Fındık yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Fındık Hastalıkları
Fındık Küllemesi
Phyllactinia guttata
Belirti: Yaprakların alt yüzeyinde ve dal uçlarında önce beyaz, zamanla grimsi un gibi bir tabaka oluşur. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülür ve sürgün gelişimi zayıflar. Ağır bulaşmalarda meyve tutumu ve verim düşer.
Etmen / koşul: Sıcak ve nemli geçen ilkbahar ve yaz aylarında, sık dikilmiş ve havalanması zayıf bahçelerde hastalık hızla yayılır.
Önlem: Ocaklar seyreltilerek havalanma sağlanmalı, dip ve obur sürgünler temizlenmeli, dökülen hastalıklı yapraklar bahçeden uzaklaştırılıp imha edilmelidir.
Fındık Dal Kanseri (Fındık Geriye Ölüm)
Anisogramma anomala
Belirti: Dallar üzerinde uzunlamasına çatlamış, koyu renkli yara ve şişkinlikler görülür. Yaranın üst kısmındaki sürgünlerde geriye doğru kuruma ve dal ölümleri olur. Zamanla ocağın büyük bölümü kuruyabilir.
Etmen / koşul: Yağışlı ve nemli koşullarda yaralı dokulardan ve budama yerlerinden ağaca giren fungus hastalığı yayar.
Önlem: Hastalıklı dallar sağlam dokudan kesilerek bahçeden uzaklaştırılıp yakılmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmeli ve budama aletleri temizlenmelidir.
Fındıkta Bakteriyel Yanıklık
Xanthomonas arboricola pv. corylina
Belirti: Yapraklarda önce su emmiş gibi görünen, sonra kahverengileşen köşeli lekeler oluşur. Sürgün ve dallarda çökük kanserli yaralar görülür, genç fidanlarda dal ve gövde kurumaları olur. Tomurcuklar kararıp ölebilir.
Etmen / koşul: Yağmur ve rüzgârla taşınan bakteri, yaralı dokulardan ve özellikle don zararı görmüş fidanlardan bitkiye girer.
Önlem: Sağlıklı ve sertifikalı fidan kullanılmalı, hastalıklı dallar kesilip imha edilmeli, don ve mekanik yaralanmalardan kaçınılmalıdır.
Fındık Zararlıları
Fındık Kurdu
Curculio nucum
Zarar şekli: Erginler ilkbaharda yapraklarda ve genç meyvelerde beslenme delikleri açar. Dişiler meyvelere yumurta bırakır, içindeki kurtçuk fındık içini yiyerek boşaltır. Zarar gören meyveler erken dökülür veya içi boş ve unlu kalır.
Koşul: Kışı toprakta geçiren erginler ilkbaharda toprak yüzeyine çıkarak bahçeye yayılır.
Önlem: Dökülen kurtlu meyveler toplanıp imha edilmeli, toprak işlemesiyle topraktaki larva ve pupalar açığa çıkarılmalı, bahçe temizliği yapılmalıdır.
Fındık Dalkıranı (Dalkıran)
Xyleborus dispar
Zarar şekli: Dal ve sürgünlerde toplu iğne başı büyüklüğünde delikler ve bu deliklerden çıkan ince talaş gözlenir. Galeri açılan dallarda yapraklar solar, sürgünler geriye doğru kurur. Zayıf ağaçlarda dal kayıpları belirginleşir.
Koşul: Özellikle zayıf düşmüş, bakımsız ve nemli bahçelerdeki ağaçlara dişi erginler galeri açarak yerleşir.
Önlem: Zarar görmüş dallar erginler çıkmadan kesilip yakılmalı, ağaçlar gübreleme ve sulama ile kuvvetli tutulmalı, bahçe bakımı düzenli yapılmalıdır.
Kahverengi Kokarca
Halyomorpha halys
Zarar şekli: Erginler ve nimfler meyvelere hortumlarını batırarak öz suyunu emer. Erken dönem emgilerde meyve dökülür, geç dönemde fındık içinde buruşma, kararma ve acılaşma görülür. Zarar gören iç fındık şekilsiz ve kalitesiz olur.
Koşul: Kışı binalarda ve barınaklarda geçiren kokarca, ilkbaharda bahçelere geçerek meyve döneminde yoğun zarar yapar.
Önlem: Bahçe ve çevresindeki yabancı ot ile konukçu bitkiler temizlenmeli, kışlak alanları kontrol edilmeli ve tuzaklarla popülasyon izlenmelidir.
Fındık Yaprak Delen (Mayıs Böceği benzeri yaprak zararlıları)
Xyleborinus saxesenii
Zarar şekli: Sürgün ve dallarda küçük giriş delikleri ve etrafında talaş birikintisi görülür. Açılan galeriler iletim demetlerini bozarak dal uçlarında kuruma yapar. Yoğun zararda ocaklarda gözle görülür dal ölümleri olur.
Koşul: Bakımsız, gölgeli ve nemli bahçelerdeki stresli ağaçlara erginler yerleşir.
Önlem: Kuruyan ve zarar görmüş dallar kesilip bahçeden uzaklaştırılarak imha edilmeli, bahçenin havalanması ve bakımı iyileştirilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Fındık fındık küllemesi belirtileri nelerdir?
Yaprakların alt yüzeyinde ve dal uçlarında önce beyaz, zamanla grimsi un gibi bir tabaka oluşur. İlerleyen dönemde yapraklar sararıp dökülür ve sürgün gelişimi zayıflar. Ağır bulaşmalarda meyve tutumu ve verim düşer.
Fındık fındık dal kanseri (fındık geriye ölüm) belirtileri nelerdir?
Dallar üzerinde uzunlamasına çatlamış, koyu renkli yara ve şişkinlikler görülür. Yaranın üst kısmındaki sürgünlerde geriye doğru kuruma ve dal ölümleri olur. Zamanla ocağın büyük bölümü kuruyabilir.
Fındık fındıkta bakteriyel yanıklık belirtileri nelerdir?
Yapraklarda önce su emmiş gibi görünen, sonra kahverengileşen köşeli lekeler oluşur. Sürgün ve dallarda çökük kanserli yaralar görülür, genç fidanlarda dal ve gövde kurumaları olur. Tomurcuklar kararıp ölebilir.
Fındık fındık kurdu zararı nasıl anlaşılır?
Erginler ilkbaharda yapraklarda ve genç meyvelerde beslenme delikleri açar. Dişiler meyvelere yumurta bırakır, içindeki kurtçuk fındık içini yiyerek boşaltır. Zarar gören meyveler erken dökülür veya içi boş ve unlu kalır.
Fındık fındık dalkıranı (dalkıran) zararı nasıl anlaşılır?
Dal ve sürgünlerde toplu iğne başı büyüklüğünde delikler ve bu deliklerden çıkan ince talaş gözlenir. Galeri açılan dallarda yapraklar solar, sürgünler geriye doğru kurur. Zayıf ağaçlarda dal kayıpları belirginleşir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Fındık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Fındık Zararlıları (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
