Menü
Turp (Raphanus sativus), turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait, kısa vejetasyon süresine sahip bir kök sebzesidir. Kışlık ve bahçe turpları çeşide göre yaklaşık kırk günden doksan güne kadar değişen sürelerde hasada geldiği için, ekim nöbeti planlaması içinde çoğu zaman ara ürün veya art ürün olarak esnek biçimde yer bulur. Ancak bu esneklik, aynı tarlaya sık sık turp veya akraba lahanagillerin ekilmesi anlamına gelmemelidir. Turp; kök-ur (Plasmodiophora brassicae), pire böceği ve lahana familyasına özgü diğer zararlılar için konukçudur. Bu nedenle turpun münavebedeki yeri, sadece verimi değil toprak sağlığını ve hastalık baskısını da doğrudan etkiler. Yüzeysel ve orta derinlikte kök geliştiren, görece hafif besleyici bir bitki olması, onu baklagillerden veya iyi gübrelenmiş ön bitkilerden sonra değerlendirmeye elverişli kılar. Doğru kurgulanmış bir ekim nöbeti, turpta hem düzgün kök oluşumunu hem de sonraki ürünlerin sağlığını korur.
Turpta münavebe üç temel gerekçeyle önemlidir. Birincisi hastalık ve zararlı döngüsüdür. Turpgiller, kök-ur hastalığının (Plasmodiophora brassicae) konukçusudur; bu patojenin dinlenme sporları toprakta yıllarca canlı kalır. Lahana, karnabahar, brokoli, şalgam, hardal ve turp aynı tarlaya art arda ekilirse hastalık baskısı ve pire böceği, lahana sineği gibi zararlı popülasyonları kümülatif olarak artar. Münavebe, konukçusuz yıllar yaratarak bu döngüyü kırar. İkincisi besin dengesidir. Turp görece hafif besleyici olsa da düzgün kök oluşumu için dengeli fosfor ve potasyum ile aşırı olmayan azot ister; azotu bol art bitkiden sonra ekilirse kök yerine yaprak gelişir ve çatallanma artar. Baklagillerden sonra ölçülü azot mirası turpa uygundur. Üçüncüsü toprak yapısı ve yabancı ottur; farklı kök derinliğine sahip bitkilerin dönüşümlü ekimi toprak katmanlarını dengeli kullanır ve tek tip yabancı ot florasının yerleşmesini engeller.
Turp için en uygun ön bitkiler farklı familyalardan seçilmelidir. Baklagiller (fasulye, bezelye, bakla) turptan önce çok iyidir; havanın azotunu toprağa bağlayarak turpa ölçülü ve dengeli bir azot bırakır, bu da yaprak yerine düzgün kök gelişimini destekler. Tahıllar (buğday, arpa, yulaf) ve mısır iyi ön bitkilerdir; bol organik artık bırakıp toprak yapısını iyileştirir ve turpgillere özgü hastalıkları taşımaz. Kabakgiller (salatalık, kabak, kavun) ve patlıcangiller (domates, biber, patlıcan) de farklı familyalar olduğu için turp öncesi ve sonrasında güvenle kullanılır. Turptan sonra ise yine baklagiller, yapraklı sebzeler (marul gibi turpgiller dışı) veya tahıllar tercih edilir. Soğangiller (soğan, sarımsak) turptan önce veya sonra sorunsuz girer ve bazı toprak zararlılarını baskılamaya yardımcı olur. Kısa süreli turpun, iki ana ürün arasında yeşil gübre veya ara ürün olarak baklagil sonrası konumlandırılması hem toprağı örter hem de münavebe zincirini besler.
Kaçınılması gereken temel hata, turpun kendinden veya diğer turpgillerden sonra ekilmesidir. Turp, lahana, kırmızı lahana, karnabahar, brokoli, Brüksel lahanası, şalgam, hardal, roka ve tere aynı Brassicaceae familyasındandır; bunların ardışık ekimi kök-ur hastalığını, pire böceğini ve lahana sineğini toprakta biriktirir. Aynı tarlaya turp veya akraba türlerin en az üç dört yıl ara verilmeden dönmemesi gerekir; kök-ur bulaşık tarlalarda bu süre daha da uzatılmalıdır. Taze ahır gübresi verilmiş veya azotu çok yüksek art bitkiden hemen sonra turp ekmekten kaçınılmalıdır; fazla azot köklerin çatallanmasına, boğumlanmasına ve yaprağa kaçmaya yol açar. Ağır, sıkışmış ve drenajı bozuk toprakları bırakan ön bitkilerden sonra doğrudan turp ekmek de köklerin deforme olmasına neden olur. Ayrıca aynı zararlıları paylaşan komşuluk ve ardışıklıklardan kaçınmak, kimyasal mücadele ihtiyacını azaltır.
Aşağıda turpu içeren dört yıllık örnek bir ekim nöbeti verilmiştir. Birinci yıl baklagil ekilir (fasulye veya bezelye); bu bitki toprağı azotça zenginleştirir ve turpgil hastalıklarını taşımaz. İkinci yıl aynı parsele turp getirilir; baklagilden kalan dengeli azot düzgün kök oluşumunu destekler ve ön bitki farklı familya olduğu için kök-ur baskısı düşük kalır. Üçüncü yıl tahıl (buğday veya arpa) ekilir; bol organik artık bırakarak toprak yapısını iyileştirir ve turpgiller için konukçusuz bir yıl yaratarak hastalık döngüsünü kırar. Dördüncü yıl kabakgiller veya patlıcangiller (salatalık, domates gibi) yer alır; yine farklı familya olduğundan zincir korunur. Beşinci yıl döngü yeniden baklagille başlar. Kısa süreli turp isteniyorsa, birinci yıldaki baklagil hasadından sonra sonbaharda ara ürün turp da eklenebilir; bu durumda takip eden yıllarda ana turp ekimi bu parsele tekrar getirilmez.
Turp en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla) sonra ekilir; bu bitkiler toprağa dengeli azot bırakarak düzgün kök gelişimini destekler. Tahıllar, mısır, kabakgiller ve patlıcangiller de uygun ön bitkilerdir çünkü farklı familyalardandır ve turpgil hastalıklarını taşımaz. Turpu, lahana, karnabahar, şalgam gibi diğer turpgillerden sonra ekmekten kaçının.
Turptan sonra farklı familyalardan ürünler tercih edilir. Baklagiller, tahıllar, soğangiller ve turpgil olmayan yapraklı sebzeler iyi seçeneklerdir. Lahana, brokoli, karnabahar, şalgam ve hardal gibi turpgilleri turptan sonra ekmek, kök-ur ve ortak zararlıların birikmesine yol açtığı için önerilmez.
Turp veya diğer turpgiller aynı tarlaya en az üç dört yılda bir dönecek şekilde planlanmalıdır. Kök-ur hastalığının dinlenme sporları toprakta uzun yıllar canlı kaldığından, bulaşık tarlalarda bu ara daha da uzatılmalı ve ara yıllarda konukçu olmayan familyalar ekilmelidir.
Kök-ur (Plasmodiophora brassicae) tüm turpgilleri etkileyen ve toprakta yıllarca kalıcı olan bir hastalıktır. Turp, lahana ve akrabaları art arda ekildiğinde patojen yoğunluğu artar, kökler şişer ve verim düşer. Münavebeyle konukçusuz yıllar yaratmak hastalığı baskılamanın en etkili kültürel yöntemidir.
Taze veya çok azotlu ön bitki ile yeni gübrelenmiş toprağa doğrudan turp ekmek önerilmez. Aşırı azot köklerin çatallanmasına, boğumlanmasına ve bitkinin yaprağa kaçmasına yol açar. Turp için ölçülü azot bırakan baklagil ardılı veya önceden iyi ayrışmış organik madde daha uygundur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel turp ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Turp Turp Ne Zaman Ekilir Turp Yetiştiriciliği Tüm Turp BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
