Domates yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Domates Hastalıkları
Domates Mildiyösü
Phytophthora infestans
Belirti: Yapraklarda önce sarımsı yeşil, sonra kahverengileşen düzensiz lekeler oluşur. Yaprağın alt yüzünde lekelerin çevresinde beyazımsı bir kül tabakası görülür. Meyvelerde sert, kahverengi, geniş çürük bölgeler oluşur.
Etmen / koşul: Serin ve nemli (yağışlı, çiğli) havalarda hızla yayılan bir fungal hastalıktır.
Önlem: Hava akımını sağlamak için sık dikimden kaçınılmalı, hastalıklı bitki artıkları tarladan toplanıp imha edilmeli ve dayanıklı çeşitler tercih edilmelidir.
Domates Erken Yaprak Yanıklığı
Alternaria solani
Belirti: Alt yapraklardan başlayarak iç içe halkalardan oluşan, hedef tahtası görünümünde koyu kahverengi lekeler oluşur. Lekelerin çevresi sararır ve şiddetli durumda yapraklar tümüyle kurur. Meyve sapı dibinde çökük koyu lekeler görülebilir.
Etmen / koşul: Sıcak ve nemli koşullarda, özellikle besin yetersizliği ve stres altındaki bitkilerde gelişir.
Önlem: Münavebe uygulanmalı, hastalıklı bitki artıkları imha edilmeli ve bitkilerin dengeli beslenmesi sağlanarak strese girmesi önlenmelidir.
Domates Kök Boğazı Çökerteni (Fide Devrilmesi)
Rhizoctonia solani
Belirti: Fidelerde toprak yüzeyine yakın kök boğazı incelir, kararır ve çürür. Etkilenen fideler devrilerek kurur. Fidelikte yer yer boşluklar oluşur.
Etmen / koşul: Aşırı sulanan, havalanması zayıf ve serin fideliklerde toprak kaynaklı funguslarla artar.
Önlem: Fidelik toprağı temiz olmalı, aşırı sulamadan kaçınılmalı, sık ekimden kaçınılarak havalanma sağlanmalı ve sağlıklı fide kullanılmalıdır.
Domates Solgunluğu (Fusarium)
Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici
Belirti: Bitkide önce alt yapraklar sararır, sonra solgunluk yukarı doğru ilerler. Gövde enine kesildiğinde iletim demetlerinde kahverengi renklenme görülür. Bitki giderek solar ve kurur.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bir fungustur, sıcak topraklarda ve sürekli domates ekilen tarlalarda artar.
Önlem: Dayanıklı çeşitler kullanılmalı, en az birkaç yıllık münavebe uygulanmalı ve hastalıklı bitkiler kökleriyle sökülüp imha edilmelidir.
Domates Zararlıları
Domates Güvesi
Tuta absoluta
Zarar şekli: Larvalar yaprak içinde galeri açarak şeffaf, lekeli yenmiş alanlar oluşturur. Sap, gövde ve özellikle meyvelerin içine girerek galeriler açar ve meyveyi delerek çürümeye yol açar. Bulaşık meyveler pazar değerini kaybeder.
Koşul: Sıcak dönemlerde hızla çoğalır ve yılda çok sayıda döl verir.
Önlem: Bulaşık bitki artıkları toplanıp imha edilmeli, kitle yakalama için feromon tuzakları kurulmalı ve fideler temiz olmalıdır.
Beyazsinek (Sera Beyazsineği ve Tütün Beyazsineği)
Trialeurodes vaporariorum
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzünde beyaz, küçük kanatlı erginler ve larvalar bulunur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların sararıp kurumasına yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde gelişen siyah fumajin (is) mantarı yaprakları kaplar.
Koşul: Sıcak ve kapalı ortamlarda hızla çoğalır, ayrıca virüs hastalıklarını taşır.
Önlem: Sarı yapışkan tuzaklarla izleme yapılmalı, yabancı otlar temizlenmeli ve bulaşık bitki artıkları imha edilmelidir.
Yaprak Bitleri (Afitler)
Aphis gossypii
Zarar şekli: Taze sürgün ve yaprakların alt yüzünde küçük, yeşil veya siyah renkli koloniler halinde bulunur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına ve gelişmenin durmasına yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde fumajin oluşur ve virüs hastalıklarını yayarlar.
Koşul: Ilıman ve nemli koşullarda hızla çoğalarak büyük koloniler oluşturur.
Önlem: Sarı yapışkan tuzaklarla izleme yapılmalı, yabancı otlar yok edilmeli ve doğal düşmanların korunmasına özen gösterilmelidir.
Kırmızıörümcekler (İki Noktalı Kırmızıörümcek)
Tetranychus urticae
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzünde çok küçük zararlılar ve ince ağ örgüsü görülür. Emgi sonucu yapraklar önce sararır, üzerinde sarı-beyaz noktacıklar oluşur, sonra kuruyup dökülür. Şiddetli zararda bitki gelişimi durur.
Koşul: Sıcak ve kurak koşullarda hızla çoğalır.
Önlem: Tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, tozlanmayı azaltacak şekilde düzenli sulama yapılmalı ve bulaşık artıklar imha edilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Domates domates mildiyösü belirtileri nelerdir?
Yapraklarda önce sarımsı yeşil, sonra kahverengileşen düzensiz lekeler oluşur. Yaprağın alt yüzünde lekelerin çevresinde beyazımsı bir kül tabakası görülür. Meyvelerde sert, kahverengi, geniş çürük bölgeler oluşur.
Domates domates erken yaprak yanıklığı belirtileri nelerdir?
Alt yapraklardan başlayarak iç içe halkalardan oluşan, hedef tahtası görünümünde koyu kahverengi lekeler oluşur. Lekelerin çevresi sararır ve şiddetli durumda yapraklar tümüyle kurur. Meyve sapı dibinde çökük koyu lekeler görülebilir.
Fidelerde toprak yüzeyine yakın kök boğazı incelir, kararır ve çürür. Etkilenen fideler devrilerek kurur. Fidelikte yer yer boşluklar oluşur.
Domates domates güvesi zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar yaprak içinde galeri açarak şeffaf, lekeli yenmiş alanlar oluşturur. Sap, gövde ve özellikle meyvelerin içine girerek galeriler açar ve meyveyi delerek çürümeye yol açar. Bulaşık meyveler pazar değerini kaybeder.
Domates beyazsinek (sera beyazsineği ve tütün beyazsineği) zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzünde beyaz, küçük kanatlı erginler ve larvalar bulunur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların sararıp kurumasına yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde gelişen siyah fumajin (is) mantarı yaprakları kaplar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM - Açık Alan Domates Entegre Mücadele Teknik Talimatı (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
