Nane yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Nane Hastalıkları
Külleme
Erysiphe spp.
Belirti: Hastalık ilerledikçe bitkinin tüm organları üzerinde beyaz grimsi, un serpilmiş gibi fungal bir örtü oluşur. Daha sonra yaprakların alt yüzeyinde lekeler görülür. Hastalık yaşlı yapraklardan genç yapraklara doğru yayılır. Canlı kalan yapraklarda zamanından önce yaşlanma görülür; hastalanan yapraklar genellikle solar ve kurur, böylece yaprakta kalite kaybı oluşur.
Etmen / koşul: Etmen için uygun koşullar düşük ışık yoğunluğu ve nemdir. Gölgede, yüksek nem ve uygun sıcaklıkta hastalık şiddeti artar; rüzgârla bulaşık bitki ve yabancı otlardan kolayca yayılır.
Önlem: Dayanıklı çeşit kullanılmalı, konukçu olmayan bitkilerle münavebe yapılmalı, hastalıklı bitki artıkları ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Sık ekim-dikimden kaçınılarak hava akımı ve güneş ışığı sağlanmalı, dengeli gübreleme ile bitkiler sağlıklı tutulmalıdır.
Nane Zararlıları
Kırmızıörümcekler (İki noktalı kırmızıörümcek)
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Çıplak gözle zor fark edilen erginler yaprağın alt yüzünde ördükleri ipek ağlar arasında larva, nimf ve yumurtalarla bir arada bulunur. Bitki özsuyunu emerek beslendikleri için emilen yapraklar önce sararır, sonra kıvrılır ve dökülür. Yoğun zararda verim büyük oranda düşer ve ürün kalitesizleşir.
Koşul: Kışı ılık geçen bölgelerde yaz aylarındaki gibi üremeye devam ederler; sıcak ve kurak koşullarda hızla çoğalırlar. Yılda 10-12 döl verebilirler.
Önlem: Temiz fide kullanılmalı, hasattan sonra bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, ot çapasına önem verilmeli, gereğinden fazla azotlu gübreden kaçınılmalı, toprak işlemesi ile kışlayan bireylerin barındığı bitki artıkları toprağa gömülmelidir.
Yeşilkurt
Helicoverpa armigera
Zarar şekli: Kıllı, 15-45 mm boyundaki larvaların sırtında yeşil-kahve-sarı bantlar bulunur. Larvalar önce yapraklarda beslenir; yenik kısımlar sararır ve kurur. Daha sonra varsa meyve ve taze sürgünlere geçerek delik açıp içine girer ve beslenir, bunun sonucunda doku çürür.
Koşul: Polifag bir zararlıdır; kelebekleri gündüz kuytularda saklanıp akşamüzeri uçuşur. Bir dişi 700-1500 yumurta bırakabilir, yılda 3-5 döl verir.
Önlem: Tarla ve çevresinde yabancı ot temizliği yapılmalı, hasattan sonra derin sürüm uygulanmalıdır. Larva giriş deliği olan ilk meyveler toplanıp imha edilmeli, zarar görmüş bitki artıkları alandan uzaklaştırılmalı, ergin çıkışı eşeysel çekici feromon tuzaklarla izlenmelidir.
Yaprakbitleri
Aphis gossypii, Myzus persicae
Zarar şekli: 1,5-3 mm boyunda yeşil, sarı veya siyah renkli ergin ve nimfler taze sürgün, yaprak ve yaprak altlarında toplu halde bulunur. Özsu emdikleri yaprak ve sürgünlerde kıvrılma ve şekil bozuklukları oluşur. Salgıladıkları tatlı madde yaprağı kaplar, üzerinde mantar gelişerek yaprak kararır; yoğunlukta gelişme durur, genç bitki ölebilir. Ayrıca virüs hastalıklarını taşırlar.
Koşul: Bölge ve türe göre yılda 10-16 döl verirler; popülasyon hava şartlarına çok bağlıdır, kuraklık ve sıcaklık arttığında aniden düşebilir.
Önlem: Hasattan sonra toprak üstünde kalan bitki sapları ve yabancı otlar imha edilmelidir. Uğur böceği, Chrysopidae ve Syrphidae gibi doğal düşmanlar korunmalı, faydalılara yan etkisi az ürünler tercih edilmelidir.
Tripsler (Tütün tripsi, Çiçek tripsi)
Thrips tabaci, Frankliniella occidentalis
Zarar şekli: Yaklaşık 1 mm boyunda sarı renkli, çok hareketli ergin ve larvalar genellikle yaprakların alt yüzünde birlikte bulunur. Yaprak, sap ve meyvede özsu emerek beslenir; beslendiği yapraklar bir süre sonra beyazımsı veya gümüş rengini alır. Virüs hastalıklarını taşıyıp sağlıklı bitkilere bulaştırırlar.
Koşul: Sıcak bölgelerde konukçu bitki buldukça üremeye devam eder; kurak geçen yerlerde zarar daha fazladır. Yılda 3-6, en fazla 10 döl verir.
Önlem: Zararlı ile bulaşık bitki artıkları imha edilmeli, toprak işleme ve yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır. Seralarda havalandırma açıklıkları küçük delikli tülle kapatılmalı, izleme için mavi yapışkan tuzaklar kullanılmalıdır.
Toprak pireleri
Phyllotreta spp., Epitrix hirtipennis
Zarar şekli: Erginlerin pire gibi sıçraması tipiktir; metalik yeşil, parlak siyah veya kahverengi olabilirler. Erginler yaprakta 1-2 mm çapında delikler açar; deliklerin kenarındaki doku kurur ve beyaz renk alır. Tüm yaprak bu delik ve lekeciklerle kaplanabilir. Bazı virüs ve bakteriyel etmenleri de taşıyarak dolaylı zarar verirler.
Koşul: Kışı tarlada kalan ürün artıkları ve çevredeki bitki kalıntılarında ergin olarak geçirir; ilkbaharda fideliklere geçer. Nemli toprak üremeleri için uygundur, kurak ve sıcak mevsimlerde zarar daha fazladır.
Önlem: Toprak işleme ve yabancı ot temizliğine dikkat edilmeli; gübreleme ve sulama ile bitkilerin ilk dönemlerinde hızlı ve sağlıklı gelişmesi sağlanarak zarar azaltılmalıdır.
Sebzelerde beyazsinek (Tütün beyazsineği, Sera beyazsineği)
Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum
Zarar şekli: Erginler ve larvalar yaprakların alt yüzünde toplu halde bulunup bitki özsuyunu emerek beslenir; bu beslenme bitkide zayıflama yapar. Salgıladıkları tatlı madde (ballı su) yaprak yüzeyini kaplar, üzerinde gelişen fumajin mantarı yaprağı karartarak fotosentezi engeller. Ayrıca virüs hastalıklarını taşırlar.
Koşul: Sıcak ve örtüaltı koşullarında hızla çoğalırlar; çevreden bulaşma ve hijyen eksikliğinde yoğunluk artar.
Önlem: Hijyen kurallarına titizlikle uyulmalı, bulaşma ve yayılma önlenmelidir. Macrolophus ve Encarsia gibi doğal düşmanlar korunmalı, izleme ve kitlesel yakalama için sarı yapışkan tuzaklar kullanılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Nane külleme belirtileri nelerdir?
Hastalık ilerledikçe bitkinin tüm organları üzerinde beyaz grimsi, un serpilmiş gibi fungal bir örtü oluşur. Daha sonra yaprakların alt yüzeyinde lekeler görülür. Hastalık yaşlı yapraklardan genç yapraklara doğru yayılır. Canlı kalan yapraklarda zamanından önce yaşlanma görülür; hastalanan yapraklar genellikle solar ve kurur, böylece yaprakta kalite kaybı oluşur.
Nane kırmızıörümcekler (i̇ki noktalı kırmızıörümcek) zararı nasıl anlaşılır?
Çıplak gözle zor fark edilen erginler yaprağın alt yüzünde ördükleri ipek ağlar arasında larva, nimf ve yumurtalarla bir arada bulunur. Bitki özsuyunu emerek beslendikleri için emilen yapraklar önce sararır, sonra kıvrılır ve dökülür. Yoğun zararda verim büyük oranda düşer ve ürün kalitesizleşir.
Nane yeşilkurt zararı nasıl anlaşılır?
Kıllı, 15-45 mm boyundaki larvaların sırtında yeşil-kahve-sarı bantlar bulunur. Larvalar önce yapraklarda beslenir; yenik kısımlar sararır ve kurur. Daha sonra varsa meyve ve taze sürgünlere geçerek delik açıp içine girer ve beslenir, bunun sonucunda doku çürür.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (GKGM) Çiftçi Eğitim Serisi-23: Yaprağı Yenen Sebzelerde Zararlı Organizmalarla Mücadele (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
