Menü
Bakla (Vicia faba), Türkiye'de hem taze sebze hem de kuru tane olarak tüketilen, tarihi çok eskiye dayanan baklagillerdendir. Ülkemizde bakla çeşitliliği tek bir eksende değil, birkaç farklı ölçüte göre şekillenir. Botanik olarak tane iriliğine göre iri taneli sofralık bakla, orta iri at baklası ve küçük taneli yem baklası şeklinde üç ana gruba ayrılır. Kullanım amacına bakıldığında ise taze olarak yeşil kabuğuyla pişirilen türlerle, kurutulup iç baklası halinde fava ve Girit ezmesi gibi yemeklerde değerlendirilen türler öne çıkar. Ekim zamanına göre kışlık ve yazlık bakla ayrımı da yörelere göre değişir; Ege ve Akdeniz'de kışlık ekim yaygındır. Türkiye üretiminin önemli bölümü Ege Bölgesi'nde, özellikle Aydın, İzmir ve Manisa çevresinde gerçekleşir. Bu bölgelerde Sakız baklası gibi geniş ve yassı kabuklu yerel tipler mutfak kültüründe ayrı bir yere sahiptir. Bunların yanında araştırma enstitüleri tarafından tescillenmiş, verimi ve tane kalitesi standartlaştırılmış Filiz 99 ve Eresen 87 gibi çeşitler de üretimde kullanılır. Aşağıda baklanın Türkiye'de bilinen başlıca çeşit ve tiplerini, ayırt edici özellikleriyle birlikte bulabilirsiniz.
Ege Bölgesi'nde çok sevilen, geniş ve yassı kabuklu, iç tanesi iri ve etli bir tiptir. Kabuğu genç iken lifsiz ve yumuşak olduğu için taze olarak kabuğuyla birlikte zeytinyağlı pişirilir. İzmir ve Aydın mutfağında zeytinyağlı bakla denince akla ilk gelen türdür.
En iri taneli botanik gruptur; taneleri yassı, geniş ve büyüktür. İnsan beslenmesine yönelik sofralık kullanımın temelini oluşturur. Hem taze hem de kuru olarak değerlendirilir, favanın ana hammaddesidir.
Tane iriliği bakımından sofralık bakla ile yem baklası arasında, orta boyda kalan gruptur. Adından da anlaşılacağı gibi geleneksel olarak hayvan yemi amaçlı yetiştirilmiş, ancak yörelere göre insan tüketiminde de kullanılmıştır.
Küçük ve yuvarlağa yakın taneli, en küçük iriliğe sahip gruptur. Genellikle hayvan yemi ve yeşil gübre amacıyla ekilir. Toprağı azotça zenginleştirdiği için ekim nöbetinde ara ürün olarak tercih edilir.
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilip tescillenmiş sofralık bir çeşittir. Tane iriliği ve verim standardı yüksek olduğundan ticari üretimde tercih edilir. Kışlık ekime uygun, bölge koşullarına uyumlu bir çeşittir.
Yine araştırma enstitüsü kaynaklı, uzun yıllardır üretimde bulunan tescilli bir çeşittir. İri taneli ve verimli yapısıyla hem taze hem kuru tane üretimine uygundur. Ege koşullarında istikrarlı performans göstermesiyle bilinir.
Kabuk henüz genç, yeşil ve lifsiz iken hasat edilen kullanım tipidir. Kabuğuyla birlikte doğranıp zeytinyağlı yemek olarak pişirilir. İlkbaharın erken sebzelerinden olup Ege ve Akdeniz pazarlarında mart-nisan aylarında bollaşır.
Tam olgunlaşıp kuruyan tanelerin kabuğundan ayrılmasıyla elde edilen kuru üründür. Fava ve Girit ezmesi gibi geleneksel mezelerin temel malzemesidir. Uzun süre saklanabildiği için kışlık erzak olarak da değer taşır.
Sonbaharda ekilip kışı tarlada geçiren ve ilkbaharda hasat edilen ekim tipidir. Ege ve Akdeniz'in ılıman kışlarına uygun olup, erken taze hasat ve genellikle daha yüksek verim sağlar. Bölge üretiminin büyük bölümü bu şekilde yetiştirilir.
İlkbaharda ekilip yaz başında hasat edilen, kışları sert geçen iç bölgelere uygun ekim tipidir. Vejetasyon süresi kışlığa göre daha kısadır. Don riski nedeniyle kışlık ekimin yapılamadığı yörelerde tercih edilir.
Evet. Taze bakla, kabuk henüz yeşil ve lifsizken erken hasat edilir ve kabuğuyla pişirilir. Aynı bitki tarlada bırakılıp taneler olgunlaşınca kuruyunca iç baklası, yani kuru bakla elde edilir ve fava gibi yemeklerde kullanılır.
Sakız baklası geniş, yassı ve genç iken lifsiz kabuğuyla öne çıkar. Bu özelliği sayesinde iç tanesi ayrılmadan, kabuğuyla birlikte zeytinyağlı olarak pişirilebilir. Ege mutfağında taze bakla yemeğinin en makbul tipidir.
Temel fark tane iriliği ve kullanım amacıdır. Sofralık bakla (var. major) iri taneli olup insan beslenmesine yöneliktir; kıtık yani yem baklası (var. minor) küçük taneli olup ağırlıklı olarak hayvan yemi ve yeşil gübre amacıyla yetiştirilir.
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı Filiz 99 ve Eresen 87, ülkemizde bilinen tescilli sofralık bakla çeşitleridir. Bu çeşitler tane iriliği ve verim standartları belirlendiği için ticari üretimde tercih edilir.
Kaynak: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Tarım ve Orman Bakanlığı). Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız bakla çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Bakla İlanları Bakla Üreticileri Bakla Fiyatları Bakla Yetiştiriciliği Tüm Bakla BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
