Menü
Sarımsak (Allium sativum), mutfaklarımızın vazgeçilmez aroma ve sağlık kaynağı olan, ülkemizin hemen her bölgesinde yetiştirilebilen bir kültür sebzesidir. Tohum bağlamadığı için üretimi başı oluşturan dişlerle yapılır ve en çok Kastamonu, Gaziantep, Aksaray, Tokat ile Konya illerinde yetiştirilir. Bu rehber; sarımsağın ekim zamanı, diş miktarı, gübreleme, sulama ve hasat dönemleri ile sık görülen hastalık ve zararlılarını resmi kaynaklara dayanarak özetler.
Ilıman iklim bölgelerinde Kasım ayından itibaren, kışı sert geçen yerlerde ise Mart-Nisan aylarında dikim yapılır. En iyi sonuçlar bölgeye göre erken dikimlerden alınır. Dişler, kök kısmı altta kalacak şekilde saç ayağı biçiminde elle tek tek dikilir. Çok sıralı dikimde sıra arası ve üzeri 10x10 cm, dikim derinliği 3-4 cm uygulanır; çok sıralı dikim dekardan daha fazla ürün sağlar.
Sarımsak tohum bağlamadığından üretim, baş oluşturan dişlerle yapılır. 1,5-3,5 gram büyüklüğündeki orta iri dişler tercih edilir; zayıf ve küçük dişler güçlü bitki oluşturamaz, fazla iri dişler ise erken çiçek sapı verir. Dekara kullanılacak diş miktarı diş iriliği ve dikim sıklığına göre 60-100 kg arasında değişir (tek sıralı dikimde 55-60 kg, çok sıralı dikimde 75-90 kg). 1 metrekareye kuru baş üretiminde 80-100, taze sarımsak üretiminde 140-160 diş dikilir.
Üretime başlamadan önce mutlaka toprak analizi yapılmalıdır. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, başarılı bir yetiştiricilik için dekara 15-16 kg azot (N), 9-10 kg fosfor (P2O5) ve toprak yapısına bağlı olarak 20-25 kg potasyum (K2O) verilmesini önerir. Azotun yarısı potasyum nitrat formunda, bitkiler 30-40 cm boy aldıktan sonra uygulanır; böylece ilkbahar yağışları ile gübrenin yıkanması önlenir. Baş bağlama tamamlanıp olgunlaşma başladığında azotlu gübre kesinlikle kullanılmamalıdır.
Sarımsağın gelişme dönemi yağışların en yoğun olduğu döneme denk geldiğinden genelde sulamaya gerek kalmadan yetiştirilebilir. İklim koşulları kurak giderse yağmurlama sulama en başarılı sonucu verir. Baş bağlama dönemi bitip olgunlaşma tamamlandıktan sonra sulama yapılmamalıdır; bu dönemdeki sulama baş yapısını bozar ve depolama kalitesini düşürür.
Hasat zamanı bölgeye ve dikim tarihine göre değişir ve yaprakların sararmasından anlaşılır. Taze yeşil sarımsak erken dikimlerde şubat sonu, geç dikimlerde haziran başında hasat edilir. Kuru tüketim için başlar erken dikimlerde mayıs sonu-haziran başı, geç dikimlerde temmuz sonu-ağustos başında olgunlaşır. Söküm baş kalitesini bozmamak için kesinlikle elle çekilerek değil, çapa veya söküm makineleriyle yapılır; ürün 3-4 gün kurutulduktan sonra depolanır. Elde edilen ürün miktarı 700-1400 kg/da arasındadır.
Sarımsak hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Ilıman iklim bölgelerinde Kasım ayından itibaren, kışı sert geçen yerlerde ise Mart-Nisan aylarında dikim yapılır. En iyi sonuçlar bölgeye göre erken dikimlerden alınır. Dişler, kök kısmı altta kalacak şekilde saç ayağı biçiminde elle tek tek dikilir. Çok sıralı dikimde sıra arası ve üzeri 10x10 cm, dikim derinliği 3-4 cm uygulanır; çok sıralı dikim dekardan daha fazla ürün sağlar.
Üretime başlamadan önce mutlaka toprak analizi yapılmalıdır. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, başarılı bir yetiştiricilik için dekara 15-16 kg azot (N), 9-10 kg fosfor (P2O5) ve toprak yapısına bağlı olarak 20-25 kg potasyum (K2O) verilmesini önerir. Azotun yarısı potasyum nitrat formunda, bitkiler 30-40 cm boy aldıktan sonra uygulanır; böylece ilkbahar yağışları ile gübrenin yıkanması önlenir. Baş bağlama tamamlanıp olgunlaşma başladığında azotlu gübre kesinlikle kullanılmamalıdır.
Sarımsağın gelişme dönemi yağışların en yoğun olduğu döneme denk geldiğinden genelde sulamaya gerek kalmadan yetiştirilebilir. İklim koşulları kurak giderse yağmurlama sulama en başarılı sonucu verir. Baş bağlama dönemi bitip olgunlaşma tamamlandıktan sonra sulama yapılmamalıdır; bu dönemdeki sulama baş yapısını bozar ve depolama kalitesini düşürür.
Hasat zamanı bölgeye ve dikim tarihine göre değişir ve yaprakların sararmasından anlaşılır. Taze yeşil sarımsak erken dikimlerde şubat sonu, geç dikimlerde haziran başında hasat edilir. Kuru tüketim için başlar erken dikimlerde mayıs sonu-haziran başı, geç dikimlerde temmuz sonu-ağustos başında olgunlaşır. Söküm baş kalitesini bozmamak için kesinlikle elle çekilerek değil, çapa veya söküm makineleriyle yapılır; ürün 3-4 gün kurutulduktan sonra depolanır. Elde edilen ürün miktarı 700-1400 kg/da arasındadır.
Sarımsak yetiştiriciliğinde başlıca Soğan ve Sarımsakta Beyaz Çürüklük (Sclerotium cepivorum), Soğan, Sarımsak Pas Hastalığı (Puccinia porri / P. allii) görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
