Turp yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Turp Hastalıkları
Turp Bakteriyel Lekesi
Belirti: Fidelerde ilk belirti kotiledon (çenek) yaprak kenarlarının siyahlaşmasıdır. İlerleyen dönemde yaprak kenarından damarlara doğru genişleyen "V" harfi biçiminde lekeler oluşur. Etkilenen fideler sararıp kahverengileşir, solar ve çökerler.
Etmen / koşul: Bakteriyel etmen bitkiye yaprak kenarındaki doğal açıklıklardan girer ve bitki tüm gelişme dönemi boyunca etkilenebilir.
Önlem: Dayanıklı çeşit ile hastalıktan arındırılmış tohum, fide, toprak ve alet kullanılmalı, 2-3 yıllık münavebe yapılmalı, hastalıklı fideler ortamdan uzaklaştırılmalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Turp Kök Siyahlaşması
Belirti: Yenilebilir kök ya da gövde üzerinde sekonder kökçüklerin çıktığı yerlerde mavimsi, gri veya siyah lezyonlar görülür. Renk değişimi tüm kökü saracak şekilde genişler; lekeli yerler sert kalır ve krater gibi çökük bir görünüm alır. Küçük fide döneminde yakalanan bitkiler ölebilir.
Etmen / koşul: Toprak ve tohum kaynaklı hastalık etmeni, bazı çeşitlerde ürün kaybını yüzde yüze kadar çıkarabilir.
Önlem: 3-4 yıllık münavebe yapılmalı, hastalıktan ari tohum ve fide kullanılmalı, tohuma sıcak su uygulaması yapılabilir, hasat sonrası bitki artıkları derin sürülerek yok edilmelidir.
Turp Zararlıları
Lahana (Turpgil) Piresi
Phyllotreta spp.
Zarar şekli: Küçük, parlak siyah ve sıçrayan erginler özellikle fide ve genç yapraklarda küçük yuvarlak delikler açar. Yoğun zararda yapraklar kalbur gibi delik deşik olur, genç fideler gelişemez veya kurur.
Koşul: Sıcak ve kurak ilkbahar koşullarında erginler hızla çoğalarak yeni çıkan fidelerde yoğun zarar yapar.
Önlem: Münavebe yapılmalı, tarla yabancı otlardan temizlenmeli, erken ve sık ekimle fidelerin hızlı geçiş yapması sağlanmalı, hasat sonrası bitki artıkları imha edilmelidir.
Lahana Kelebeği
Pieris brassicae
Zarar şekli: Sarımsı yeşil-siyah benekli tırtıllar yapraklarda toplu hâlde beslenerek geniş alanları yer, yaprakları yalnızca damarları kalacak şekilde delik deşik bırakır. Yaprak altında sarı yumurta kümeleri ve tırtıl dışkıları görülür.
Koşul: Beyaz kanatlı kelebekler yaprak altına küme hâlinde yumurta bırakır; ılık dönemde birden fazla döl vererek popülasyon artar.
Önlem: Yaprak altındaki yumurta kümeleri ve tırtıllar elle toplanıp imha edilmeli, yabancı otlarla mücadele edilmeli, hasat sonrası bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalıdır.
Lahana Yaprak Biti
Brevicoryne brassicae
Zarar şekli: Grimsi-beyaz mumsu toz görünümlü bitler yaprak altında ve taze sürgünlerde koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılıp sararmasına ve gelişmenin durmasına yol açar; salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde is gibi kararma görülür.
Koşul: Sıcak ve kurak havalarda hızla çoğalır, sık dikim ve aşırı azotlu gübreleme koloni gelişimini artırır.
Önlem: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, yabancı otlar ve bulaşık bitki artıkları temizlenmeli, doğal düşmanları (gelin böceği vb.) korunmalıdır.
Lahana Güvesi (Elmas Sırtlı Güve)
Plutella xylostella
Zarar şekli: Küçük yeşil tırtıllar yaprak altında epidermisi bırakarak beslenir, bu da yaprakta ince zarımsı pencere lekeleri oluşturur. İlerleyen beslenmede yapraklar küçük düzensiz deliklerle delik deşik olur.
Koşul: Erginleri sırtında elmas biçimli desen taşıyan küçük gri kelebeklerdir; sıcak dönemde kısa sürede çok sayıda döl verir.
Önlem: Münavebe uygulanmalı, tarla ve çevresi turpgil yabancı otlardan temizlenmeli, hasat sonrası bitki artıkları imha edilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Turp turp bakteriyel lekesi belirtileri nelerdir?
Fidelerde ilk belirti kotiledon (çenek) yaprak kenarlarının siyahlaşmasıdır. İlerleyen dönemde yaprak kenarından damarlara doğru genişleyen "V" harfi biçiminde lekeler oluşur. Etkilenen fideler sararıp kahverengileşir, solar ve çökerler.
Turp turp kök siyahlaşması belirtileri nelerdir?
Yenilebilir kök ya da gövde üzerinde sekonder kökçüklerin çıktığı yerlerde mavimsi, gri veya siyah lezyonlar görülür. Renk değişimi tüm kökü saracak şekilde genişler; lekeli yerler sert kalır ve krater gibi çökük bir görünüm alır. Küçük fide döneminde yakalanan bitkiler ölebilir.
Turp lahana (turpgil) piresi zararı nasıl anlaşılır?
Küçük, parlak siyah ve sıçrayan erginler özellikle fide ve genç yapraklarda küçük yuvarlak delikler açar. Yoğun zararda yapraklar kalbur gibi delik deşik olur, genç fideler gelişemez veya kurur.
Turp lahana kelebeği zararı nasıl anlaşılır?
Sarımsı yeşil-siyah benekli tırtıllar yapraklarda toplu hâlde beslenerek geniş alanları yer, yaprakları yalnızca damarları kalacak şekilde delik deşik bırakır. Yaprak altında sarı yumurta kümeleri ve tırtıl dışkıları görülür.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP - Turp Yetiştiriciliği Modülü (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
