Kızılcık yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Kızılcık Hastalıkları
Külleme
Erysiphe spp.
Belirti: Kızılcık yapraklarının özellikle üst yüzeyinde un serpilmiş gibi beyazımsı, tozlu bir tabaka oluşur. İlerleyen dönemde yapraklarda sararma, kıvrılma ve erken dökülme görülür; genç sürgünlerde gelişme geriler. Nemli ve serin geçen ilkbahar ile gölgeli, hava akımı zayıf konumlardaki ağaçlarda daha yaygındır.
Etmen / koşul: Etmen Erysiphe cinsi külleme fungusudur. Serin ve nemli havalarda, çiğ ve yağmur sonrası hızla yayılır; sık dikilmiş, taç içi havalanması zayıf ağaçlarda etkinliği artar. Fungus döküntü yaprak ve sürgünlerde kışlar.
Önlem: Ağaçlar arasında yeterli mesafe bırakılmalı, taç içi havalanmayı sağlayacak şekilde budama yapılmalı ve hastalıklı yaprak/sürgünler bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Kimyasal mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, uygulama zamanı ve seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Septoria Yaprak Lekesi
Septoria cornicola
Belirti: Yapraklar üzerinde önce küçük, köşeli ya da yuvarlağımsı, kenarları koyu esmer-mor, ortası açık renkli lekeler belirir. Lekeler zamanla birleşerek büyür, şiddetli enfeksiyonda yaprakların sararıp erken dökülmesine yol açar. Genellikle yaz sonu ve nemli dönemlerde belirginleşir.
Etmen / koşul: Etmen Septoria cornicola adlı fungustur. Uzun süreli yaprak ıslaklığı, sık yağış ve yüksek nem hastalığı teşvik eder. Fungus yere dökülen enfekteli yapraklarda kışı geçirir ve ilkbaharda yeni yaprakları bulaştırır.
Önlem: Yere dökülen hastalıklı yapraklar toplanıp bahçeden uzaklaştırılmalı, taç havalanmasını artıracak budama yapılmalı ve yaprak ıslaklığını uzatan üstten sulamadan kaçınılmalıdır. Kimyasal mücadele gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, doğru zamanlama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Yaprak ve Çiçek Yanıklığı (Kurşuni Küf)
Botrytis cinerea
Belirti: Serin ve yağışlı ilkbaharlarda solmaya başlayan çiçeklerde kahverengileşme ve çürüme görülür; enfekteli çiçek parçaları altındaki yapraklara düşerek üzerlerinde esmer yanık lekeleri oluşturur. Nemli havada lekeli dokular üzerinde kurşuni renkli, tozlu bir küf tabakası gelişir.
Etmen / koşul: Etmen Botrytis cinerea adlı fungustur. Uzun süren yağış, yüksek nem ve düşük sıcaklık koşullarında, özellikle çiçeklenme döneminde hızla ilerler. Ölü çiçek ve bitki artıkları üzerinde barınır.
Önlem: Çiçeklenme ve yağışlı dönemlerde taç içi havalanma artırılmalı, enfekteli çiçek ve yaprak artıkları temizlenmeli, aşırı nemi önleyecek kültürel önlemler alınmalıdır. Gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmeli, uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Kızılcık Zararlıları
Kabuklu Bitler
Zarar şekli: Dal, sürgün ve yaprak üzerinde kabuk benzeri, sabit ve pul şeklinde küçük örtüler halinde görülür. Bitki özsuyunu emerek sürgünlerde zayıflama, yapraklarda sararma ve kuruma yaparlar. Yoğun bulaşmada dallarda geriye doğru kuruma ve tatlımsı salgı üzerinde gelişen siyah is (fumajin) tabakası dikkat çeker.
Koşul: Farklı kabuklu bit türleri kızılcıkta zarar yapabilir. Kışı çoğunlukla kabuk altında ya da dal üzerinde geçirir; ilkbaharda çıkan hareketli larvalar yeni sürgün ve yapraklara yayılır. Havasız, gölgeli ve bakımsız ağaçlarda popülasyon hızla artar.
Önlem: Kışın kuru ve yoğun bulaşık dalların budanıp uzaklaştırılması, taç havalanmasının sağlanması ve doğal düşmanların korunması önerilir. Kış dönemindeki yazlık yağ uygulamaları daha etkili olabilir. Kimyasal mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı, zamanlama ve ürün seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Yaprak Bitleri
Zarar şekli: Taze sürgün uçlarında ve yaprak altlarında toplu halde bulunan küçük, yeşil-siyahımsı böceklerdir. Özsu emerek yapraklarda kıvrılma, buruşma ve sürgünlerde gelişme geriliğine yol açarlar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde is (fumajin) gelişerek yaprak yüzeyini karartır ve karıncaları çeker.
Koşul: Yaprak bitleri özellikle ilkbaharda taze sürgün gelişimiyle birlikte hızla çoğalır. Ilıman ve nemli koşullar ile fazla azotlu gübrelemenin teşvik ettiği bol sürgün, popülasyonu artırır.
Önlem: Dengeli gübreleme ile aşırı sürgün oluşumu sınırlanmalı, uğur böceği gibi doğal düşmanlar korunmalı ve bulaşık sürgünler budanmalıdır. Popülasyon eşik değeri aştığında yalnızca ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmeli, doğru uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Kızılcık külleme belirtileri nelerdir?
Kızılcık yapraklarının özellikle üst yüzeyinde un serpilmiş gibi beyazımsı, tozlu bir tabaka oluşur. İlerleyen dönemde yapraklarda sararma, kıvrılma ve erken dökülme görülür; genç sürgünlerde gelişme geriler. Nemli ve serin geçen ilkbahar ile gölgeli, hava akımı zayıf konumlardaki ağaçlarda daha yaygındır.
Yapraklar üzerinde önce küçük, köşeli ya da yuvarlağımsı, kenarları koyu esmer-mor, ortası açık renkli lekeler belirir. Lekeler zamanla birleşerek büyür, şiddetli enfeksiyonda yaprakların sararıp erken dökülmesine yol açar. Genellikle yaz sonu ve nemli dönemlerde belirginleşir.
Kızılcık yaprak ve çiçek yanıklığı (kurşuni küf) belirtileri nelerdir?
Serin ve yağışlı ilkbaharlarda solmaya başlayan çiçeklerde kahverengileşme ve çürüme görülür; enfekteli çiçek parçaları altındaki yapraklara düşerek üzerlerinde esmer yanık lekeleri oluşturur. Nemli havada lekeli dokular üzerinde kurşuni renkli, tozlu bir küf tabakası gelişir.
Kızılcık kabuklu bitler zararı nasıl anlaşılır?
Dal, sürgün ve yaprak üzerinde kabuk benzeri, sabit ve pul şeklinde küçük örtüler halinde görülür. Bitki özsuyunu emerek sürgünlerde zayıflama, yapraklarda sararma ve kuruma yaparlar. Yoğun bulaşmada dallarda geriye doğru kuruma ve tatlımsı salgı üzerinde gelişen siyah is (fumajin) tabakası dikkat çeker.
Kızılcık yaprak bitleri zararı nasıl anlaşılır?
Taze sürgün uçlarında ve yaprak altlarında toplu halde bulunan küçük, yeşil-siyahımsı böceklerdir. Özsu emerek yapraklarda kıvrılma, buruşma ve sürgünlerde gelişme geriliğine yol açarlar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde is (fumajin) gelişerek yaprak yüzeyini karartır ve karıncaları çeker.
Kaynak: NC State Extension Gardener Plant Toolbox - Cornus mas (Cornelian Cherry) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
