Menü
Ceviz (Juglans regia), sert kabuklu meyveler grubunda yer alan, uzun ömürlü ve geniş taçlı bir ağaç türüdür. Anavatanı Anadolu ve çevresindeki geniş coğrafya kabul edilen ceviz, Türkiye tarımının köklü ürünlerinden biridir ve hemen her bölgede yetiştiriciliği yapılabilmektedir. İç kısmındaki yağ oranı yüksek, protein açısından zengin meyvesi hem taze hem kuru olarak tüketilir; kabuğu, yaprağı ve odunu da farklı alanlarda değerlendirilir. Türkiye, dünyanın önde gelen ceviz üreticisi ülkeleri arasında yer alır. Geleneksel olarak tohumdan yetişen ve köy bahçelerinde dağınık bulunan ceviz ağaçları, son yıllarda Chandler, Fernor, Franquette gibi aşılı standart çeşitlerle kapama bahçeler halinde modern meyveciliğe dönüşmüştür. Türk mutfağında baklava, tatlılar, cevizli sucuk, kavurma, tarhana ve kahvaltılıklarda yaygın olarak kullanılır; sağlıklı beslenme trendiyle birlikte tüketimi artmaktadır. Devlet destekli fidan ve kapama bahçe teşvikleri sayesinde ceviz, üreticiler için gelir getirici, katma değeri yüksek ve ithalatı azaltıcı stratejik bir ürün konumundadır.
Ceviz Türkiye genelinde çok geniş bir alana yayılmış olsa da ticari üretim belirli bölgelerde yoğunlaşır. Kuzeydoğu ve Doğu Anadolu geçiş kuşağında yer alan illerden özellikle Şırnak (Cizre çevresi), Hakkari ve çevresi geleneksel ceviz alanlarıdır. Karadeniz ardı ve İç Anadolu geçişinde Kastamonu, Tokat, Niğde, Kayseri; Ege ve İç Batı Anadolu'da Denizli, Manisa, Aydın; Akdeniz'de Kahramanmaraş, Antalya ve Mersin; Marmara'da Bursa ve Sakarya öne çıkan üretim merkezleridir. Ceviz derin, geçirgen, tınlı ve taban suyu yüksek olmayan topraklarda iyi gelişir; su tutan ağır killi ve taban suyu yüksek yerlerde kök çürüklüğüne duyarlıdır. İlkbahar geç donları en büyük risk olduğundan don çukuru olmayan, hava akımı iyi olan meyilli araziler tercih edilir. Yeterli kış soğuklaması alan, yaz aylarında aşırı sıcak ve kuru rüzgardan korunan, sulama imkanı bulunan bölgeler verimli ceviz yetiştiriciliği için en uygun koşulları sağlar.
Ceviz verimi ağacın yaşına, çeşidine, terbiye sistemine ve bakım koşullarına göre çok değişkendir. Tohumdan yetişmiş yaşlı, tek tek bulunan geleneksel ağaçlarda verim düşük ve düzensizdir. Aşılı, sulanan ve gübrelenen kapama bahçelerde ise ağaçlar tam verim çağına (yaklaşık 8-12 yaş sonrası) ulaştığında ağaç başına ortalama olarak yaklaşık 30-70 kg, iyi bakılan verimli ağaçlarda daha yüksek kabuklu ceviz alınabilir. Dekar bazında modern kapama bahçelerde dikim sıklığına bağlı olarak yaklaşık birkaç yüz kilograma varan verimler bildirilmektedir. Verimi etkileyen başlıca etkenler; çeşit seçimi ve tozlayıcı uygunluğu, ilkbahar geç donları, düzenli sulama, dengeli gübreleme, budama ve taç yönetimi, antraknoz ve bakteriyel yanıklık gibi hastalıklar ile iç kurdu, yaprak biti gibi zararlılardır. Uygun çeşit ve düzenli bakım verimi belirgin biçimde artırır.
Ceviz, Türkiye'de iç tüketimi çok yüksek olan bir üründür; baklava ve tatlı sanayii, kuruyemiş sektörü ve ev tüketimi güçlü bir talep oluşturur. Yerli üretim uzun yıllar iç talebi tam karşılayamadığı için Türkiye önemli miktarda ceviz (özellikle iç ceviz ve kabuklu ceviz) ithal eden ülkeler arasında yer almıştır. Bu tabloyu değiştirmek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı kapama ceviz bahçesi kurulumunu fidan ve yatırım destekleriyle teşvik etmiş, son yıllarda üretim alanı ve rekolte belirgin şekilde artmıştır. Artan yerli üretimle birlikte ithalat baskısının azaltılması ve ihracat potansiyelinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ceviz, uzun raf ömrü, kolay depolanabilir ve taşınabilir olması nedeniyle ticari açıdan avantajlıdır. Katma değerli ürün olması, üreticiye iyi gelir sağlaması ve dış ticaret açığını azaltıcı niteliği ile ceviz, ülke tarım ekonomisi için stratejik önem taşıyan sert kabuklu meyvelerden biridir.
Aşılı standart çeşitlerle kurulan bahçelerde ceviz genellikle dikimden yaklaşık 3-5 yıl sonra ilk meyvelerini vermeye başlar, tam verim çağına ise yaklaşık 8-12 yıl içinde ulaşır. Tohumdan yetişen ağaçlar daha geç ve düzensiz verime geçer. Bu nedenle ticari amaçlı bahçelerde Chandler, Fernor, Franquette gibi aşılı çeşitler tercih edilir.
Evet. Cevizde erkek ve dişi çiçeklerin açılma zamanları çoğu çeşitte farklıdır. Bu yüzden iyi bir döllenme ve verim için bahçeye ana çeşidin çiçeklenmesiyle uyumlu tozlayıcı çeşitlerin belirli oranda dikilmesi önerilir. Uygun tozlayıcı olmadan meyve tutumu ve verim düşük kalabilir.
İlkbahar geç donları cevizde en önemli risklerden biridir; sürgün ve çiçeklenme döneminde gelen donlar mahsulü büyük ölçüde zarara uğratabilir. Bu nedenle geç yapraklanan çeşitler seçilmeli ve don çukuru olmayan, hava akımı iyi araziler tercih edilmelidir. Ayrıca antraknoz ve bakteriyel yanıklık gibi hastalıklar da verimi tehdit eder.
Ceviz yüksek verim için düzenli suya ihtiyaç duyan bir türdür. Özellikle iç dolum ve meyve gelişimi döneminde su stresi verim ve kaliteyi düşürür. Ancak taban suyu yüksek ve su tutan topraklarda kök çürüklüğüne duyarlıdır; bu nedenle damla sulama gibi kontrollü sulama yöntemleri, geçirgen ve iyi drenajlı topraklarla birlikte önerilir.
Türkiye'de kapama bahçelerde en yaygın kullanılan yabancı kökenli çeşitler Chandler, Fernor ve Franquette'tir. Bunların yanında Şebin, Bilecik, Yalova gibi yerli seçilmiş çeşitler de yetiştirilmektedir. Çeşit seçiminde bölgenin iklimine uygunluk, geç yapraklanma özelliği, verim, iç kalitesi ve tozlayıcı uyumu dikkate alınmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel ceviz ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Ceviz Ceviz Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
