Sarımsak yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Sarımsak Hastalıkları
Beyaz Çürüklük
Sclerotium cepivorum
Belirti: Bitkiler tepeden başlayarak sararır, soldurur ve gelişmeden bodur kalır. Soğan ve kök bölgesinde yumuşak çürüme ile birlikte beyaz, pamuksu bir kül görülür; üzerinde haşhaş tanesi büyüklüğünde siyah noktacıklar (sklerot) bulunur. Hastalıklı bitkiler kolayca topraktan çekilir.
Etmen / koşul: Serin ve nemli toprak koşullarında, özellikle düşük sıcaklıklarda hızlı gelişir ve sklerotlar toprakta uzun yıllar canlı kalır.
Önlem: Hastalıksız sağlıklı diş kullanılmalı, en az 3-4 yıl munavebe uygulanmalı, hastalıklı bitkiler kökleriyle sökülüp tarladan uzaklaştırılarak imha edilmelidir.
Mildiyö
Peronospora destructor
Belirti: Yapraklar üzerinde önce soluk yeşil, sonra sararan oval lekeler oluşur; nemli havalarda lekeler üzerinde mor-gri renkli kadifemsi bir küf tabakası görülür. Hastalıklı yapraklar uç kısımdan kurur ve aşağı doğru kıvrılarak devrilir.
Etmen / koşul: Serin, sisli ve yüksek nemli havalarda hızla yayılır.
Önlem: Havalanması iyi olan, su tutmayan tarlalar seçilmeli, sık dikimden kaçınılmalı, munavebe uygulanmalı ve bitki artıkları temizlenmelidir.
Pas
Puccinia allii
Belirti: Yapraklar ve sap üzerinde önce yuvarlak veya uzunca, parlak turuncu renkli kabarcıklar (püstüller) oluşur. İlerleyen dönemde bu kabarcıklar yarılarak turuncu-kahverengi toz salar, yapraklar açık yeşile döner ve erken kurur.
Etmen / koşul: Havanın nemli olduğu ve sıcaklığın en az 18 santigrat dereceye ulaştığı dönemlerde gelişir.
Önlem: Dayanıklı çeşit tercih edilmeli, sık dikimden kaçınılmalı, munavebe yapılmalı ve hasat sonrası hastalıklı bitki artıkları imha edilmelidir.
Mor Leke (Erken Yanıklık)
Alternaria porri
Belirti: Yaprak ve çiçek sapı üzerinde önce küçük, beyazımsı batık lekeler belirir; bu lekeler büyüyerek ortası mor renkli, kenarları sarı haleli oval lekelere dönüşür. Lekeler birleşince yaprak o noktadan kırılır ve kurur.
Etmen / koşul: Sıcak ve nemli havalarda, özellikle yaprakların uzun süre ıslak kaldığı koşullarda yayılır.
Önlem: Sağlıklı diş kullanılmalı, munavebe uygulanmalı, dengeli gübreleme yapılmalı ve hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalıdır.
Sarımsak Zararlıları
Soğan Sap Nematodu
Ditylenchus dipsaci
Zarar şekli: Genç bitkilerde yapraklar şişkin, kıvrık ve şekilsiz gelişir; bitki bodur kalır. Soğan dişlerinde yumuşama, içe doğru kahverengileşme ve süngerimsi çürüme görülür; saklamada bu dişler bozulur.
Koşul: Serin ve nemli topraklarda etkilidir; nematod toprakta ve dişlerde uzun süre canlı kalabilir.
Önlem: Mutlaka temiz ve sağlıklı diş kullanılmalı, en az 3-4 yıl munavebe uygulanmalı ve bulaşık tarla artıkları imha edilmelidir.
Trips (Soğan Tripsi)
Thrips tabaci
Zarar şekli: Yaklaşık 2 milimetre boyunda, sarımsı-kahverengi veya siyahımsı böceklerdir. Yaprakları emerek beslenir; yapraklarda çizgi şeklinde küçük, gümüşi-beyaz lekeler ve noktalanmalar oluşur. Yoğun zararda yapraklar kıvrılır, sararır ve kurur.
Koşul: Sıcak ve kurak havalarda hızla çoğalır.
Önlem: Yabancı otlarla mücadele edilmeli, munavebe uygulanmalı ve hasat sonrası bitki artıkları temizlenmelidir.
Soğan Sineği
Delia antiqua
Zarar şekli: Larvalar soğan ve kök bölgesine girerek galeriler açar; genç bitkiler sararır, solar ve kolayca topraktan çekilir. Zarar gören soğanlarda yumuşama ve çürüme başlar, fideler tamamen ölebilir.
Koşul: İlkbaharda toprağın ısınmasıyla erginler çıkar ve nemli, organik maddece zengin topraklarda zarar artar.
Önlem: Munavebe uygulanmalı, erken ve sağlıklı dikim yapılmalı, zarar gören bitkiler sökülüp imha edilmeli ve tarla temizliğine özen gösterilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Sarımsak beyaz çürüklük belirtileri nelerdir?
Bitkiler tepeden başlayarak sararır, soldurur ve gelişmeden bodur kalır. Soğan ve kök bölgesinde yumuşak çürüme ile birlikte beyaz, pamuksu bir kül görülür; üzerinde haşhaş tanesi büyüklüğünde siyah noktacıklar (sklerot) bulunur. Hastalıklı bitkiler kolayca topraktan çekilir.
Sarımsak mildiyö belirtileri nelerdir?
Yapraklar üzerinde önce soluk yeşil, sonra sararan oval lekeler oluşur; nemli havalarda lekeler üzerinde mor-gri renkli kadifemsi bir küf tabakası görülür. Hastalıklı yapraklar uç kısımdan kurur ve aşağı doğru kıvrılarak devrilir.
Sarımsak pas belirtileri nelerdir?
Yapraklar ve sap üzerinde önce yuvarlak veya uzunca, parlak turuncu renkli kabarcıklar (püstüller) oluşur. İlerleyen dönemde bu kabarcıklar yarılarak turuncu-kahverengi toz salar, yapraklar açık yeşile döner ve erken kurur.
Sarımsak soğan sap nematodu zararı nasıl anlaşılır?
Genç bitkilerde yapraklar şişkin, kıvrık ve şekilsiz gelişir; bitki bodur kalır. Soğan dişlerinde yumuşama, içe doğru kahverengileşme ve süngerimsi çürüme görülür; saklamada bu dişler bozulur.
Sarımsak trips (soğan tripsi) zararı nasıl anlaşılır?
Yaklaşık 2 milimetre boyunda, sarımsı-kahverengi veya siyahımsı böceklerdir. Yaprakları emerek beslenir; yapraklarda çizgi şeklinde küçük, gümüşi-beyaz lekeler ve noktalanmalar oluşur. Yoğun zararda yapraklar kıvrılır, sararır ve kurur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Soğan Sarımsak Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele (Üretici Bilgi Köşesi) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
