bırakmak, münavebe uygulamak ve yabancı otları temizlemek populasyonu düşürür.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Papatya külleme belirtileri nelerdir?
Yaprakların üst yüzeyinde, sap ve çiçek saplarında önce dağınık beyaz tozlu lekeler oluşur, zamanla bu lekeler birleşerek unumsu beyaz-grimsi bir örtü hâline gelir. Örtü altında kalan dokular sararır, gelişme yavaşlar ve ağır bulaşmalarda yapraklar kıvrılıp kurur. Hastalık genellikle yaşlı alt yapraklardan başlayıp genç yapraklara doğru yayılır. Beyaz tabaka içinde ilerleyen dönemde küçük siyah noktacıklar (kışlık döl organları) görülebilir.
Özellikle yoğun ve nemli çiçek tablalarında, açan çiçeklerde ve gövdede önce su yeşili yumuşak çürüklük, ardından üzeri kül-kurşuni renkte tozlu bir küf tabakası ile kaplı lekeler görülür. Hasta çiçekler kahverengileşip kurur, hafif dokunuşta küf sporları toz gibi havalanır. Sık ve nemli kalan bitkilerde alt kısımlardan başlayarak yaygın çürümeye yol açar.
Papatya yaprak leke hastalığı belirtileri nelerdir?
Yapraklar üzerinde önce küçük, sarımsı-kahverengi noktalar belirir; bu lekeler zamanla büyüyüp ortası açık, kenarı koyu yuvarlak lekelere dönüşür. Lekeler birleştikçe yaprak dokusu ölür, yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür. Şiddetli bulaşmada bitkinin yapraklı alanı azalarak gelişme ve çiçek verimi düşer.
Papatya yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında, yaprak altlarında ve çiçek saplarında yeşil, sarı veya siyah renkli, 1-2 mm boyunda küçük böcek kümeleri görülür. Beslendikleri yaprak ve sürgünler kıvrılır, büzüşür ve gelişme geriler. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü oluşarak yaprakları karartır; ayrıca bitkiye virüs taşıyabilirler.
Papatya bozkurt (kesici kurt) zararı nasıl anlaşılır?
Geceleri toprak yüzeyinde aktif olan tırtıllar, genç fide ve bitkilerin kök boğazını toprak seviyesinden keserek devirir; sabah tarlada kesilip yatmış, kuruyan fideler ve boş ocaklar görülür. Gündüz toprağın üst kısmında kıvrılmış, gri-kahverengi yağlı görünüşlü tırtıllar bulunur. Saldırı genellikle ocaklar hâlinde olup sıra üzerinde boşluklar oluşturur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Tıbbi Papatya Yetiştiriciliği (Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü) ve GKGM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
