Menü
Nane (Mentha), ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından, çok yıllık ve aromatik bir bitkidir. Yapraklarında bulunan mentol ve menton gibi uçucu yağlar sayesinde hem taze sebze hem de baharat, çay ve ilaç sanayii hammaddesi olarak değerlendirilir. Türkiye tarımında nane, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler için pazar bahçeciliği ürünü olarak önem taşır; taze demet halinde pazarlarda ve marketlerde yıl boyu talep görür. Türk mutfağının vazgeçilmez bir aromatiği olması nedeniyle iç tüketimi yüksektir. Rizom (kök sürgünü) ile kolayca çoğalması, çok yıllık olması ve bir dikimden birkaç yıl boyunca ürün alınabilmesi, üretici için düşük girdi ve süreklilik avantajı sağlar. Tıbbi ve aromatik bitkiler kapsamında değerlendirilen nane, sulanabilir küçük parseller için gelir getirici bir alternatif oluşturur. Kurutulmuş nane ve nane yağı, gıda, içecek ve kozmetik sektörlerine hammadde olarak girer. Böylece nane, hem taze pazar hem de işleme sanayii yönüyle katma değerli bir üründür.
Nane, Türkiye genelinde sulama imkânı bulunan hemen her yörede yetiştirilebilen adaptasyon yeteneği yüksek bir bitkidir. Ticari üretim özellikle ılıman iklime ve yeterli su kaynağına sahip bölgelerde yoğunlaşır. Ege ve Akdeniz bölgeleri (örneğin Aydın, İzmir, Antalya çevresi) uzun vejetasyon süresi ve sıcak iklimi sayesinde taze nane üretimine elverişlidir. Marmara ve İç Anadolu geçiş kuşağında da pazar bahçeciliği kapsamında yaygın olarak yetiştirilir. Nane, bol güneş alan, nemli ancak su tutmayan, organik maddece zengin, tınlı ve derin toprakları sever. Ağır killi, taban suyu yüksek ve drenajı bozuk topraklarda kök çürüklüğü riski artar. Serin ve nemli ortamlarda yaprak kalitesi ve aroması yüksek olur; aşırı sıcak ve kurak koşullarda düzenli sulama şarttır. Yarı gölge koşullarına da dayanabilmesi, bahçe kenarı ve küçük parsel üretimini kolaylaştırır. Toprak seçiciliğinin düşük olması sayesinde ülkenin farklı iklim kuşaklarına uyum sağlar.
Nanede verim; tür ve çeşide, taze ya da kuru üretim amacına, sulama, gübreleme ve yılda alınan biçim sayısına göre önemli ölçüde değişir. Nane çok yıllık olduğundan bir vejetasyon döneminde birden fazla biçim yapılabilir ve bir dikimden birkaç yıl ürün alınabilir. Taze nane üretiminde verim genellikle dekar başına birkaç ton taze herba düzeyinde olabilirken, kuru herba veya uçucu yağ amaçlı üretimde bu miktar kurumayla birlikte belirgin şekilde düşer. Kesin ve tek bir ortalama vermek doğru değildir; verim rakamları için TAGEM ve tıbbi aromatik bitkiler enstitülerinin bölgesel denemelerine bakılması önerilir (yaklaşık değerler bölgeye göre farklılaşır). Verimi etkileyen başlıca etkenler: düzenli ve yeterli sulama, azot başta olmak üzere dengeli gübreleme, biçim zamanlaması (çiçeklenme öncesi biçimde yaprak oranı ve aroma yüksektir), yabancı ot kontrolü, pas gibi hastalıklarla mücadele ve rizomların yaşlanmasına bağlı olarak birkaç yılda bir bahçenin yenilenmesidir.
Nane, Türkiye iç pazarında yıl boyu taze demet, kurutulmuş baharat ve bitki çayı olarak yüksek talep gören bir üründür. Türk mutfağında çorba, salata, mezeler, ayran ve et yemeklerinde yaygın kullanımı, iç tüketimi canlı tutar. Taze nane çoğunlukla yerel hallerde ve pazarlarda pazarlanırken, kurutulmuş nane ve nane esansı gıda, içecek, çay harmanları ile kozmetik ve ilaç sanayiine hammadde sağlar. Nane, tıbbi ve aromatik bitkiler ihracatı içinde yer alan ürünlerden biridir; kuru yaprak ve uçucu yağ formunda dış pazara da sunulabilir. Ticaret hacmi ve ihracat-ithalat dengesine ilişkin güncel ve resmi rakamlar için TÜİK dış ticaret istatistikleri ile İhracatçı Birlikleri verilerine başvurulması gerekir. Üretici açısından nanenin ekonomik önemi; düşük başlangıç maliyeti, çok yıllık yapısı sayesinde süreklilik ve küçük parsellerden dahi düzenli nakit akışı sağlamasından kaynaklanır. Katma değeri artırmak için kurutma, paketleme ve organik sertifikasyon gibi işleme adımları öne çıkar.
Nane en yaygın olarak rizom (kök sürgünü) ile çoğaltılır. İlkbaharda toprak altındaki sürünücü kökler parçalara ayrılarak dikilir; kısa sürede tutup yayılır. Tohumla çoğaltma da mümkündür ancak melez çeşitlerde anaç özellikleri tam korunmadığı için rizomla vegetatif çoğaltma tercih edilir.
Nane çok yıllık olduğu için bir vejetasyon döneminde birden fazla biçim yapılabilir. Sulama, gübreleme ve iklim koşulları uygun olduğunda ilkbahardan sonbahara kadar genellikle iki veya daha fazla biçim alınır. Biçimin çiçeklenme öncesi yapılması, yaprak oranını ve aroma kalitesini yüksek tutar.
Nane; nemli ancak drenajı iyi, organik maddece zengin, tınlı ve derin toprakları sever. Bol güneş ister, yarı gölgeye de dayanır. Ağır killi ve taban suyu yüksek topraklarda kök çürüklüğü riski artar. Ilıman ve yeterli su bulunan bölgelerde en verimli sonuç alınır; kurak dönemlerde düzenli sulama şarttır.
Taze nane doğrudan tüketim için demet halinde pazarlanır ve aroması yoğundur. Kuru nane ise biçilen herbanın kurutulmasıyla elde edilir; ağırlığın büyük kısmı su kaybıyla azalır, buna karşılık uzun süre saklanabilir ve baharat, çay ile sanayi hammaddesi olarak değerlendirilir.
En sık karşılaşılan sorunlar nane pası gibi mantari hastalıklar, yabancı ot rekabeti ve aşırı sulamaya bağlı kök çürüklüğüdür. Ayrıca rizomlar yıllar içinde yaşlandıkça verim düşer; bu nedenle birkaç yılda bir bahçenin yenilenmesi önerilir. Hastalıkla mücadelede havadar dikim ve iyi drenaj koruyucu rol oynar.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel nane ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Nane Nane Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
