Ceviz yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Ceviz Hastalıkları
Ceviz Antraknozu (Yaprak Lekesi)
Gnomonia leptostyla
Belirti: Yapraklarda önce küçük, yuvarlak, kahverengimsi lekeler oluşur ve bu lekelerin çevresi çoğu zaman sarımsı bir hâle ile çevrilidir. Lekeler zamanla büyüyüp birleşerek yaprağın geniş bölümlerini kaplar, yaprak sararıp erken dökülür. Meyve kabuğunda da çökük, koyu kahverengi-siyah lekeler görülür; şiddetli durumlarda iç ceviz buruşur, kararır ve kalitesi bozulur.
Etmen / koşul: Hastalık özellikle ilkbahar ve yaz başında bol yağışlı, nemli ve serin geçen havalarda hızla gelişip yayılır. Etmen kışı yere dökülen hastalıklı yaprak ve meyve artıklarında geçirir.
Önlem: Sonbaharda yere dökülen hastalıklı yapraklar ve meyveler toplanıp bahçeden uzaklaştırılarak imha edilmeli, ağaçlar hava akımını ve güneşlenmeyi artıracak şekilde budanmalı, sık dikimden kaçınılmalıdır.
Ceviz Bakteriyel Yanıklığı
Xanthomonas arboricola pv. juglandis
Belirti: Yapraklarda köşeli, başlangıçta yağımsı görünümlü, sonradan kahverengi-siyaha dönen lekeler oluşur. Sürgün ve tomurcuklarda yanıklık şeklinde kararma ve kuruma çok belirgindir; genç fidanlar tamamen kuruyup ölebilir. Meyvelerde önce küçük sarımsı lekeler belirir, bunlar zamanla siyahlaşıp hafif çöker, yayılarak meyvenin çürümesine ve erken dökülmesine yol açar.
Etmen / koşul: Yağışlı, nemli ve ılıman ilkbahar koşullarında hızla gelişir; bakteri yağmur ve rüzgârla, çiçeklenme döneminde polenle de taşınabilir. Etmen kışı enfekteli tomurcuk ve sürgünlerde geçirir.
Önlem: Hastalıklı sürgün ve dallar budanıp imha edilmeli, bahçe temizliği yapılmalı, dayanıklı çeşitler ve sağlıklı fidan tercih edilmeli, ağaç tacının iyi havalanması için budama yapılmalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Ceviz Zararlıları
Ceviz Küçük Yaprakbiti
Chromaphis juglandicola
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzeyinde, genellikle ana damar boyunca dizilen sarımsı-yeşil renkli, küçük yaprakbitleri görülür. Bitki özsuyunu emerek beslenir; yapraklarda sararma, kıvrılma ve erken dökülme yapar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü gelişir, yaprak ve meyveler kararır, fotosentez azalır.
Koşul: Sıcak ve kurak geçen ilkbahar-yaz aylarında popülasyonu hızla artar; özellikle aşırı azotlu gübreleme sürgün gelişimini teşvik ederek zararı artırır.
Önlem: Dengeli gübreleme yapılarak aşırı sürgün gelişimi önlenmeli, doğal düşmanları (uğur böceği, parazitoit arılar) korunmalı, geniş kapsamlı ilaçlamalardan kaçınılarak faydalı böcek dengesi gözetilmelidir.
Ceviz Büyük Yaprakbiti
Panaphis juglandis
Zarar şekli: Yaprakların üst yüzeyinde, ana damar boyunca sıralar hâlinde dizilmiş, sarı-kahverengi renkli iri yaprakbitleri görülür. Özsu emerek beslenir, yapraklarda sararma ve canlılık kaybına neden olur. Bol miktarda tatlımsı salgı bırakır; bu salgı üzerinde gelişen siyah is küfü yaprak ve meyveleri kaplayarak kaliteyi düşürür.
Koşul: İlkbahar ve yaz boyunca, sıcak havalarda etkindir; sürgünlerin bol ve sulu olduğu, aşırı gübrelenmiş ağaçlarda zararı belirginleşir.
Önlem: Doğal düşmanların korunması için gereksiz ilaçlamadan kaçınılmalı, dengeli besleme uygulanmalı, bulaşık yaprak ve sürgünler izlenerek erken dönemde kültürel önlemler alınmalıdır.
Ceviz Yaprak Uyuzu (Gal Akarı)
Aceria erinea
Zarar şekli: Yaprakların üst yüzeyinde kabarık, şişkin, kese benzeri yeşil-sarımsı urlar (gal) oluşur. Bu kabarcıkların yaprağın alt yüzeyindeki karşılığında keçemsi, kıllı, açık renkli bir doku görülür; akarlar bu çukurlarda beslenir. Şiddetli zararlanmada yaprak yüzeyi deforme olur, lekeli ve buruşuk bir görünüm alır.
Koşul: Çok küçük olan akar, kışı tomurcuk pulları arasında geçirir; ilkbaharda yaprakların açılmasıyla beslenmeye başlar ve ılık havalarda çoğalır.
Önlem: Aşırı bulaşık yaprak ve sürgünler budanıp uzaklaştırılmalı, sağlıklı ve temiz fidan kullanılmalı, doğal düşmanlar (avcı akarlar) korunmalıdır.
Elma İçkurdu
Cydia pomonella
Zarar şekli: Larva, genç meyvenin kabuğundan içeri girerek ceviz içine (göbek bölgesine) doğru galeri açar; giriş deliği çevresinde kahverengi, unumsu dışkı (talaş benzeri artık) birikir. Zarar gören meyveler vakitsiz sararıp dökülür, içi kurtlanmış ve çürümüş olur. Bir meyveden çıkan larva komşu meyvelere de geçerek zararı yayar.
Koşul: Yılda birkaç döl verir; sıcak geçen ilkbahar-yaz aylarında kelebek uçuşu ve yumurta bırakma yoğunlaşır. Kışı olgun larva olarak kabuk altında veya toprakta kozada geçirir.
Önlem: Yere dökülen kurtlu meyveler düzenli toplanıp imha edilmeli, ağaç gövdelerine oluklu mukavva tuzak kuşaklar sarılarak kışlayan larvalar toplanıp yok edilmeli, eşeysel çekici (feromon) tuzaklarla uçuş izlenmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Yapraklarda önce küçük, yuvarlak, kahverengimsi lekeler oluşur ve bu lekelerin çevresi çoğu zaman sarımsı bir hâle ile çevrilidir. Lekeler zamanla büyüyüp birleşerek yaprağın geniş bölümlerini kaplar, yaprak sararıp erken dökülür. Meyve kabuğunda da çökük, koyu kahverengi-siyah lekeler görülür; şiddetli durumlarda iç ceviz buruşur, kararır ve kalitesi bozulur.
Yapraklarda köşeli, başlangıçta yağımsı görünümlü, sonradan kahverengi-siyaha dönen lekeler oluşur. Sürgün ve tomurcuklarda yanıklık şeklinde kararma ve kuruma çok belirgindir; genç fidanlar tamamen kuruyup ölebilir. Meyvelerde önce küçük sarımsı lekeler belirir, bunlar zamanla siyahlaşıp hafif çöker, yayılarak meyvenin çürümesine ve erken dökülmesine yol açar.
Ceviz ceviz küçük yaprakbiti zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzeyinde, genellikle ana damar boyunca dizilen sarımsı-yeşil renkli, küçük yaprakbitleri görülür. Bitki özsuyunu emerek beslenir; yapraklarda sararma, kıvrılma ve erken dökülme yapar. Salgıladıkları tatlımsı madde (fumajin) üzerinde siyah is küfü gelişir, yaprak ve meyveler kararır, fotosentez azalır.
Ceviz ceviz büyük yaprakbiti zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların üst yüzeyinde, ana damar boyunca sıralar hâlinde dizilmiş, sarı-kahverengi renkli iri yaprakbitleri görülür. Özsu emerek beslenir, yapraklarda sararma ve canlılık kaybına neden olur. Bol miktarda tatlımsı salgı bırakır; bu salgı üzerinde gelişen siyah is küfü yaprak ve meyveleri kaplayarak kaliteyi düşürür.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Ceviz Entegre Mücadele Teknik Talimatı (TAGEM) ve Üretici Bilgi Köşesi (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
