Menü
Turp (Raphanus sativus), turpgiller (Brassicaceae) familyasından, kısa sürede olgunlaşan ve genellikle kök kısmı için yetiştirilen bir sebzedir. Türkiye tarımında hem serada hem açık alanda üretilebilen, ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde yaygın ekilen serin iklim sebzelerinden biridir. Kırmızı turp, bayır turbu ve özellikle geleneksel mutfakta önemli yeri olan siyah turp (kara turp) gibi çeşitleri bulunur. Kısa vejetasyon süresi sayesinde çiftçi için ara ürün ve münavebe bitkisi olarak değerlidir; birçok bölgede diğer sebzelerin arasına veya ardına ekilerek toprak ve zaman verimliliği sağlanır. Turp, taze tüketimin yanında turşu ve salata sanayisinde de kullanılır. Özellikle Adana ve Çukurova yöresinde şalgam suyu üretiminde kullanılan kırmızı bayır turbu, hem yerel ekonomiye hem de bölgesel gıda kültürüne katkı sunar. Düşük girdiyle üretilebilmesi, hızlı gelir döngüsü sunması ve pazarda sürekli talep görmesi turpu küçük ve orta ölçekli üreticiler için cazip bir sebze haline getirir.
Turp, Türkiye genelinde geniş bir coğrafyada yetiştirilebilen uyumlu bir sebzedir; serin ve ılıman iklimi sevmesi nedeniyle özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında verim öne çıkar. Akdeniz Bölgesinde, başta Adana ve Çukurova ovası olmak üzere, kışın da açık alanda üretime elverişli ılıman iklim sayesinde kırmızı bayır turbu üretimi yoğundur; bu turp şalgam suyu sanayisinin ham maddesini oluşturur. Marmara Bölgesinde Bursa, Yalova ve İstanbul çevresindeki üretim havzaları, büyük tüketim pazarlarına yakınlığı ve sera olanaklarıyla taze turp arzında öne çıkar. Ege Bölgesinde İzmir ve çevresi ile İç Anadolu ve Karadeniz kıyı şeridindeki bahçelerde de yerel tüketime yönelik üretim yapılır. Turp; gevşek yapılı, iyi drene olan, organik maddece zengin ve tınlı-kumlu topraklarda düzgün ve çatlaksız kök geliştirir. Ağır, taban suyu yüksek ve taşlı topraklar kökün şekil bozukluğuna ve çatallanmasına yol açtığından tercih edilmez. Serin havada tatlanan, sıcakta acılaşan ve tohuma kaçan bir bitki olması, üretim bölgelerinin mevsim ve iklime göre şekillenmesini belirler.
Turpta verim; çeşide (kırmızı turp, bayır turbu, siyah turp), yetiştirme dönemine, sulama ve toprak koşullarına göre önemli ölçüde değişir. Küçük kırmızı turplar sık dikimle birim alandan yüksek sayıda kök verirken, iri bayır ve siyah turplar daha az sayıda fakat büyük kök oluşturur. Genel olarak açık tarla koşullarında dekara birkaç tondan başlayıp uygun bakımda daha yüksek seviyelere ulaşabilen verimler alınabildiği belirtilir; net rakam için Tarım ve Orman Bakanlığı ile TÜİK bitkisel üretim verilerine ve yöresel çeşit denemelerine bakılması önerilir (yaklaşık değerlendirme). Verimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır: düzenli ve dengeli sulama (susuzluk kökü acılaştırır ve odunlaştırır, aşırı su çatlatır), uygun sıra ve bitki aralığı, gevşek ve organik maddece zengin toprak, serin yetiştirme dönemi ve tohuma kaçmayı önleyen doğru ekim zamanı. Ayrıca turp kök sineği, piseler ve kök çürüklüğü gibi zararlı ve hastalıklar ile aşırı azotlu gübreleme, pazarlanabilir düzgün kök oranını düşürerek verimi olumsuz etkiler.
Turp, Türkiye iç pazarında yıl boyu talep gören bir sebzedir; taze olarak salata ve meze tüketiminin yanında turşu üretiminde ve özellikle Adana yöresinde şalgam suyu sanayisinin temel ham maddesi olarak ekonomik değer taşır. Üretimin büyük bölümü yurt içi taze tüketime ve gıda sanayisine yönelmiştir. Kısa vejetasyon süresi ve düşük girdi maliyeti nedeniyle turp, üreticiye hızlı gelir döngüsü sağlayan, hallerde ve yerel pazarlarda sürekli alıcı bulan bir üründür. Uluslararası ticarette turp, dünya genelinde çoğunlukla taze sebze grubunda değerlendirilir ve Türkiye açısından ihracat ile ithalatı buğday, domates gibi ürünlere kıyasla sınırlı düzeydedir; ticaret daha çok iç pazar odaklıdır. Güncel ihracat ve ithalat rakamları için TÜİK dış ticaret istatistikleri ile Ticaret Bakanlığı verilerinin esas alınması gerekir. Turpun ekonomik önemi büyük ölçekli tek başına bir ihraç kalemi olmasından çok, üreticiye sağladığı nakit akışı, münavebede ara ürün olarak toprak verimliliğine katkısı ve şalgam gibi katma değerli yerel ürünlere sağladığı ham madde girdisinden kaynaklanır.
Turp serin iklim sebzesi olduğundan genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında ekilir. Yaz sıcaklarında kök acılaşır, odunlaşır ve bitki hızla tohuma kaçtığından yüksek yaz sıcaklığından kaçınılır. Ilıman bölgelerde ve serada kış döneminde de üretim yapılabilir. Kısa vejetasyon süresi sayesinde uygun dönemlerde arka arkaya birkaç kez ekim mümkündür.
Küçük kırmızı turplar hızlı gelişen çeşitler olup uygun koşullarda genellikle ekimden yaklaşık üç ile altı hafta içinde hasat edilebilir. İri bayır turbu ve siyah turp gibi büyük köklü çeşitler ise daha uzun sürede olgunlaşır. Kesin süre çeşide, sıcaklığa ve bakıma göre değişir; kökler istenen iriliğe ulaştığında geciktirilmeden hasat edilmesi kalite için önemlidir.
Turpun aşırı acılaşmasının ve odunlaşmasının başlıca nedenleri düzensiz veya yetersiz sulama, yüksek sıcaklık ve hasadın gecikmesidir. Susuz kalan ve sıcakta kalan bitkilerde kök sertleşir, keskin bir acılık kazanır. Düzenli sulama, serin dönemde yetiştirme ve kökleri zamanında hasat etmek, turpun gevrek, sulu ve dengeli lezzette olmasını sağlar.
Turp; gevşek yapılı, iyi drene olan, organik maddece zengin ve tercihen tınlı-kumlu topraklarda düzgün, çatlaksız ve düz kök geliştirir. Ağır killi, taban suyu yüksek, taşlı ve sıkışmış topraklar kökün çatallanmasına, şekil bozukluğuna ve pazarlanabilir kalitenin düşmesine yol açar. Ekim öncesi toprağın iyi işlenmesi ve havalanmasının sağlanması düzgün kök oluşumu için önemlidir.
Kırmızı turp küçük, gevrek ve hafif keskin lezzetli olup çoğunlukla taze salata tüketimine yöneliktir ve kısa sürede olgunlaşır. Siyah turp yani kara turp ise daha iri, dış kabuğu koyu, eti beyaz, daha sert ve keskin aromalı bir çeşittir; geleneksel mutfakta ve rendelenerek tüketimde yaygındır. Adana yöresinde şalgam suyu üretiminde ise özellikle kırmızı bayır turbu kullanılır.
Turp, genellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde ekilir. İlkbahar ekimi için mart-nisan, sonbahar ekimi için ise ağustos-eylül ayları uygundur.
Turp, ekimden itibaren yaklaşık 4-8 hafta içinde hasat edilebilir. Hasat süresi, çeşide ve iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Turp, iyi drene olan, humuslu ve hafif asidik topraklarda en iyi şekilde yetişir. Serin iklimleri tercih eder, sıcak havalarda gelişimi olumsuz etkilenebilir.
Turp bitkisi düzenli sulama gerektirir, toprak nemli tutulmalıdır. Özellikle kurak dönemlerde sulama sıklığı artırılmalıdır.
Turp çeşitleri arasında kırmızı turp, beyaz turp, siyah turp ve daikon turpu gibi farklı türler bulunmaktadır. Her birinin lezzeti, büyüme süresi ve görünümü farklılık gösterir.
Turp bitkisi, özellikle yaprak biti, turp güvesi ve mantar hastalıkları gibi zararlılara karşı hassastır. Bu zararlılar, bitkinin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Turp bitkisi genellikle budama gerektirmez, ancak yapraklar fazla uzadığında kesilebilir. Düzenli olarak yabancı otları temizlemek de bakımın önemli bir parçasıdır.
Turp, serin ve nemli bir ortamda, buzdolabında saklanmalıdır. Uzun süre taze kalması için kök kısmının toprakla birlikte saklanması tavsiye edilir.
Serada yetiştirilen turplar, daha kontrollü bir ortamda gelişir ve hastalık riski daha düşüktür. Açık alanda ise doğal iklim koşullarından etkilenir ve hasat süresi değişebilir.
Turp, aynı aileden sebzelerle ardışık ekim yapılmamalıdır. Diğer sebzelerle rotasyon yapmak, toprak sağlığını artırır ve hastalık riskini azaltır.
Organik turp yetiştirirken kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmaz, doğal gübreler tercih edilir. Toprak hazırlığı ve sulama gibi temel bakım işlemleri organik yöntemlerle yapılmalıdır.
Hasat sonrası turplar, hemen temizlenmeli ve gövde kısımları kesilmelidir. Daha sonra serin bir ortamda saklanarak tazeliği korunmalıdır.
Turp, rüzgarla tozlaşan bir bitkidir ve çiçekleri açtığında polenler rüzgarla yayılır. Bu nedenle, tozlaşma için yakın çevrede başka turp bitkileri bulunması faydalıdır.
Turp, soğuk havalara dayanıklıdır ve hafif donlara karşı direnç gösterir. Ancak aşırı soğuklar, bitkinin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Turp verimi, yetiştirme koşullarına, çeşitlere ve bakım uygulamalarına bağlı olarak değişir. İyi bir bakım ve uygun iklim koşulları, verimi artırabilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM ve TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel turp ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Turp Turp Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
