Turp Yetiştiriciliği

Turp hakkında

Turp (Raphanus sativus), Brassicaceae familyasından, ana vatanı Orta Asya olan ılık ve serin iklim sebzesidir. Ülkemizde fındık turpu, bayır (kara) turp ve kestane turpu gibi gruplar halinde yaklaşık 170-175 bin ton üretimi yapılır. Kazık köklü bir bitki olup kökleri turuncu değil beyaz, pembe, kırmızı, erguvani ve siyah renklerde olabilir; sofralarda iştah açıcı olarak çiğ tüketilir.

Ekim zamanı ve tohum

Fındık turpları iklime göre değişmekle birlikte genellikle ağustos ayında ekilir. Tohumlar 10-15 cm sıra arası, 3-5 cm sıra üzeri ve 2-3 cm derinlikte ekilir; uygun şartlarda 4-5 haftada hasada gelir. Bayır ve kestane turpları tavalarda veya masuralarda 30-40 cm sıra arası, 10-15 cm sıra üzeri ve 2-3 cm derinlikte ocak usulü ekilir.

Turp doğrudan tohumlarının serpme veya sıravari ekilmesiyle üretilir, fide kullanılmaz. Tohumların 1000 dane ağırlığı 6,5-10 gramdır ve bir gramda 60-100 adet tohum bulunur. Tohumlar normal şartlarda çimlenme gücünü 4-6 yıl korur.

Gübreleme

Turp taze çiftlik gübresinden hoşlanmaz; taze ahır gübresi çatlama, koflaşma, odunlaşma ve tat değişimine yol açar, bu nedenle ticari gübre tercih edilir. Erkenci çeşitlerde gübrenin tamamı (dekara 6 kg azot ve fosfor) ekim öncesinde toprağa verilir; geççi çeşitlerde azotlu gübrenin yarısı ekim öncesi, kalan yarısı turp oluşumu döneminde uygulanır. Fazla azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, fosforlu ve potasyumlu gübrelemeye özen gösterilmelidir.

Sulama

Kaliteli ve üniform gelişim için düzenli sulama gerekir. Tarlada ve geniş alanlarda yağmurlama, tavalarda ve masuralarda karık içine su verilerek sulama yapılır. Üretim döneminde gelişme süresi ve iklim koşullarına bağlı olarak 3-6 kez sulanır. Suyun düzensiz veya yetersiz olması köklerde çatlamaya neden olur; sulama sonrası oluşan kaymak tabakası kırılmalıdır. Sabah ve akşam serinliğinde sulama önerilir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Turp Bakteriyel Lekesi: Fide enfeksiyonları önce kotiledon yaprak kenarlarının siyahlanmasıyla görülür; etkilenen fideler sarı-kahverengi renk alır, solar ve çöker. Yaprak kenarlarından damarlara doğru V harfi biçiminde enfekteli alanlar oluşur.
• Turp Kök Siyahlaşması: Yenilebilir kök ve gövde üzerinde mavimsi, gri veya siyah lezyonlar oluşur. Lekeli alanlar sert kalır ve derin dokuya doğru krater gibi gelişir; bitki çok küçük fide döneminde yakalanırsa ölebilir.

Zararlılar

• Toprak piresi: Turpgillerin (lahanagiller) yaygın zararlısı olan küçük sıçrayan böceklerdir; yapraklarda küçük yuvarlak delikler açarak özellikle genç fideleri zayıflatır.
• Yaprak biti: Yaprakların alt yüzünde ve büyüme uçlarında koloni halinde beslenerek bitki özsuyunu emer; yapraklarda kıvrılma, sararma ve gelişme geriliğine yol açar.

Turp hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Fındık turpları hasat olgunluğuna 3-4 haftada gelir; iri çeşitler olan kestane ve bayır turpları ekimden 3 ay sonra hasat edilir. Hasat kademeli olarak birkaç defada yapılır ve turplarda odunlaşma ile koflaşma görülmeden tamamlanmalıdır, aksi halde içleri selülozlaşarak yenme değerini kaybeder. Fındık turpları yapraklarından tutulup elle sökülür, kökleri yıkanarak temizlenir ve kazık köklerin uçları kesilir.